Кіріспе

Пима округінің телескопы, Аризона

McMath–Pierce күн телескопы – АҚШ-тың Аризона штатындағы Китт Пик Ұлттық обсерваториясында орналасқан 1,6 метрлік f/54 шағылыстыратын күн телескопы. 1962 жылы салынған ғимаратты американдық сәулетші Майрон Голдсмит және бангладештік-американдық құрылыс инженері Фазлур Рахман Хан жобалаған. Бұл телескоп әлемдегі ең үлкен күн телескопы және ең үлкен кедергісіз апертуралы оптикалық телескоп болды. Ол астрономдар Роберт Рейнольдс Макмат және Кит Пирс есімдерімен аталады. Алғашқыда Макмат Күн Телескобы деп аталған, кейін 1992 жылы Макмат-Пирс Күн Телескобы деп қайта аталды. Күнді бақылауға арналғанымен, түнде жарық объектілерді де қарауға қолданылады.

Құрылыс

Телескоп – үш құралдан тұрады. 2,03 м гелиостатымен қамтамасыз етілген негізгі 1,61 м айнадан басқа, негізгі гелиостаттың қасында орналасқан 0,81 м гелиостаттарымен қамтамасыз етілген екі телескоп бар. Бұл екі құралдың негізгі айналары 1,07 м және 0,91 м. Телескоп негізгі мұнараның үстіңгі жағындағы гелиостатты пайдаланып, Күн сәулесін ұзын шахта арқылы негізгі айналарға бағыттайды. Бұл ерекше диагональды шахта жер астына дейін жалғасады, онда телескоптың негізгі айнасы орналасқан. Негізгі телескоптың теориялық ажыратымдылығы 0,07 доға секундіне жетеді, бірақ атмосфералық бұрмалаулар кескін сапасын нашарлататындықтан, бұл көрсеткіш ешқашан қол жеткізілмейді. Кескін масштабы – 2,50 доға секунд/мм (сурет жазықтығында). 2002 жылдан бері Ұлттық Күн обсерваториясының қызметкерлері күн обсерваторияларының ерекше қажеттіліктеріне бейімделген адаптивті оптика жүйесін жасап шығарды, ол ғылыми кескіндердің ажыратымдылығын едәуір арттырады. Екінші телескоптар «Шығыс» және «Батыс» деп аталады. Олар негізгі телескоптан толығымен тәуелсіз. Бұл екі қосымша телескоптың әрқайсысының жанында негізгі гелиостатқа ұқсас 0,91 метрлік гелиостат орналасқан. Бұл қосымша телескоптардың фокустық қашықтығы сәл қысқа, ал f саны 50 және 44-ке тең. Қосымша телескоптардың ажыратымдылығы 5,11 және 5,75 доға секунд/мм. 1962 жылы ашылу салтанатында доктор Уотерман президент Джон Кеннедиден келесі сөздермен басталатын хатты оқыды:

Құралдар

Байқау бөлмесіне жарықты жіберетін негізгі телескоптың үшінші айнасы үш түрлі жағдайға жылжытылуы мүмкін. Олардың екеуінің астында вакуумдық спектрограф орналасқан, біреуі 18 метрлік, ал екіншісі 4 метрлік, төмен ажыратымдылыққа ие, бірақ жарық өтімділігі жоғары. Бұл екі спектрограф гелиостаттың қолдануынан туындаған бейне айналуын өтеу үшін айналуға қабілетті. Үшінші жағдайға тек статикалық оптикалық үстелмен жабдықталуы мүмкін, бейне айналуын түзету жоқ, сондықтан ол сирек қолданылады. Қосалқы телескоптар тек статикалық оптикалық үстелдерде бейнелеу үшін қолданылады және бейне айналуын түзетуді қамтамасыз етпейді.

NSF-тің бөлініп кетуі мен қайта инвестициялау

2016 жылы Ұлттық ғылым қоры (NSF) McMath Pierce күн обсерваториясынан бас тартатынын жариялады. "Ұлттық күн обсерваториясы" деп белгілі оператор, жаңа әлеуетті операторлардан ұсыныстар қабылдауды бастады. Китт Пик келушілер орталығының басшысы ұсынған жаңарту жобасы алғаш рет 2017 жылдың шілдесінде қарастыру үшін NSF-ке ұсынылды. Бұл жоба ақырында 2018 жылдың мамырында NSF-ке қайтадан ұсынылған қаржыландыру туралы өтініш болып дамыды. 2018 жылдың қыркүйегінде NSF бұл өтінішті Астрономияны зерттеуге арналған университеттер қауымдастығына берді – бұл ұйым NSF атынан Китт Пик Ұлттық обсерваториясын басқарады.