Кіріспе

Апам Напат – сумен байланысты индуистік-ирандық пантеондағы құдай. Ведалардағы оның аты Апам Напат, ал зороастризмде Апам Напат – санскрит және авеста тілдерінде «судың баласы» деген мағынаны білдіреді. Napāt («немере», «туынды») латын тіліндегі nepos және ағылшын тіліндегі nephew сөздерімен туыс. Ригведада ол барлық нәрсенің жаратушысы деп сипатталған. Иран дәстүрінде ол Бурз («жоғары») деп те аталады және язад саналады. Митрамен бірге Апам Напат қоғамдағы тәртіпті, сондай-ақ ирандық халықтар арасындағы заңды билікті сақтайтын Хваренаны қолдайды. Оның міндеті – теңізден барлық аймаққа су тарату. Басқа да үнді-еуропалық мәтіндермен салыстыру кейбіреулерін судан туған от құдайы туралы прото-үнді-еуропалық миф болғаны жөнінде болжауға жетеледі. Мысалы, тоғызыншы ғасырға жататын скальдикалық поэма «Ynglingatal» отты атау үшін «теңіздің туысы» деген кеңістік қолданады, ал ежелгі армян поэмасында теңіздің ортасындағы қамыс өздігінен тұтанады, одан Ваган батыры туып, отты шашы мен күндей жарқын көздері болады.

Түсінікті бастапқы отсыз аңыз

Апам Напаттың табиғатында от бастапқыда болды ма, жоқ па, деген мәселе әлі де даулы, әсіресе бұл байланыс ирандық нұсқада кездеспейді. Герман Ольденберг Апам Напаттың бастапқыда тәуелсіз су құдайы болғанын, кейіннен Агнимен байланыстырылғанын айтады, себебі ежелгі үнділер судың ішінде от бар деп сенген.

"Құм газ" болжамы

Судан шыққан отты суреттеуде табиғи газдың жалынынан шабыттанған деген ойға сүйене отырып, "Апам Напат" атауын "нафта" сөзімен байланыстыруға әрекеттер жасалды, ол иран тілінен грек тіліне, ал одан ағылшын тіліне өтті. Дегенмен, иран дінінің қасиетті оттары мен мұнай немесе табиғи газ арасындағы байланысты дәлелдейтін мәліметтер аз. Бірақ, 3 қасиетті оттың Srishok бұқасының арқасынан теңізге соққысымен, олар суда сөніп қалмай, жануын жалғастыра беретіні – әсіресе Каспий теңізінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі көмірсутек кен орындарына қатысты, қазір Әзірбайжандағы Баку маңындағы Абшерон газ кені пайдаланатын жағдайды еске түсіреді. "Нафта" сөзінің этимологиясы аккад тіліндегі "напту" – "мұнай" деген сөзбен байланысты болуы мүмкін деп саналады.