Кіріспе
Екі көлденең роторлы тікұшақ – көлденең жазықтықта бірінің алдына бірі орнатылған екі үлкен ротор жиынтығы бар ұшақ. Қазіргі уақытта бұл конфигурация көбінесе ауыр жүк тасымалдауға арналған тікұшақтарда қолданылады.
A tandem rotor aircraft is an aircraft with two large helicopter rotor assemblies mounted one in front of the other in the horizontal plane. Currently this configuration is mainly used for large cargo helicopters.
Дизайн
Бір роторлы тікұшақтарға бір үлкен ротордың тудыратын иін қозғалысын бейтараптандыру механизмі қажет. Бұл көбінесе құйрық роторы, коаксиалды роторлар және NOTAR жүйелері арқылы іске асырылады. Дегенмен, тандемді роторлы тікұшақтар қарама-қарсы айналатын роторларды пайдаланады, мұнда әр ротор екіншісінің серпімді күшін жояды. Сондықтан, қозғалтқыштардың барлық қуаты көтерілуге жұмсалады, ал бір роторлы тікұшақ қозғалтқыш қуатының бір бөлігін серпімді күшті теңестіруге жұмсайды. Тандемді роторлардың конструкциясы, екі роторға да қарама-қарсы бағытта сол және оң циклдық басқаруды қолдану арқылы, тікұшақтың екі жағын қарама-қарсы бағытта тартып, иін жасауға мүмкіндік береді. Көлденең бұрылысқа қол жеткізу үшін, әр роторға қарама-қарсы ұжымдық басқару қолданылады; бір жақтағы көтерілуді азайтып, қарсы жақтағы көтерілуді арттыру арқылы тікұшақ алға немесе артқа бұрылады. Тандемді роторлы тікұшақтардың екі жиынтығы болғандықтан, олар қысқарақ қанаттарымен көбірек салмақ көтере алады. Алайда, артқы ротор алдыңғы ротордың аэродинамикалық көлеңкесінде жұмыс істейді, бұл оның тиімділігін азайтады. Бұл шығынды екі ротордың білігі арасындағы қашықтықты ұлғайту және бір білікті екіншісінен жоғарырақ орналастыру арқылы азайтуға болады. Тандемді роторлы тікұшақтардың дискіге түсетін жүктемесі бір роторлы тікұшақтарға қарағанда төмен болады. Тандемді роторлы тікұшақтар, әдетте, бір роторлы тікұшақтармен салыстырғанда, төмен жылдамдықта ұшу үшін аз қуатқа мұқтаж болады. Екі конфигурация да жоғары жылдамдықта ұшу үшін шамамен бірдей қуатты қажет етеді.