Денис Маккуэйл (1935-2017) – британдық коммуникация теориясының көрнекті ғалымы, Амстердам университетінің профессоры. Жаппай коммуникациялар туралы зерттеулердегі маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық ғалым (1935–2017)
British scholar (1935 2017)
Денис МакКвейл (12 сәуір 1935, Лондон – 25 маусым 2017) – британдық коммуникация теоретигі, Амстердам университетінің зейнеткер профессор, бұқаралық коммуникацияны зерттеу саласындағы ең беделді ғалымдардың бірі саналады.
Denis McQuail (12 April 1935, London – 25 June 2017) was a British communication theorist, Emeritus Professor at the University of Amsterdam, considered one of the most influential scholars in the field of mass communication studies.
Өмірбаян
Денис МакКвейл 1935 жылғы 12 сәуірде Лондонның Уоллингтон қаласында ирланд иммигранттары Энни (туған аты Муллан) мен Кристофер МакКвейлдің отбасында дүниеге келді. Біркенхедтегі Сент-Анселм колледжінде оқыған кезде тілдерге қабілетті екенін көрсетті, содан кейін Ақпараттық корпуста әскери қызметін өткеріп, орыс тілін үйренді және Оксфордтағы Корпус Кристи колледжінде тарихты оқыды. МакКвейл академиялық карьерасын Ұлыбританияда бастады. 1977 жылдың 1 тамызында Амстердам университетінің профессоры болып тағайындалды, ал 1978 жылдың 6 қарашасында "Бұқаралық ақпарат құралдары ғылымының тарихилығы: уақыт, орын, жағдай және бұқаралық коммуникацияның әсері" тақырыбындағы ашылу лекциясын оқыды. Амстердам коммуникациялық зерттеулер мектебі (ASCoR) 2006 жылдан бері оның құрметіне Денис МакКвейл сыйлығын тағайындады, ол коммуникация теориясын дамытуға ең үлкен үлес қосқан жақсы мақалаға жыл сайын беріледі.
Denis McQuail was born in Wallington, London on 12 April 1935 to Irish immigrant parents Annie (née Mullan) and Christopher McQuail. After schooling at St Anselm's college in Birkenhead, where he showed an aptitude for languages, he spent his national service in the Intelligence Corps learning Russian and studied history at Corpus Christi College, Oxford. McQuail started his academic career in the UK. On 1 August 1977, he was appointed Professor at the University of Amsterdam, where on 6 November 1978 he spoke the inaugural lecture, entitled "The historicity of a science of mass media: time, place, circumstances and the effects of mass communication." The Amsterdam School of Communication Research (ASCoR) established the Denis McQuail Award in his honour which is awarded each year to the best article advancing communication theory since 2006.
Жарияланымдар
МакКвеил саяси коммуникация және коммуникация теориясы саласында кеңінен жарияланды. Оның ең танымал еңбегі – коммуникация теориясы бойынша халыққа білім беру саласындағы үлесі. Оның жұмысы коммуникация теорияларын және олардың қолданылуын түсіндіруге бағытталған. Ол көпшілікке бұқаралық ақпарат құралдарының артықшылықтары мен кемшіліктері туралы хабарлауға ұмтылады. 1980 жылдардың басында доктор Свен Виндалмен бірлесіп «Коммуникация модельдері» атты кітап жариялады. Кітапта негізгі коммуникация модельдері (Лассвелл моделі, Шеннон мен Уивердің моделі, Гербнердің моделі), медиа теориялары, аудиторияға бағытталған модельдер және жалпы бұқаралық ақпарат құралдары жүйесі туралы толық мәлімет берілген. Кітап әр тақырыпты оқулық стилінде баяндайды: ол автордың жеке ойларымен қатар, қолданыстағы коммуникация теорияларының жинағы болып табылады. МакКвеилдің келесі кітабы «Бұқаралық коммуникация теориясы» бұқаралық коммуникация ұғымын егжей-тегжейлі қарастырады. Атап айтқанда, ол жалпыға ортақ ақпарат құралдарының маңыздылығы және олардың жалпы модельдердің анықтамаларына емес, жеке тұлға мен қоғамға қалай әсер ететіндігі туралы сөздейді. «Үш негізгі мақсат: соңғы теория мен зерттеулерді жаңарту және ескеру; кеңейту, саланың үздіксіз дамуын көрсету; нақтылау және жақсарту (13-бет)» делінген. 10-тарауда МакКвеил бұқаралық коммуникацияның болашағын талқылайды және оның әлеуметтік тұрғыдан ыдырайтыны немесе біріктіретінін айтады. Медианың тиімді болуы үшін әлеуметтік жауапкершілікті сақтауы қажеттігі туралы бірнеше пікір білдіреді. Одан кейін «Медиа өнімділігі» (1992) кітабы жарық көрді. Онда бұрынғы теориялар негізгі болып есептеледі және қолданылады. Ол хабардар қоғамның маңыздылығын кеңінен талқылайды. Оның пікірінше, қоғамның хабардарлығы жоғары болған сайын, медианың оған әсер етуі де қиын. 1993 жылы коммуникация ғалымдары Денис МакКвеил мен Свен Виндал Лассвеллдің моделін «коммуникация зерттеулеріндегі ең танымал сөз тіркесі» деп атады. МакКвеил мен Виндал бұл модельді әр элементтің айналасына тіктөртбұрыштар салып, элементтерді жебелермен байланыстырғанда ғана модельге айналатын формула ретінде қарастырды. 1995 жылы Стэнли Баран мен Деннис Дэвис оны коммуникация процесінің сөздік моделі деп мойындады. 2008 жылы Гринберг пен Салвен Лассвеллдің коммуникация моделінің кеңінен қабылдалғандығын мойындады, бірақ былай деді: «Лассвеллдің моделі бұқаралық коммуникация процесіндегі бірнеше маңызды элементтерге назар аударғанымен, зерттеудің жалпы салаларын сипаттаудан артық ештеңе жасамайды. Ол элементтерді нақты байланыстырмайды және белсенді процесс туралы түсінік жоқ».
McQuail published extensively in the field of political communication and communication theory. Best known is his contribution to the education of the public, concerning communication theory. His work has centred on explaining communication theories and their applications. He is adamant about informing the public on the benefits and dangers of mass communication. In the early 1980s he and Dr. Sven Windahl published a book Communication Models. The book details basic communication models (Lasswell model, Shannon and Weaver's model, Gerbner's model), theories of media, audience centered models, and mass media systems in general. In textbook style, the book outlines each topic: it is a compilation of existing communication theories with the author's own thoughts. McQuail's next book, Mass Communication Theory, discusses in greater detail the mass communication concept. Specifically, it talks about the significance of mass media and how it affects the individual and society rather than focusing on the definitions of the models in general. "The three primary objectives: to update and take account of recent theory and research; enlargement, to reflect the continuing expansion of the field; clarification and improved presentation (pg. 13)". In Chapter 10, McQuail discusses the future of mass communication and states that it is either socially fragmenting or unifying. He makes several points on how the media needs to be socially responsible to be effective. The sequel was Media Performance (1992). In it, previous theories are taken more for granted, and applied. He discusses at length the importance of an informed public. He states that the more aware a public is, the less likely it will be affected by media. In 1993, communication scholars Denis McQuail and Sven Windahl referred to Lasswell's model as "perhaps the most famous single phrase in communication research." McQuail and Windahl also considered the model as a formula that would be transformed into a model once boxes were drawn around each element and arrows connected the elements. In 1995, Stanley Baran and Dennis Davis recognized it a verbal model of the communication process. In 2008, Greenberg and Salwen acknowledged that Lasswell's model of communication has been widely adopted, but expressed: "Although Lasswell's model draws attention to several key elements in the mass communication process, it does no more than describe general areas of study. It does not link elements together with any specificity, and there is no notion of an active process.
Еркіндік пен бақылау
Денис МакКвеил медиа мен қоғам арасындағы қарым-қатынастың саяси және әлеуметтік-мәдени жақтары бар екенін айтады. Саяси жағынан алғанда, еркіндік және бақылау мәселесі маңызды болып табылады.
Denis McQuail believes the relations between media and society both have political and social cultural aspects. Vital to the political aspect is the question of freedom and control.
БАҚ-ты пайдалану және қабылдау
МакКуэйл бұқаралық коммуникация теориясында медианың нақты қолданылуын анықтаудағы қиындықтарды, сондай-ақ кез келген медианың қабылдануын түсінудегі қиындықтарды ерекше атап көрсетеді. МакКуэйл теледидарды мысалға келтіріп, көптеген өзгерістер мен дамуларға қарамастан, теледидардың негізінен отбасылық демалыс құралы ретінде қабылданатынын айтады.
McQuail makes special mention in Mass Communication Theory of the difficulty that surrounds identifying specific uses of media, as well as the difficulty of understanding the reception that any specific medium may have. McQuail uses the medium of the television as an example and notes that despite the many changes and extensions that the occurred, the television is still primarily seen as a medium of family entertainment.