Кіріспе

Латын католиктерінің АҚШ-тағы юрисдикциясы. Вашингтон архиепископиясы (Archidiœcesis Metropolitae Vashingtonensis) – Колумбия округі және АҚШ-тың Мэриленд штатының бірнеше округдерін қамтитын Латын шіркеуінің архиепископиясы. Вашингтон архиепископиясы Америка католик университеті мен Джорджтаун университетіне орталық. Архиепископияда Безупрекание Анасы Базиликасы да орналасқан. Архиепископияның жалғыз суфрагандық епархиясы – Сент-Томас епархиясы. Архиепископияның бас шіркеуі – Вашингтон қаласының орталығындағы Апостол Петр соборы. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Уилтон Грегори Вашингтон архиепископы қызметін атқарады.

17 ғасыр

XVII ғасырда қазіргі Колумбия округі Британдық Мэриленд провинциясының құрамына кірді. Басқа американдық колониялардан өзгешелігі, Мэрилендке Ұлыбританиядан келген католик босқындарына пана беру үшін Балтимордың 2-бароны Сесил Калверт қоныстанған еді. 1634 жылдың 25 наурызында Эндрю Уайт Мэриленд штатындағы Сент-Клемент аралында ағылшын тілінде сөйлейтін колониялардағы алғашқы католик миссасын өткізді. Көші-қонға байланысты 1660 жылға қарай Мэриленд халқының көп бөлігі протестантқа айналды. Саяси билік көбінесе католик элитасының қолында қалып қойды. 1649 жылы Мэриленд штаты Мэриленд толеранттылық заңын қабылдады, ол үш бірлікке сенетін христиандарға діни толеранттылықты міндеттеді. Бұл Солтүстік Америкадағы ағылшын колонияларында діни төзімділікті талап ететін алғашқы заң болды. Пюритандар билікке келгеннен кейін колониядағы католиктерге шектеулер қойды. Католиктер мисса өткізу үшін өз үйлерінде жеке капеллалар құруға мәжбүр болды.

18 ғасыр

1704 жылы колониялық ассамблея католиктердің саяси лауазымдарға тағайындалуына тыйым салатын заң қабылдады. 1789 жылы АҚШ Конституциясы қабылданғаннан кейін АҚШ-тың барлық аймағында дін бостандығы кепілдік берілді. 1789 жылы Папа Пий VI Балтимор епархиясын құрды, ол Мэриленд штатын қоса алғанда, АҚШ-тың барлық аумағын қамтыды. Папа Кэрроллды Балтимордың алғашқы епископы етіп тағайындады. Қазіргі Колумбия округі келесі 150 жыл бойы осы епархия құрамында болып, содан кейін Балтимор архиепархиясына қарады. Вашингтон қаласы 1791 жылы елдің астанасы ету жоспарының аясында құрылды. Кэрролл 1792 жылы сол кездегі Джорджтаун ауылында Джорджтаун колледжін ашты. Бұл АҚШ-тағы алғашқы католик және иезуиттердің жоғары білім беру мекемесі болды. Вашингтондағы алғашқы католик шіркеуі – Сент-Патрик 1794 жылы Ақ үй мен АҚШ Капитолийін салуға келген ирланд иммигранттарына қызмет ету үшін құрылды. Сент-Патрик шіркеуі үшін кірпіштен салынған ғимарат 1809 жылы аяқталды.

19 ғасыр

1814 жылы 1812 жылғы соғыс кезінде британдық армия Вашингтон қаласына кіріп, оны өртеп жіберді. Сент-Патрик шіркеуінің пасторы Уильям Мэтьюс шіркеуді өрттен сақтап қалды, содан кейін британдық генерал-майор Роберт Россқа оны одан әрі зақымданудан қорғауға көндірді. 1889 жылы Американың католик университеті Вашингтон қаласында ашылды, ол елдегі алғашқы папалық бекітілім алған жоғары білім және ғылыми-зерттеу университеті болды. 1897 жылы Нотр-Дам де Намур қарындастары Троица колледжін құрды, ол елдегі әйелдерге арналған алғашқы католик либералды өнер колледжі еді.

21 ғасыр

Хики 2000 жылы зейнеткерлікке шыққанда, Иоанн Павел II Ньюарк архиепископтығының архиепископы Теодор МакКаррикті Вашингтонның келесі архиепископы етіп тағайындады. МакКаррик 2008 жылы архиепископ лауазымынан кетті. Питтсбург диоцезінің епископы Дональд Вюрл 2008 жылы Бенедикт XVI-ы архиепископ етіп тағайындады. 2009 жылдың соңында Колумбия округінің кеңесі гомосексуалдар мен лесбиянкаларға қатысты кемсітуге тыйым салатын заң жобасын талқылады. Вюрл «діни бостандық» деп аталатын ережелерді қолдады, ол католик шіркеуінің әлеуметтік қызметтер көрсету мүмкіндігін қорғайды, мысалы, католик неке туралы іліміне сәйкес бала асырау. Вюрл осылай айтқаннан кейін көп ұзамай «Вашингтон пост» газеті архиепископтың қалаға «ультиматум» бергенін жазды. «Нью-Йорк таймс» газеті бұл мәлімдемені «қауіп» деп сипаттады. Вюрл: «Қызметтерді тоқтату туралы ешқандай қауіп немесе ультиматум жоқ, тек қана қаланың діни ұйымдарға бір жынысты некелерді өздерінің саясатында мойындау туралы жаңа талаптары біздің қазіргідей қызмет көрсету деңгейімізді шектеуі мүмкін екенін мойындау ғана» деді. 2009 жылдың желтоқсанында Колумбия округінің кеңесі кемсітуге қарсы заң жобасын қабылдағанда, Вюрл бұл заң діни бостандықты жеткілікті түрде қорғамайтынын мәлімдеді. Алайда, архиепископтық кедейлерге қызмет етуді жалғастыратынын және «Католик шіркеуінің миссиясына сәйкес Колумбия округімен бірлесіп жұмыс істейтінін» үміттенедінін айтты. Бірақ 2010 жылдың ақпанында Вашингтон архиепископтығының «Католик қайырымдылық» ұйымы бір жынысты жұптарды асырап алушылар ретінде мақұлдамай, округте асырап алу және мемлекеттік асырап алу бағдарламаларын тоқтатты. Ұйым сондай-ақ бір жынысты жұптарға қамсыздандыруды ұзарту қажеттігін болдырмау үшін қызметкерлерінің денсаулық сақтануын өзгертті. 2011 жылы Вюрл Вашингтонда Иоанн Павел II семинариясын құрды. Архиепископтық және басқа да жергілікті католик мекемелері 2012 жылы АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаментіне (HHS) рецепттер мен денсаулық сақтау қызметтерінің ережелеріне қатысты шағым түсірді. Шағымданушылар HHS-тің католик мекемелерінен, негізінен католиктерге қызмет ете бермейтін ауруханалар немесе университеттер сияқты, әйелдерге арналған жасанды контрацепция және аборт қызметтерін қамтамасыз ету үшін медициналық сақтандыру талап етуіне қарсы болды. 2017 жылы архиепископтық Вашингтон метрополитендік аймақтық көлік басқармасын (WMATA) сотқа берді. Архиепископтық автобустардың сыртқы жағын жабатын Рождестволық жарнамаларды сатып алуға тырысқан, бірақ WMATA діни жарнамаға қарсы саясатын келтіре отырып, бас тартқан. Архиепископтық төменгі соттарда жеңіліп, 2020 жылы АҚШ Жоғарғы Соты оны қараудан бас тартты. 2018 жылдың тамызында Вюрл Питтсбург епископы болған кезде дін қызметкерлеріне қатысты сексуалдық зұлымдық істерін қарауына байланысты сынға ұшырады. Тамыз айының соңында Вюрл Римге ұшып барып, Рим папасы Францискпен кездесті. Рим папасы Вюрлге өзінің келесі қадамдары туралы архиепископтық дін қызметкерлерімен кеңесуді тапсырды. 2018 жылдың 3 қыркүйегінде Вюрл 100-ден астам архиепископтық дін қызметкерлерімен кездесті. Ол МакКаррикке қатысты айыптаулар туралы олар жарияланғанға дейін ештеңе білмейтінін айтты. 2018 жылдың 8 қыркүйегінде Киелі Матай соборындағы рәсімдер шебері диакон Джеймс Гарсия Вюрлге сексуалдық зұлымдық жағдайларын басқаруына байланысты енді оған Мессада көмектеспейтінін хабарлады; Гарсия Вюрлден отставкаға кетуін сұрады. Вюрл 2018 жылдың қазан айында Вашингтон архиепископы лауазымынан кетті. Ол мұрагер тағайындалғанға дейін архиепископтық әкімшілікте апостолдық әкімші болып қалды. 2019 жылдың сәуір айында Рим папасы Франциск Атланта архиепископы Уилтон Грегориді Вашингтон архиепископы етіп тағайындады. Ол архиепископты басқарған алғашқы афроамерикалық болды. Рим папасы Франциск 2020 жылдың қараша айында Римде өткен консисторияда Грегориді кардинал дәрежесіне көтерді. 2019 жылдың желтоқсанында «Вашингтон пост» газеті МакКаррик 1990 жылдардың басында Иоанн Павел II-ге 90 000 доллар, ал Бенедикт XVI-ға 2005 жылдан бастап 291 000 доллар бергенін хабарлады. МакКаррик сондай-ақ Ватиканның басқа да лауазымды тұлғаларына аз сомада садақа берген. Бұл ақша «Архиепископтың арнайы қорынан» алынған, бұл қор МакКаррик басқаратын және бай католиктердің қайырымдылықтарымен толықтырылатын қор. Кейбір сыншылар МакКаррикті өзіне қатысты сексуалдық зұлымдық айыптауларын елемеу үшін Ватиканды сатып алуға тырысқан деп айыптады. Ватикан бұл қайырымдылықтар Ватикан саясатына немесе әрекеттеріне әсер етпегенін мәлімдеді. Архиепископтық 2019 жылғы жылдық қайырымдылық кампаниясында, «Кардиналдың үндеуінен» «Жылдық үндеуге» аты өзгертілгеннен кейін, үштен біріне жуық ақша жинады. 2020 жылдың желтоқсанында, Covid-19 пандемиясы кезінде архиепископтық Вашингтон қаласын сотқа берді, Месса немесе басқа да қызметтер кезінде жұқпаның таралуын болдырмау үшін 50 пахорға шектеу қойылғанына қарсылық білдірді. Сотқа дейін екі тарап келісімге келді, қала пахорлардың лимитін 250 адамға немесе шіркеуге рұқсат етілген орынның шиегіне дейін көтерді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Грегори Вашингтонның қазіргі архиепископы болып табылады.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы даулы

2006 жылдың желтоқсан айында Вашингтон архиепископтығы 1962 жылдан 1982 жылға дейін архиепископтық дін қызметкерлерінің жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны туралы сенімді айып тағылған 16 адамға 1,6 миллион доллар төледі. 2018 жылдың қыркүйегінде АҚШ Католик епископтар конференциясы (USCCB) діни қызметкерлердің жыныстық қатынасқа қатысы бар деп есептеген архиепископты тергеп жатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың қазан айында архиепископ 1948 жылдан бері кәмелетке толмағандарды жыныстық қатынаста қорлау туралы сенімді айыптар бар 31 архиепископтық дін қызметкерлерінің есімдерін жариялады. Колумбия Хайтс қаласындағы Қасиетті Жүрек ғибадатханасының преподобный Урбано Васкес 2019 жылдың тамызында екі қызды жыныстық қорлаудың төрт фактісі бойынша сотталды. Ол 2015 жылы 13 жасар қызды қолмен ұстап, 2016 жылы 9 жасар қызды құшақтап, өпкен, сондай-ақ 2016 жылы ересек әйелге жыныстық қатынас жасаған. 2019 жылдың қарашасында Васкес 15 жылға бас бостандығынан айырылды. 2019 жылдың қазан айында The Washington Post газетінде полиция Уилинг Чарльстон епархиясының епископы Майкл Брансфилд 2012 жылы сапарда болған кезде Вашингтондағы Пәксіз Тұрмақтың ұлттық ғибадатханасының базиликасында тоғыз жасар қызға орынсыз қол тигізген деген айыпты тергеп жатқаны туралы хабарланды. Брансфилд 1980 жылдары базиликада бірнеше лауазымдарда қызмет етті. Брансфилд бұл айыпты жоққа шығарды.

Білім

Вашингтон архиепископиясы 1997 жылы құрылған Орталық қала консорциумы аясында мектеп әкімшілігін біріктірді.