Гейдельберг университеті: Германияның ең көне жоғары оқу орны

Кіріспе

Гейдельберг университеті, ресми түрде Гейдельбергтің Рупрехт Карл университеті (link=no; Universitas Ruperto Carola Heidelbergensis), Германияның Баден-Вюртемберг штатындағы мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті. 1386 жылы Папа Урбан VI-ның бұйрығымен құрылған Гейдельберг – Германияның ең көне университеті және әлемдегі ең көне университеттердің бірі; ол Вена мен Прагадан кейін қасиетті Рим империясында құрылған үшінші университет болды. 1899 жылдан бері ол теңдестірілген білім беретін мекеме. Гейдельберг Германияның ең беделді университеттерінің бірі. Ол U15 қатарына кіретін Германияның үздік университеті, сондай-ақ Еуропалық зерттеу университеттері лигасының және Коимбра тобының негізін қалаушы мүшесі. Университет он екі факультеттен тұрады және шамамен 100 мамандық бойынша бакалавриат, магистратура және докторантура деңгейлерінде білім беру бағдарламаларын ұсынады. Оқу тілі көбінесе неміс тілі, ал көптеген магистратура бағдарламалары ағылшын тілінде, ал кейбіреулері француз тілінде ұсынылады. 2021 жылға дейін 57 Нобель сыйлығының иегері Гейдельберг қаласымен, ал 33-і университетпен байланысты болған. Қазіргі заманғы ғылыми психиатрия, психофармакология, эксперименталды психология, психиатриялық генетика, математикалық статистика, экологиялық физика және заманауи социология Гейдельберг студенттері немесе оқытушылары тарапынан ғылыми салалар ретінде енгізілді. Жыл сайын шамамен 1000 докторантура бітіріледі, ал докторанттардың үштен бірінен астамы шетелден келеді. 130-ға жуық елден келген халықаралық студенттер студенттердің жалпы санының 20 пайызынан астамын құрайды.

Негізін қалау

1378 жылғы Ұлы шизм Гейдельбергке, салыстырмалы түрде шағын қала және Пальц курфюрсттығының астанасына, өз университетін құруға мүмкіндік берді. Ұлы шизм сол жылы папа Григорий XI қайтыс болғаннан кейін екі папа сайлануымен басталды. Руперт I осы мүмкіндікті пайдаланып, Куриямен келіссөздер жүргізді, нәтижесінде университет құруға қатысты папалық бұйрық жасалды. 1385 жылдың 23 қазанында папа Урбан VI-дан жалпы білім беретін мектеп (studium generale) ашуға рұқсат алғаннан кейін, университеттің құрылуы туралы соңғы шешім 1386 жылдың 26 маусымында Рейн графтығының курфюрсті Руперт I-нің бұйрығымен қабылданды. Папалық жарлықта көрсетілгендей, университет Париж университетінің үлгісінде құрылды және философия, теология, құқықтану және медицинадан тұратын төрт факультетті қамтыды. 1386 жылдың 18 қазанында Heiliggeistkirche шіркеуінде өткен арнайы Папалық жоғары мисса университеттің құрылу салтанатын өткізді. 1386 жылдың қараша айында Марсилий Инген университеттің алғашқы ректоры болып сайланды. Ректор мөрінің ұраны "Semper apertus" – яғни, "білім кітабы әрқашан ашық" болды. Университет жылдам дамыды және 1390 жылдың наурызында 185 студент оқуға қабылданды.

Орта ғасырдың соңы

1414-1418 жылдар аралығында университеттің теология және құқықтану профессорлары Констанс кеңесіне қатысып, императордың өкілі және мемлекеттің бас судьясы ретінде осы кеңеске келген Людовик III-нің кеңесшісі болды. Бұл университет пен оның профессорларының жақсы беделге ие болуына әкелді. Марсилийдің ықпалымен университет бастапқыда номинализмді немесе жаңа жолды (via moderna) оқытты. 1412 жылы реализм де, Джон Уиклифтің тұжырымдары да университетте тыйым салынды, бірақ кейін, шамамен 1454 жылы университет реализмді немесе ежелгі жолды (via antique) да оқытуға шешім қабылдады, осылайша екі параллель бағытты (ambae viae) енгізді. 15 ғасырдың соңында канцлер және епископ Иоганн фон Дальберг схоластикалықтан гуманистік мәдениетке өтуді жүзеге асырды. Гейдельберг университетінде гуманизмді әсіресе ескі неміс гуманистік мектебінің негізін қалаушы Рудольф Агрикола, Конрад Сельтес, Якоб Уимпфелинг және Иоганн Рёхлин көрнекті өкілдері болды. Аней Сильвий Пиколомини университет проректоры қызметін атқарды, ал кейіннен Папа Пий II ретінде оған достығымен және жақсы ниетімен көмектесті. 1482 жылы Папа Сикст IV папалық рұқсаты арқылы медицинаның штаттық профессорлары лауазымына дінсіз және үйленген ер адамдарды тағайындауға мүмкіндік берді. 1553 жылы Папа Юлий III діни қызметтерді дін мұғалімдеріне бөлуді мақұлдады.

Реформация және қазіргі заман

Мартин Лютердің 1518 жылғы сәуір айында Гейдельбергте өткізген диспуты ұзаққа созылған әсер қалдырды, ал оның ұстаздары мен ғалымдары тез арада Оңтүстік-Батыс Германиядағы жетекші реформаторларға айналды. Палатинат сайлаушылығы реформаторлық дінге бет бұрғанда, Палатинат сайлаушысы Отто Генрих университетті кальвинистік оқу орнына айналдырды. 1563 жылы университет дінтану мектебінің мүшелерінің бірлескен еңбегімен Гейдельберг катехизисі жасалды. 16 ғасыр аяқталғанда, соңғы гуманизм Кальвинизммен қатар басым ой-пікір мектебіне айналды; Пол Шеде, Ян Грутер, Мартин Опиц және Маттеус Мериан сияқты тұлғалар университетте дәріс берді. Ол континенттің түкпір-түкпірінен ғалымдарды тартты және мәдени және академиялық орталыққа айналды. Алайда, 1618 жылы Отыз жылдық соғыс басталғаннан кейін университеттің интеллектуалдық және қаржылық әлеуеті төмендеді. 1622 жылы әлемге әйгілі Bibliotheca Palatina (университеттің кітапханасы) университет кафедральдіінен ұрланып, Римге әкетілді. Кейіннен оны қайта құруға жасалған әрекеттер 1693 жылы Гейдельбергті дерлік толығымен қиратқан король Людовик XIV әскерлерімен жеңіліске ұшырады. Кейінгі Контрреформацияның салдарынан университет протестанттық сипатын жоғалтып, иезуиттердің ықпалына көшті. 1712 жылдан 1728 жылға дейін Ескі университет Университет алаңында, сол кезде Domus Wilhelmina деп аталған жерде салынды. Иезуиттердің күш-жігерімен дайындық семинариясы – Seminarium ad Carolum Borromæum құрылды, оның студенттері де университетте тіркелді. Иезуиттер ордені таратылғаннан кейін, олар басқарған мектептердің көпшілігі 1773 жылы француз лазарист қауымына өтті. Содан бері олардың жағдайы нашарлады. Университет соңғы сайлаушы Карл Теодор билікке келгенге дейін беделін жоғалта берді, ол барлық факультеттер үшін жаңа кафедралар құрды, Сайлау ғылым академиясы сияқты ғылыми институттарды негіздеді және саяси экономика мектебін Кайзерслаутерннен Гейдельбергке көшірді, онда ол университетпен біріктіріліп, саяси экономика факультеті болды. Сондай-ақ, ол көршілес Мангейм қаласында обсерватория құрды, онда иезуит Кристиан Майер директор болып жұмыс істеді. Университеттің төрт жүз жылдық мерейтойына орай, сайлаушы бірнеше профессорларға дайындауға тапсырылған жаңа жарғы кітабын бекітті. Университеттің қаржылық мәселелері, кірістері мен шығыстары ретке келтірілді. Сол кезде студенттердің саны 300-ден 400-ге дейін ауытқып, мерейтой жылы 133 адам оқуға қабылданды. Француз революциясының салдарынан туындаған ала-құлалықтар, әсіресе Луневиль шартының нәтижесінде университет Рейннің сол жағындағы барлық мүлкін жоғалтты, сондықтан оның толық тарауы күтілуде.

Martin Luther's disputation at Heidelberg in April 1518 made a lasting impact, and his adherents among the masters and scholars soon became leading Reformationists in Southwest Germany. With the Electorate of the Palatinate turn to the Reformed faith, Otto Henry, Elector Palatine, converted the university into a calvinistic institution. In 1563, the Heidelberg Catechism was created under collaboration of members of the university's divinity school. As the 16th century was passing, the late humanism stepped beside Calvinism as a predominant school of thought; and figures like Paul Schede, Jan Gruter, Martin Opitz, and Matthäus Merian taught at the university. It attracted scholars from all over the continent and developed into a cultural and academic center. However, with the beginning of the Thirty Years' War in 1618, the intellectual and fiscal wealth of the university declined. In 1622, the then world famous Bibliotheca Palatina (the library of the university) was stolen from the University Cathedral and taken to Rome. The reconstruction efforts thereafter were defeated by the troops of King Louis XIV, who destroyed Heidelberg in 1693 almost completely. As a consequence of the late Counter Reformation, the university lost its Protestant character, and was channeled by Jesuits. From 1712 to 1728, the Old University was constructed at University Square, then known as Domus Wilhelmina. Through the efforts of the Jesuits a preparatory seminary was established, the Seminarium ad Carolum Borromæum, whose pupils were also registered in the university. After the suppression of the Jesuit Order, most of the schools they had conducted passed into the hands of the French Congregation of Lazarists in 1773. They deteriorated from that time forward. Meanwhile, the university itself continued to lose in prestige until the reign of the last elector Charles Theodore, Elector Palatine, who established new chairs for all the faculties, founded scientific institutes such as the Electoral Academy of Science, and transferred the school of political economy from Kaiserslautern to Heidelberg, where it was combined with the university as the faculty of political economy. He also founded an observatory in the neighboring city of Mannheim, where Jesuit Christian Mayer labored as director. In connection with the four hundredth anniversary of the university, the elector approved a revised statute book that several professors had been commissioned to prepare. The financial affairs of the university, its receipts and expenditures, were put in order. At that time, the number of students varied from 300 to 400; in the jubilee year, 133 matriculated. As a consequence of the disturbances caused by the French Revolution, and particularly because of the Treaty of Lunéville, the university lost all its property on the left bank of the Rhine, so that its complete dissolution was expected.

XIX ғасыр және XX ғасырдың басында

Бұл құлдырау 1803 жылға дейін тоқтаған жоқ, ол кезде университет Карл Фридрих, Баденнің Ұлы герцогы, Рейннің оң жағалауында орналасқан Пфальц аймағының бөлігін алғаннан кейін қайта құрылды. Содан бері университет Рупрехт I-нің есімімен қатар оның есімін де алып келеді. Карл Фридрих университетті бес факультетке бөліп, өзі ректор болып басқарды, оның ізбасарлары да солай істеді. Осы онжылдықта романтизм Гейдельбергте Клеменс Брентано, Ахим фон Арним, Людвиг Тиек, Йозеф Гёррес және Йозеф фон Эйхендорф арқылы өркендеді, соның нәтижесінде сөз, поэзия және өнерде неміс орта ғасыры қайта жаңғырды. Гейдельберг профессорлары Формарц революциясының ықпалды қолдаушылары болды, олардың көптегені 1848 жылғы Франкфурт Парламентінің мүшелері болды. XIX ғасырдың соңында университетте өте либералды және ашық көзқарас қалыптасты, оны Макс Вебер, Эрнст Тройльц және олардың әріптестері одан әрі дамытты. 1900 жылдың ақпан айында Баденнің Ұлы Герцогтығы Бадендегі университеттерге әйелдердің қабылдануына рұқсат беретін жарлық шығарды. Осылайша, Фрайбург және Гейдельберг университеттері әйелдерге оқуға мүмкіндік берген алғашқы оқу орындары болды. Веймар Республикасында университет демократиялық ой-пікірдің орталығы ретінде кеңінен танылды, Карл Ясперс, Густав Радбрук, Мартин Дибелиус және Альфред Вебер сияқты профессорлардың еңбектері арқасында осы беделге ие болды. 1933 жылдың 17 мамырында университет оқытушылары мен студенттері Universitätsplatz-да (Университет алаңы) кітаптарды өртеу акциясына қатысты, ал Гейдельберг уақыт өте келе NSDAP университеті ретінде танымал болды. Жаңа университеттің басты кіреберісіндегі жазу "Тірі рух" дегеннен "Неміс рухы" деп өзгертілді, көптеген профессорлар жаңа ұранға құрмет көрсетті. Университет нацистік евгеникаға қатысты: әйелдер клиникасында мәжбүрлі стерилизация жүргізілді, ал Карл Шнайдер басқарған психиатриялық клиника Action T4 эвтаназия бағдарламасына қатысты. Университет басшылары еврей ерлер, әйелдер мен балаларын тікелей газ камераларына депортациялауға көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін университет кең ауқымды денацификациядан өтті.

This decline did not stop until 1803, when the university was reestablished as a state owned institution by Karl Friedrich, Grand Duke of Baden, to whom the part of the Palatinate situated on the right bank of the Rhine was allotted. Since then, the university bears his name together with the name of Ruprecht I. Karl Friedrich divided the university into five faculties and placed himself at its head as rector, as did also his successors. During this decade, Romanticism found expression in Heidelberg through Clemens Brentano, Achim von Arnim, Ludwig Tieck, Joseph Görres, and Joseph von Eichendorff, and there went forth a revival of the German Middle Ages in speech, poetry, and art. Heidelberg's professors were important supporters of the Vormärz revolution and many of them were members of the first freely elected German parliament, the Frankfurt Parliament of 1848. During the late 19th century, the university housed a very liberal and open minded spirit, which was deliberately fostered by Max Weber, Ernst Troeltsch and a circle of colleagues around them. In February 1900, the Grand Duchy of Baden issued a decree that gave women the right to access universities in Baden. Thus, the universities of Freiburg and Heidelberg were the first ones to allow women to study. In the Weimar Republic, the university was widely recognized as a center of democratic thinking, coined by professors like Karl Jaspers, Gustav Radbruch, Martin Dibelius and Alfred Weber. On 17 May 1933, members of the university faculty and students took part in book burnings at Universitätsplatz ("University Square") and Heidelberg eventually became infamous as a NSDAP university. The inscription above the main entrance of the New University was changed from "The Living Spirit" to "The German Spirit", and many professors paid homage to the new motto. The university was involved in Nazi eugenics: forced sterilizations were carried out at the women's clinic and the psychiatric clinic, then directed by Carl Schneider, was involved in Action T4 Euthanasia program. The heads of the university helped in the deportation of Jewish men, women and children directly to the gas chambers. After the end of World War II, the university underwent an extensive denazification.

Германия Федеративтік Республикасы

Екінші дүниежүзілік соғыстан Хайдельберг зардап көрмегендіктен, университетті қайта құру осымен жылдам іске асырылды. Collegium Academicum негізі қаланғанда, Гейдельберг университеті Германияның алғашқы және бүгінгі күнге дейін жалғыз өзін-өзі басқаратын студенттік жатақ үйіне айналды. Жаңа қабылданған ережелер университетті "Ақиқат, әділдік және адамгершіліктің мәңгілік рухы" қағидасын сақтауға міндеттеді. 1975 жылы, ірі полиция күштері студенттік парламент АСТА-ның барлық мүшелерін қамауға алды. Одан кейін көп ұзамай, университет қалашығының жанында орналасқан, прогрессивті Collegium Academicum колледжіне 700-ден астам полицей шабуыл жасап, оны толығымен жапты. Қала шетінде, Нейенхаймер Фельд аймағында медицина және табиғат ғылымдары үшін үлкен кампус салынды. Университетте 4 196 толық штатты оқытушы, оның ішінде 476 профессор қызмет етеді. 2022 жылы университеттің ішінде жаппай оқ ату оқиғасы болды, нәтижесінде бір әйел қаза тауып, үш адам жарақат алды. Оқиғадан кейін шабуыл жасаған адам өз-өзіне қол жұмсады.

Кампустар

Мен Хайдельбергті таңның мүлдем ашық күнінде көрдім, ауа жағымды, салқын да сергітетін болды. Қала, жалпы алғанда, өзінің барлық атмосферасымен бірге, идеалды нәрсе деп айтуға болады. — Иоганн Вольфганг фон Гёте

Хайдельберг – шамамен 140 000 тұрғыны бар қала. Ол Рейн-Неккар үшбұрышында орналасқан, бұл шамамен 2,4 миллион адам тұратын еуропалық қалалық аймақ. Оған Хайдельберг, Мангейм, Людвигсхафен қалалары мен айналасындағы көптеген шағын қалалар кіреді. Хайдельберг романтизмнің отаны ретінде танымал, ал оның ескі қаласы мен қамалы Германиядағы ең танымал туристік орындардың қатарында. Оның жаяу өтетін аймағы – аймақ және одан тыс жерлер үшін сауда мен түнгі ойын-сауық орталығы. Хайдельберг Франкфурт халықаралық әуежайынан пойызбен шамамен 40 минуттық қашықтықта жатыр. Гейдельберг университетінің оқу корпустары, көбінесе, екі бөлікке бөлінген. Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеттері мен институттары Ескі қала кампусының ішінде орналасқан. Табиғи ғылымдар факультеттері мен медицина институты, соның ішінде үш ірі университет клиникасы, Хайдельбергтің шетіндегі Нойенхаймер Фельдтегі Жаңа кампуста орналасқан.

Ескі қаладағы кампус

Жаңа университет деп аталатын университет ескі қала кампусының орталығы болып саналады. Ол жаяу жүргіншілер аймағындағы Университет алаңында, Университет кітапханасы мен бас әкімшілік ғимараттардың тікелей жанында орналасқан. Жаңа университет 1931 жылы ресми түрде ашылды. Оның салынуына негізінен бай американдық отбасылардың қайырымдылықтары қаржыландырды, бұл Хайдельберг университетінің түлегі және Германиядағы АҚШ-тың бұрынғы елшісі Джейкоб Гулд Шурманның ақша жинау кампаниясына сәйкес келеді. Онда жаңа мәжіліс залы, ең ірі лекция залдары және гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеттері көбінесе пайдаланатын бірнеше кішкентай семинар залдары бар. Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар бойынша білім беру көбінесе қаланың ескі бөлігіндегі ғимараттарда жүзеге асырылады, бірақ олардың көпшілігі Университет алаңынан он минуттан кем жерде орналасқан. Факультеттер өздерінің кең кітапханаларын және студенттерге арналған жұмыс орындарын ұстап тұрады. Семинарлар мен оқу сабақтары әдетте факультет ғимараттарында өткізіледі.

Бергейм кампусы

Бергейм кампусы Хайдельберг Бергейм қаласының ішкі қала маңында орналасқан, бұрынғы Людольф Крэль клиникасында (Людольф фон Крэльдің есімімен аталған). 2009 жылдың наурыз айынан бастап бұл жерде экономика, саясаттану және әлеуметтану институттары (бірге Гейдельберг университетінің экономика және әлеуметтік ғылымдар факультеті) орналасқан, бұрын олар Ескі қала кампусында болған. Бергейм кампусында бір лекция залы, бірнеше семинар залы, университет кітапханаларының ең заманауисы және кафе (басқа кампустардағы толыққанды кафетерийдің орнына) бар. 2019 жылдан бері Бергейм кампусы Гейдельберг университетінің Азия және трансмәдениеттік зерттеулер орталығының да орналасқан жеріне айналды.

Кітапханалар

Университет кітапханасы – университеттің негізгі кітапханасы. Факультеттер мен институттарға қызмет ететін филиалдық кітапханалармен бірге ол шамамен 6,2 миллион томдық кітап қорын қамтитын біртұтас университет кітапхана жүйесін құрайды. Университет кітапханасының кітап қоры 1934 жылы миллионнан асты. Бүгінде кітапханада 3,2 миллионға жуық кітап, 500 мыңға жуық микрофильмдер мен бейнетapesтар, сондай-ақ 6 мың баспа ғылыми журнал бар. Бұдан өзге, 6900 қолжазба, 1800 инкунабула, 110 500 автограф, ескі карталар, суреттер мен фотосуреттер жинағы сақталған. Сонымен қатар, 38 филиалдық кітапханалар тағы 3,0 миллион кітап қорын ұсынады. 2022 жылы 43 600 белсенді оқырман 746 000 кітапқа қол жеткізді. Университет кітапханасы сонымен қатар кең ауқымды онлайн ресурстарды ұсынады, оның ішінде 152 000 ғылыми электрондық журнал бар. Қазіргі университет кітапханасының тарихы 1386 жылға, университет құрылған жылға дейін жетеді. Жаңа университеттің төңірегінде өнер факультетінің, үш жоғары факультеттің (теология, құқық, медицина) және колледж кітапханасының кітапханалары өркендеді. 1388 жылы ректор Марсилий Инген арқылы Heiliggeistkirche шіркеуінде сақталған құжаттар қорын сатып алу кітапхананың дамуына зор үлес қосты. 16 ғасырда Пфальц курфюрсті Отто Генрих университет құрылғаннан бері жиналған әртүрлі кітаптар жинағын Гейдельберг сарайындағы князьдік кітапханамен біріктіріп, Bibliotheca Palatina кітапханасын құрды және оны Heiliggeistkirche галереясында көпшілікке қолжетімді етті. Осы жинақтардың ішінде Фуггерлердің (Аугсбург, Ульрих Фуггер ересек) мұрагерлік құжаттары ерекше маңызға ие болды. Көпшілікке танымал болған кітапхана қорының көп бөлігі Отыз жылдық соғыс кезінде тоналып, Римге жеткізілді және 1622 жылы Бавария курфюрсті Максимилиан I оны Рим папасы Григорий XV-ке сыйлады. 1804 жылы секуляризациядан кейін Салем және Петерсхаузен монастырьларының кітап қоры 19 ғасырда кітапхана коллекциясын қайта құрудың негізін қалады. 1816 жылы Библиотека Палатинадан 847 неміс тіліндегі қолжазба Гейдельбергке қайтарылды. Келісім аясында 1888 жылы Париждегі Корольдік кітапханада қалған «Маннес кодексі» де қайтарылды. Карл Зангемейстер (1837–1902) 1912 жылы университет кітапханасының алғашқы толық уақытты директоры болды. Архитектор Джозеф Дюрумның жобалары бойынша 1901–1905 жылдары арнайы кітапхана ғимараты, әсем әрленген, төрт қанатты қызыл құмтастан салынды. 1978 жылы Neuenheimer Feld аймағында табиғи ғылымдар мен медицина институттарына қызмет ететін филиалдық кітапхана ашылды. 2021 жылдан бастап Bibliotheca Palatina-ның барлық қолжазбаларына цифрлық форматта онлайн қол жеткізуге болады (848 неміс тіліндегі Палатина қолжазбасы, 2030 латын, 423 грек, 267 еврей және 20 басқа тілдегі қолжазба). Олардың цифрлық түрге көшірілуі Гейдельберг университетінің кітапханасы мен Ватикан кітапханасының бірлескен жұмысының нәтижесінде мүмкін болды. Университет кітапханасы өзінің баспа қызметін кеңейтеді: heiDOK Heidelberg құжат сервері университет мүшелері үшін ашық қолжетімділік платформасы болып табылады. Университет библиографиясы heiBIB университет мүшелерінің барлық ғылыми басылымдарын тізімдейді. 2015 жылы Гейдельберг университеті университет кітапханасының құрамына кіретін Heidelberg University Publishing – heiUP баспасын құрды. Баспагер сапалы ғылыми басылымдарды ашық қолжетімділікпен шығарады.

The University Library is the main library of the university. Together with the branch libraries, serving the faculties and institutes, it forms the integral university library system comprising approximately 6.2 million printed volumes. The University Library's holdings exceeded one million in 1934. Today, it comprises about 3.2 million books, about 500,000 other media such as microfilms and video tapes, as well as 6,000 printed scientific periodicals. Moreover, it has 6,900 manuscripts, 1,800 incunabula, 110,500 autographs, and a collection of old maps, paintings, and photographs. Furthermore, the 38 branch libraries add another 3.0 million printed books. In 2022, 43,600 active users accessed 746,000 books. Additionally, the University Library provides a wide array of online resources, among them 152,000 scientific e journals. The origins of today's University Library date back to 1386, the year the university was founded. Surrounding the new university, the libraries of the faculty of the arts, the three higher faculties (theology, law, medicine) and the collegiate library grew. The acquisition of a box of records, which was housed in the Heiliggeistkirche, through the rector, Marsilius of Inghen, in 1388 contributed fundamentally to the development of the library. In the 16th century, Otto Henry, Elector Palatine, combined the miscellaneous book collections accrued since the foundation of the university with the princely library housed in Heidelberg Castle to form the Bibliotheca Palatina and made them publicly accessible in the galleries of the Heiliggeistkirche. Among these collections, inherited records of the Fuggers (Augsburg, Ulrich Fugger the Elder) wereof particular importance. The majority of the library holdings, which enjoyed great contemporary renown, was looted during the Thirty Years' War, transported to Rome and was gifted to Pope Gregory XV by the victorious Maximilian I, Elector of Bavaria in 1622. After the secularization in 1804, the holdings of the monasteries of Salem and Petershausen formed the foundation of the reconstruction of the library collection in the 19th century. In 1816, 847 German language manuscripts from the Bibliotheca Palatina returned to Heidelberg. As part of an exchange, the Codex Manesse, which had ended up in the Royal Library in Paris, followed in 1888. Karl Zangemeister (1837–1902) became the first full time head of the university library in 1912. Based on the designs of architect Joseph Durum, a dedicated library building, a richly ornamented, four winged red sandstone construction, was erected from 1901 to 1905. In 1978, a branch library opened in the Neuenheimer Feld, serving the institutes of natural sciences and medicine. Since 2021, all manuscripts of the Bibliotheca Palatina are accessible digitally online (848 German language Palatina manuscripts, 2,030 Latin, 423 Greek, 267 Hebrew and 20 manuscripts in other languages). Their digitization was achieved through the cooperation of Heidelberg University Library and the Vatican Library. The university library expands its publication services: The Heidelberg document server heiDOK is an open access platform for members of the university. The university bibliography heiBIB lists all academic publications by university members. In 2015, Heidelberg University founded the publishing house Heidelberg University Publishing – heiUP, which is part of the university library. The publisher releases quality controlled scientific publications in open access.

Шетелдегі нысандар

2001 жылы Хайдельберг университеті Чилидің Сантьяго қаласында Латын Америкасы орталығын құрды. Оның міндеті – Хайдельберг университетінің дербес түрде немесе Чилидің Католиктік понтификалық университетімен және Чили университетімен бірлесіп ұйымдастырылатын оқу курстарын ұйымдастыру, басқару және насихаттау. Орталық жоғары білім беру бағдарламаларына жауапты. Сондай-ақ ол Латын Америкасындағы Хайдельберг университетінің қызметін үйлестіреді және ғылыми ынтымақтастық үшін платформа ұсынады. Университет Нью-Йорктегі байланыс кеңсесі арқылы да өкілдік етеді. Оның негізгі міндеттеріне қолданыстағы ынтымақтастықты дамыту, жаңа байланыстар желісін құру, бірлескен оқу бағдарламаларын жасау және американдық университеттермен академиялық байланыстарды сақтау және кеңейту кіреді.

Мұражай

Университеттің өзінің мұражайы бар, ол ескі кампустың бас ғимаратында орналасқан. Қонақтар қолданыста болмаған кезде Ұлы залды және бұрынғы "студенттер түрмесін" тамашалай алады.

Басқару

Ректорат – университеттің "атқарушы органы", оны ректор Бернхард Эйтель басқарады. Ректораттың құрамына университеттің орталық әкімшілігінің басшысы және университет бюджетіне жауапты канцлер Холгер Шротер, сондай-ақ халықаралық қатынастар, оқыту және коммуникация, ғылыми зерттеулер мен құрылым мәселелеріне жауапты үш проректор кіреді. Сенат – университеттің "заң шығарушы органы". Ректор және ректорат мүшелері, факультеттердің декандары, университет клиникасының бас дәрігерлері мен басқарушы директорлары, сондай-ақ университеттің тең мүмкіндіктер жөніндегі өкілі қызметі бойынша сенатор болып табылады. Тағы 20 сенатор төрт жылдық мерзімге келесі квоталар бойынша сайланады: сегіз университет профессоры; төрт академиялық қызметкер; студенттер ұйымының төрт өкілі; және университет әкімшілігінің төрт қызметкері. Университет кеңесі – аталған органдарға кеңес беретін орган болып табылады және оның құрамына, басқалармен қатар, Израильдің Германиядағы бұрынғы елшісі Ави Примор, сондай-ақ неміс индустриясының бас директорлары кіреді.

Қабылдау

2006-2007 жылғы қысқы семестрде университеттің бакалавриат бағдарламаларына, сандық шектеулермен қабылданды, 3926 орын ұсынылды, ал жалпы қабылдау көрсеткіші 16,3% құрады. Ең жоғары бәсекелі мамандықтар – клиникалық медицина, молекулалық биотехнология, саясаттану және құқық, олардың қабылдау деңгейі сәйкесінше 3,6%, 3,8% және 9,1% болды. Іріктеу, тиісті мамандық бойынша белгілі бір орындар санына ең білікті үміткерлерді бөлу арқылы жүзеге асырылады, яғни, таңдау негізінен үміткердің таңдаған пәндері мен Абитур немесе оған эквивалентті білімнің орташа бағасына байланысты. Гуманитарлық ғылымдардағы кейбір мамандықтар мен қосымша білім беру салаларында – әсіресе, классика және ежелгі тарих сияқты нақты кәсіби дағдыларды қажет етпейтін мамандықтар үшін, белгілі бір критерийлер (мысалы, тиісті тілдік біліктілік) бойынша шектеусіз қабылдау қарастырылады, өйткені өтінімдер саны әдетте бос орындардан аспайды. Халықаралық студенттер үшін неміс тілінен DSH сияқты тілдік тест тапсыру міндетті. Келесі деңгейдегі магистратура бағдарламаларына түсу үшін неміс жүйесі бойынша "жақсы" бағаға тең бакалавриат дипломы болуы қажет (яғни, әдетте американдық жүйеде B+ немесе британдық жүйеде 2:1). Ағылшын тілінде оқытылатын магистратура бағдарламаларын қоспағанда, неміс тілінен де тест тапсыру қажет. Докторлық диссертацияға қабылданудың алғы шарты, әдетте, күшті магистрлік деңгейдегі білім, бірақ нақты қабылдау процедуралары әртүрлі болуы мүмкін және оларды жалпылау қиын. Халықаралық үміткерлердің үлесі әдетте үміткерлердің жалпы санының 20%-дан асып түседі және олардың туған еліндегі жетістіктері жеке қарастырылады.

Қаржы

Германия мемлекеті әлеуметтік-экономикалық жағдайына қарамастан жоғары білімді қолжетімді ету үшін университет оқуын үлкен субсидиялармен қолдайды. 2007 жылдан 2012 жылға дейін Гейдельберг университеті бакалавриат, магистратура және докторантура бағдарламаларына, ЕО және ЕО-ға мүше емес елдердің азаматтарына, сондай-ақ барлық мамандықтарға жылына шамамен 1200 евро оқу ақысын қабылдады. Дегенмен, 2012 жылдың көктемгі семестрінен бастап оқу ақысы жойылды. Университет жатақханаларында тұрудың орташа құны жылына 2200-3000 евроны құрайды. 2005 қаржы жылында Гейдельберг университетінің жалпы операциялық бюджеті шамамен 856 миллион евроны құрады, оның ішінде шамамен 413 миллион евро мемлекеттік қаржы, шамамен 311 миллион евро негізгі бюджет және шамамен 132 миллион евро сыртқы гранттар. Университет шамамен 529 миллион евроны жалақы төлеуге, ал шамамен 326 миллион евроны басқа шығыстарға жұмсады. Бұдан бөлек, университет 2012 жылдан бастап 5 жылға бөлінетін неміс университеттерінің «Үздік» бастамасы арқылы тағы 150 миллион евро ғылыми грант алды. 2007 қаржы жылында университет оқу ақысы есебінен алғаш рет шамамен 19 миллион евро жинады, бұл тек оқу жағдайларын жақсартуға бағытталды. Жыл соңында осы қаражаттың шамамен 9,5 миллион евросы ғана жұмсалды, ал ректорат факультеттерді қосымша қаражатты пайдалануға шақырды.

Зерттеу

Гейдельберг зерттеушілерінің тарихи ғылыми жетістіктерінің қатарында спектроскопияны және Бунзен жағылғысын ойлап табу; цезий және рубидий химиялық элементтерін ашу; темекідегі негізгі фармакологиялық белсенді компонент ретінде никотинді анықтау және бөліп алу ерекше орын алады. Қазіргі заманғы ғылыми психиатрия, психофармакология, психиатриялық генетика да осы университетте дамыды. Сонымен қатар, Гейдельберг зерттеушілері дене тіндерін сақтау үшін пластинация процесін ойлап тапты, гематопоэтикалық шекті жасушаларын алғаш рет сәтті трансплантациялады және кейбір қатерлі ісік түрлеріне қарсы вакцинациялаудың жаңа стратегиясын әзірледі, осының нәтижесінде университет профессоры Харальд цур Хаузен 2008 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Бүгінде университет табиғат ғылымдары мен медицинаға баса назар аударады, бірақ гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеттерінің жоғары деңгейін сақтап, дәстүрлерін жалғастыруда. 2007 жылы Марсилий Ингеннің құрметіне аталған Марсилий колледжі ғылымдар мен гуманитарлық ғылымдар арасындағы көп салалы диалогты және зерттеулерді дамыту үшін Жоғары оқу орталығы ретінде құрылды. Ғылыми есептеулер жөніндегі көп салалы орталық, нейроғылымдар жөніндегі көп салалы орталық, Гейдельбергтегі Америка зерттеулері орталығы және Оңтүстік Азия институты сияқты басқа институттар да факультеттер арасында байланыс құрып, жан-жақты университет тұжырымын нығайтады. Астрономия орталығының тұрақты жарияланымдарының ішінде жақын жұлдыздардың Глизе каталогы, FK5 және FK6 негізгі каталогтары және жыл сайын жарияланатын Аянды орындар каталогы бар, ол әр күні 3000-нан астам жұлдыздың дәл орналасқан жерін алдын ала есептейтін жоғары дәлдікті каталог. Гейдельберг халықаралық қақтығыстарды зерттеу институты жыл сайынғы Қақтығыстар барометрін жариялайды, онда жаһандық қақтығыстардың дамуы, күшеюі, басылуы және шешілуінің соңғы тенденциялары сипатталады. Халықаралық құқық жөніндегі Макс Планк институтының тұрақты жарияланымдары: «Гейдельберг халықаралық құқық журналы», «Біріккен Ұлттар Ұйымының Макс Планк жылнамасы», «Халықаралық құқық тарихы журналы», «Халықаралық құқық жөніндегі Макс Планк энциклопедиясы» және жарты жылдық библиография «Халықаралық құқық». Германия Ғылыми-зерттеу қоры (DFG) қазіргі уақытта Гейдельбергте 12 жылға дейін созылатын он екі бірлескен ғылыми-зерттеу орталығын (SFB), алты жылға дейін созылатын төрт басымдық бағдарламаны (SPP), алты жылға дейін созылатын екі ғылыми-зерттеу тобын (FOR) және университет факультеттері мен институттарында көптеген жеке жобаларды қаржыландырады. Германия университеттерінің үздік бастамасының нәтижесінде екі «Үздік кластер» әрқайсысы 6,5 миллион еуроға қаржыландырылды: «Жасушалық желілер: молекулалық механизмдерден күрделі функцияларды сандық түсінуге дейін» және «Жаһандық контексте Азия мен Еуропа».

Among historical scientific achievements of Heidelberg researchers features prominently the invention of spectroscopy, and of the Bunsen burner; the discovery of chemical elements Caesium and Rubidium; and the identification and isolation of nicotine as the main pharmacologically active component of tobacco. Modern scientific psychiatry; psychopharmacology; psychiatric genetics; Moreover, Heidelberg researchers invented the process of plastination to preserve body tissue, conducted the first successful transplantation of hematopoietic stem cells, and recently developed a new strategy for a vaccination against certain forms of cancer, which earned Harald zur Hausen of the university the Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008. Today, the university puts an emphasis on natural sciences and medicine, but it retains its traditions with highly ranked faculties of humanities and social sciences. The Marsilius Kolleg, named after Marsilius of Inghen, was established in 2007 as a Center for Advanced Study to promote interdisciplinary dialogue and research especially between the sciences and the humanities. Other institutes such as the Interdisciplinary Center for Scientific Computing, the Interdisciplinary Center for Neurosciences, the Heidelberg Center for American Studies, and the South Asia Institute also build a bridge between faculties and thus emphasize the concept of a comprehensive university. Noted regular publications of the Center for Astronomy include the Gliese catalogue of nearby stars, the fundamental catalogues FK5 and FK6 and the annual published Apparent places, a high precision catalog with pre calculated positions for over 3,000 stars for each day. The Heidelberg Institute for International Conflict Research publishes the annual Conflict Barometer, which describes the recent trends in global conflict developments, escalations, de escalations, and settlements. Regular publications by the Max Planck Institute for International Law include the Heidelberg Journal of International Law, the Max Planck Yearbook of United Nations Law; the Journal of the History of International Law; the Max Planck Encyclopedia of Public International Law; and the semi annual bibliography Public International Law. The German Research Foundation (DFG) currently funds twelve long term Collaborative Research Centers (SFB) with a duration of up to 12 years at Heidelberg, four Priority Programs (SPP) with a duration of six years, two Research Units (FOR) with a duration of up to six years, as well as numerous individual projects at the university's faculties and institutes. As a result of the German Universities Excellence Initiative, two Clusters of Excellence are funded with €6.5 M each—"Cellular Networks: From Molecular Mechanisms to Quantitative Understanding of Complex Functions", and "Asia and Europe in a Global Context".

Халықаралық ынтымақтастық

Гейдельберг Еуропалық зерттеу университеттері лигасының, Коимбра тобының және Еуропалық университеттер қауымдастығының негіз қалаушы мүшесі болып табылады. Университет HeKKSaGOn неміс-жапон университет консорциумының құрамына кіреді және ERASMUS сияқты зерттеушілер мен студенттерге арналған 7 еуропалық алмасу бағдарламасына қатысады. Бұдан өзге, ол Будапешттегі неміс тілді Андрасси университетінің дамуына белсенді түрде қатысады және Краковтың Ягеллон университетіндегі неміс құқығы мектебін бірлесіп басқарады. Гейдельберг қаласы Кембридж (Англия) және Монпелье (Франция) қалаларымен бауырластық байланыста болғандықтан, Кембридж университеті мен Монпелье университетімен тығыз академиялық байланыстар сақталған. Еуропа шегінен тыс, университет және оның факультеттері Африка, Америка, Азия, Австралия және Ресей Федерациясындағы 58 серіктес университетпен нақты келісімдерге қол қойған. Барлығы Германия ректорлары конференциясының Жоғары білім беру компасы әлемнің 236 университетімен қызметкерлер мен студенттердің алмасу келісімдері және ғылыми ынтымақтастықтары туралы мәліметтерді қамтиды. Ең танымал серіктес университеттердің қатарында Корнелл университеті, Дьюк университеті, Джорджтаун университеті, Гарвард университеті, Париж саяси ғылымдар институты (Sciences Po), Пантеон Сорбонна университеті, Кембридж университеті, Оксфорд университеті, Цинхуа университеті және Йель университеті бар.

Спорт

Университет спорттың кең ауқымын ұсынады, мысалы, американдық футболдан волейболға дейін 16 түрлі командалық спорт, 11 түрлі жекпе-жек өнері курстары, 26 дене шынықтыру және бодибилдинг курстары, акваэробтан йогаға дейін 9 түрлі денсаулық сақтау спорты курстары және 12 түрлі би стиліндегі үйірмелер. Бұдан өзге, ат спорты, желкендік, ескек есу, француз Альпі тауларында шаңғы тебу, жеңіл атлетика, жүзу, фехтование, велосипед спорты, акробатика, гимнастика және тағы да көптеген мүмкіндіктер бар. Көптеген спорт түрлері тегін. Гейдельбергтің жарыс командалары футбол, волейбол, ат спорты, дзюдо, каратэ, жеңіл атлетика және баскетболдан ерекше табысқа жеткен. Университет спорт клубының ерлер баскетбол командасы, USC Heidelberg, чемпионат рекордшысы, 13 ұлттық чемпионатты жеңіп алды және Германия ұлттық лигасының екінші дивизионында кәсіби деңгейде ойнайтын жалғыз университет командасы болып табылады.

Топтар

Сонымен қатар, университет түрлі салалардағы студенттік топтарды қолдайды. Олардың ішінде төрт драма клубы, Collegium Musicum университеттік оркестрі, төрт хор, алты студенттік медиа тобы, алты халықаралық студенттер тобы, тоғыз саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдар тобы, белгілі бір мамандықтар бойынша студенттердің еуропалық ұйымдарының бірнеше бөлімшесі, халықаралық қатынастарды және мәдени алмасуды дамытуға бағытталған төрт клуб, шахмат клубы, әдебиет клубы, екі дебат клубы (біреуі ағылшын тіліндегі дебаттарға, екіншісі неміс тіліндегі дебаттарға арналған), бір студенттік консалтингтік топ және төрт діни студенттік топ бар. Студенттік ұйымдар "Studierendenrat" (Студенттік кеңес) деңгейінде, сондай-ақ факультеттер деңгейінде құрылымдалады.

Медиа

Гейдельберг студенттік газеті "ruprecht" – 10 мыңнан астам таралымымен Германиядағы ең ірі студенттік газеттердің бірі. Жақында ол MLP Pro Campus Press Award сыйлығымен Германияның үздік студенттік газеті деп танылды. Ірі газеттердің журналистерінен құралған қазылар алқасы газеттің "салмақты, бірақ сыншыл көзқарасын" және "кәсіби талаптардың ең жоғары деңгейіне сай келетін" тамаша дизайнын жоғары бағалады. "ruprecht" газеті жарнамадан түсетін табысқа толыққандай сүйеніп, университет басшылығынан тәуелсіздігін сақтайды. Газеттің редакциясынан белгілі журналистер де шыққан. Дегенмен, факультеттердің біріккен студенттік кеңесі басқаратын сыншыл онлайн студенттік газет UNiMUT, "ruprecht" газетін жиі конформизмге ұшыраған және дизайнына тым көп көңіл бөлген деп сынады. Гейдельберг Германиядағы ең көне студенттік құқықтық журналы – Heidelberg Law Review-дің де орналасқан жері. Журнал әр семестрдің басы мен соңында, тоқсан сайын шығарылып, бүкіл Германияға таратылады.

Студенттік байланыс

Гейдельбергте 34 студенттік корпорация бар, олардың көпшілігі 19 ғасырда құрылған. Корпорациялар белгілі бір дәрежеде АҚШ-тағы студенттік ұйымдармен (фратэрнитеттермен) салыстыруға болады. Дәстүрлі символдар (couleur) ретінде корпорация мүшелері салтанатты шараларда (Коммер) түсті бас киімдер мен ленталар тағады, ал кейбіреулері әлі де дәстүрлі академиялық қоршауды – өмірдің сынақтарына дайындау мақсатындағы дуэльдің бір түрін сақтайды. 19 және 20 ғасырдың басында корпорациялар Германия студенттерінің өмірінде маңызды рөл атқарды. Бірақ бүгінде корпорацияларға салыстырмалы түрде аз студент мүше болады. Олардың өзіндік мақсаты – академиялық дәстүрлерді сақтап, өмір бойына сақталатын достық қарым-қатынастар құру. Корпорациялардың 19 ғасырға тән, көз тартарлық үйлері ескі қаланың әр жерінде кездеседі.

Түнгі өмір

Гейдельберг студенттік түнгі өмірімен де әйгілі. Факультеттердің студенттік кеңестері үнемі ұйымдастыратын түрлі кештерден бөлек, университеттің семестр ашылу және жабылу шаралары, жатақтардағы кештер мен Гейдельбергтің 34 студенттік ұйымының кештері қаланың кез келген талғам мен әлеуетке сай түнгі өмірді ұсынады.

Атақты түлектер

Университеттің түлектері мен оқытушыларының арасында көптеген академиялық пәндердің негізін қалаушылар мен пионерлері, сондай-ақ халықаралық деңгейде танымал философтар, ақындар, құқықтанушылар, дінтанушылар, табиғат және әлеуметтік ғылымдар өкілдері бар. 33 Нобель сыйлығының лауреаттары, кем дегенде 18 Лейбниц сыйлығының лауреаттары және екі «Оскар» иегері Гейдельберг университетімен байланысты. Нобель сыйлығының тоғыз лауреаты Гейдельбергте жұмыс істеген кезінде осы сыйлықты алған. Уильям Сомерсет Моэмнің 1915 жылғы «Адамның құлдығында» романында ол басты кейіпкер Филипп Керридің Гейдельберг университетінде бір жыл өткізгенін, көбінесе автобиографиялық сипатта сипаттаған. Гейдельберг романның 1934 (Лесли Говард Филипп рөлінде, Бетт Дэвис Милдред рөлінде), 1946 (Пол Хенрид және Элеонора Паркер басты рөлдерде) және 1964 (Лоуренс Харви және Ким Новак басты рөлдерде) жылғы фильмдегі нұсқаларында да көрсетілген. Роберт Хайнлайнның 1964 жылғы «Даңқ жолы» романының кейіпкері Э.С. Гордон Гейдельбергтен диплом алу және осыған байланысты айқас іздерін алу туралы тілектерін білдіреді. Бернхард Шлинктің 1995 жылғы жартылай автобиографиялық «Оқырман» романында Гейдельберг университеті екінші бөлімнің маңызды оқиғаларының бірі болып табылады. Бірге өткен он жылға жуық уақыттан кейін, оның үлкен әйелмен болған қарым-қатынасы түсініксіз аяқталғаннан кейін, Майкл Берг, университетте заң мамандығын оқып жүрген студент, соғыс қылмыстары ісі бойынша сотта өзінің бұрынғы сүйіктісімен қайта кездеседі, оны семинар аясында бақылайды. Университет 2008 жылғы «Оскар» сыйлығын жеңіп алған «Оқырман» фильмінде де көрсетілген, онда Кейт Уинслет, Дэвид Кросс және Ральф Файнс түскен.

Кино және теледидар

1927 жылы шыққан үнсіз фильм "Ескі Гейдельбергтегі студент-принц" Вильгельм Мейер Фёрстердің 1903 жылғы "Альт Гейдельберг" пьесасы негізінде түсірілген, басты рөлдерді Рамон Новарро мен Норма Ширер сомдады. Бұл фильм Марк Твеннің Гейдельберг туралы қалыптасқан бейнесін жалғастырады, онда Гейдельбергке оқуға келген, бірақ қонақүй иесінің қызына ғашық болатын неміс ханзадасының тарихы көрсетіледі. ХХ ғасырдың бірінші жартысында кең танымал болған бұл фильм ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың басындағы студенттік өмірдің типикалық көрінісін ұсынады және қазірде үнсіз фильмдер дәуірінің шедеврі саналады. MGM студиясының 1954 жылғы түсті қайта түсірілімі "Студент-принц", Марио Ланзаның әуенімен, Зигмунд Ромбергтің осы оқиғаның оперетталық нұсқасына негізделген. 2000 жылы Франка Потенте қатысқан "Анатомия" (фильм) Гейдельберг қаласында түсірілді және "Анти-Гиппократ қоғамы" деп аталатын құпия ұйымның ішіндегі оқиғаларды қамтиды.