Кіріспе

Гонконг режиссері (1955–2018)

Ринго Лам Линг Тунг (8 желтоқсан 1955 – 29 желтоқсан 2018) – гонконгтық кинорежиссер, продюсер және сценарийші. Ол Гонконгтың жаңа толқыны кезеңінде түсірілген әрекет және қылмыс фильмдерімен танымал болды, олардың көпшілігі қаһармандық қантөгіс жанрына жатады. Ол 1987 жылы түсірген «От үстіндегі қала» фильмі үшін алты рет Гонконг кино сыйлығына ұсынылып, «Үздік режиссер» сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильмнен кейін ол Гонконг қоғамын қараңғы тұрғысынан бейнелейтін ұқсас фильмдер түсірді, олар «От үстіндегі» цикл деп белгілі болды. Ламның басқа да танымал фильмдері: «Aces Go Places IV» (1986), «Prison on Fire» (1987), «Undeclared War» (1990), «Twin Dragons» (1992, Цюи Харкпен бірлесіп режиссерлік еткен), және «Full Contact» (1992). Көптеген фильмдерде Чоу Юнфат түсті. Ол АҚШ-та да бірнеше фильм түсірді, бастапқысы 1996 жылғы Жан-Клод Ван Дамммен бірге түсірілген «Maximum Risk» фильмі болды. Ол 2003 жылға дейін Гонконгта және тағы екі американдық фильмде Ван Дамммен бірге жұмыс істеді. 2016 жылы ол «Жабайы қала» фильмі үшін Гонконг киносыншылары қоғамының «Үздік режиссер» сыйлығын жеңіп алды, бұл оның 8 жылдан кейінгі алғашқы фильмі болды. Оның соңғы фильмі, «Septet: The Story of Hong Kong» атты топтаманың бір бөлігі, ол қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, 2020 жылы жарық көрді.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Ринго Лам 1955 жылдың 8 желтоқсанында Британдық Гонконгта дүниеге келген. Лам 1973 жылы TVB актерлерді даярлау бағдарламасына қатысып, актерлік мансабын бастады. Бірнеше актерлік рөлдерді сомдағаннан кейін Лам Канадаға барып, Торонтодағы Йорк университетінде кино өнерін оқыды. Лам 1981 жылы Гонконгқа оралды. По Чи Леон фильмнің үштен бірін түсіргеннен кейін, фильмнің продюсері Карл Макаға арзан ауыстыру қажет болғандықтан Лам режиссерлік қызметті өз мойнына алды. Фильм 1983 жылдың 15 желтоқсанында Гонконгта көрсетілді. Ламның келесі көркем фильмі – 1984 жылдың 28 маусымында Гонконгта шыққан «Джентльменнің екінші жағы». Лам 1985 жылы романтикалық комедия «Купидон-1» фильмін түсірді. Фильмден түскен табыс 6 382 935 Гонконг долларын құрады, бұл оның алдыңғы екі фильмінен (олардың әрқайсысы он миллионнан астам Гонконг доллары тапқан) кем болды. Лам сұхбаттарында бұл фильмді Карл Макаға жасаған қызмет ретінде түсіргенін айтты, өйткені Карл Мака оның мансабын бастауына көмектескен. Фильм Гонконгта 27 012 748 Гонконг долларын жинап, кассада үлкен жетістікке жетті. «Ас-поле IV» фильмінен кейін Карл Мака Ламға қалаған фильмін жасауға рұқсат берді. Лам 1987 жылғы Гонконг кинофестивалінде «Жалынға толы қала» фильмі үшін «Үздік режиссер» сыйлығын жеңіп алды. 1988 жылы Карл Макамен бірге Лам «Сегізінші бақыт» фильмінде шағын актерлік рөл орындады. Содан кейін Лам «On Fire» сериясын «От үстіндегі мектеп» фильмімен жалғастырды, ол 1988 жылдың 20 тамызында Гонконгта көрсетілді. «От үстіндегі мектеп» Гонконг пен Тайваньда көрсетілген кезде көптеген сахналары цензураланды. Ламның 1980-ші жылдардағы соңғы фильмі – 1989 жылы шыққан «Жабайы іздеу» болды. Ол Гонконгта 15 944 333 Гонконг долларын жинады.

1990 жылдар

Ламның 1990-шы жылдардағы алғашқы фильмі – 1990 жылы шыққан «Жарланбаған соғыс» болды. Фильмде Оливия Хасси, Питер Лапис, Дэнни Ли және Вернон Уэллс сияқты халықаралық актерлер ойнады. Бұл фильм Ламның Гонконгтағы бұрынғы фильмдерінен гөрі аз танымал болды, ол 5,523,958 гонконг доллары жинады. Фильмде Сэммо Хун басты рөлде ойнаған комедиялық жанр болды. Лам сұхбаттарында «Touch and Go» фильмін өзін кино индустриясында ұстап тұру үшін жалданып алған жұмыс ретінде сипаттады. Фильм Гонконгта «Жарланбаған соғыс» фильмінен аз табыс әкелді. Ламның келесі фильмі «Екі ажыдаһар» фильмін Цуй Харк режиссер ретінде серіктестікте түсірді. Харк айтуынша, Лам фильмдегі көптеген әрекет көріністерін өзі басқарған. Ламның келесі «Толық байланыс» фильмі 1992 жылдың 23 шілдесінде Гонконгта көрсетілді. Ол жалпы сомада 16,793,011 гонконг долларын жинады. Лам осыған ілесіп «Көрікті жұмақ» фильмін түсірді, ол өзінің бұрынғы фильмдерінен өзгеше, қытай халық батыры Фонг Сайюк туралы тарихи фильм болды. Фильм Гонконгтағы кассада жақсы қабылданылмады, жылдың ең табысты 145-ші фильмі болды. Фильмнің бір бөлігі Филиппин мен АҚШ-та түсірілді және Гонконгта 14,839,584 гонконг долларын жинады. 1996 жылы Лам Жан-Клод Ван Даммның қатысуымен «Maximum Risk» фильмімен американдық дебютін жасады. «Тұтас дабыл» Гонконг киносыйлықтарына бес номинацияда ие болды және Гонконг киносыншылары қоғамы сыйлығында «Ең жақсы фильм» және «Ең жақсы актер» (Лау Чин Ван) сыйлықтарын жеңіп алды. Лам келесі жылы Филиппинде түсірілген «Күдікті» фильмімен «Тұтас дабылға» ілесіп түсірді. «Күдікті» фильмінің табысы «Тұтас дабыл» фильмінен кем болды, шамамен он миллион долларға аз жинады. 1998 жылы Variety журналы Ламның Кевин Эльдерспен бірге «Саймон Сез» фильмін түсіретінін хабарлады. Кейін Лам фильмге тек продюсер ретінде қатысты. Лам «Жәбірленуші» атты гонконгтық фильмді түсірді. Фильмде мистикалық сюжет болды және гонконгтағы кинотеатрларда көрсетілгенде соңы өзгертілді.

21 ғасыр

Ламның АҚШ-та түсірген екінші фильмі "Replicant" 2001 жылы шықты. Фильм 2001 жылдың 11 шілдесінде Францияда көрсетілді. АҚШ-та фильм тікелей бейнежазбаға шығарылды. "Тамаша күйеуді табу" фильмі кассада сәтсіз болғаннан кейін, Лам Гонконгтағы түсірілім ортасына наразы болып, фильм түсіруден үзіліс жасады. Лам фильмдегі оқиғасының «киноға деген көзқарасымның метафорасы екенін: бұл үнемі махаббат пен жеккөрудің арасындағы тартыс» деп түсіндірді. Фильм түсірілімі 2014 жылдың маусым айында басталды. Лам ұлы колледжді бітірген соң қайта түсірілімге кіріскенін және «өзімді көрсете алатын фильмдер түсіргім келеді» деді. Бұл мен үшін жүгімді жеңілдету, көкірегімдегіні айту құралы, сондай-ақ мен түсірген фильм арқылы өзім туралы көбірек білуге көмектесетін айна. Мен енді ақша үшін фильм түсірмеймін. Ламның соңғы фильмі "Отқа оранған аспан" 2016 жылы жарық көрді, ол оның "От үстінде" сериясының соңғы бөлігі. 2018 жылдың 29 желтоқсанында Лам 63 жасында Гонконгтағы үйінде қайтыс болды, оның әйелі төсегінде жансыз күйде тапқан. Лам Энн Хуи, Джон Ву, Цуй Харк, Патрик Там, Джонни То, Саммо Хунг және Юэн Ву Пингпен бірге "Eight and a Half" фильмі жөнінде жұмыс істеді. Әр режиссер Гонконг тарихына негізделген бір бөлім жасауы тиіс еді. Джон Вуның бөлімі болмағандықтан фильмнің атауы "Septet: Гонконгтың тарихы" деп өзгертілді және бастапқыда 2020 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетуге жоспарланған. Фильм 2020 жылдың 21 қазанында Пусан халықаралық кинофестивалінде көрсетілді.

Стиль

Ламның алғашқы төрт фильмі комедиялар еді, оларды Лам өзі жазбаған.