Кіріспе
Бонн университеті, ресми атауы Рейн Фридрих Вильгельм университеті (Rheinische Friedrich Wilhelms Universität Bonn) – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Бонн қаласында орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. Ол 18 қазан 1818 жылы Фридрих Вильгельм III құрған, 1777 жылы негісталған Бонн Куркёльн академиясының тікелей жалғасы ретінде Рейн университеті аталымымен құрылды. Бонн университеті түрлі пәндер бойынша бакалавриат және магистратура деңгейлерінде көптеген білім беру бағдарламаларын ұсынады және құрамында 544 профессор бар. Бонн университеті Германиядағы ірі зерттеу университетерінің U15 қауымдастығының мүшесі және Германияның «Үздік университеттер» бастамасы аясында «Үздік оқу орны» мәртебесіне ие. Боннда 6 үздік кластер бар, бұл Германиядағы басқа университеттерден көп; олар – Математикалық Хаусдорф орталығы, Кванттық есептеу үшін материя және жарық кластері, Бонн Тәуелділік және құлдық туралы зерттеулер орталығы, PhenoRob: Егін өндірісінің болашағы зерттеулері, Иммундық сенсорлық жүйе кластері және ECONtribute: Нарықтар мен мемлекеттік саясат. Бонн университеті мен мемлекеттік кітапхана (ULB Bonn) – Рейн Фридрих Вильгельм университеті Бонн және Солтүстік Рейн-Вестфалияның орталық университет және мұрағат кітапханасы болып табылады; кітап қорында бес миллионнан астам том сақталған. 2020 жылғы қазан айының мәліметі бойынша, оның белгілі түлектері, профессорлары мен зерттеушілерінің арасында 11 Нобель сыйлығының лауреаты, 5 Филдс медалінің иегері, 12 Готфрид Вильгельм Лейбниц сыйлығының лауреаты, сондай-ақ табиғат ғылымдарындағы ең дарынды тұлғалар бар, мысалы, Август Кекуле, Генрих Герц және Юстус фон Либиг; Карл Вайерштрасс, Феликс Кляйн, Фридрих Хирцебрух және Феликс Хаусдорф сияқты көрнекті математиктер; Фридрих Ницше, Карл Маркс және Юрген Хабермас сияқты көрнекті философтар; Генрих Хайне, Пол Хейс және Томас Манн сияқты атақты неміс ақындары мен жазушылары; Макс Эрнст сияқты суретшілер; Карл Шмитт және Отто Кирхаймер сияқты саяси теоретиктер; Конрад Аденауэр және Роберт Шуман сияқты мемлекет қайраткерлері; Уолтер Эйкен, Фердинанд Тённис және Йозеф Шумпетер сияқты белгілі экономистер; сондай-ақ Альберт ханзадасы, Папа Бенедикт XVI және Вильгельм II.
The University of Bonn, officially the Rhenish Friedrich Wilhelm University of Bonn (Rheinische Friedrich Wilhelms Universität Bonn), is a public research university located in Bonn, North Rhine Westphalia, Germany. It was founded in its present form as the Rhein Universität on 18 October 1818 by Frederick William III, as the linear successor of the Kurkölnische Akademie Bonn which was founded in 1777. The University of Bonn offers many undergraduate and graduate programs in a range of subjects and has 544 professors. The University of Bonn is a member of the German U15 association of major research intensive universities in Germany and has the title of "University of Excellence" under the German Universities Excellence Initiative. Bonn has 6 Clusters of Excellence, the most of any German university; the Hausdorff Center for Mathematics, the Matter and Light for Quantum Computing cluster, Bonn Center for Dependency and Slavery Studies, PhenoRob: Research for the Future of Crop Production, the Immune Sensory System cluster, and ECONtribute: Markets and Public Policy. The University and State Library Bonn (ULB Bonn) is the central university and archive library of the Rheinische Friedrich Wilhelms Universität Bonn and North Rhine Westphalia; it holds more than five million volumes. as of October 2020, among its notable alumni, faculty and researchers are 11 Nobel Laureates, 5 Fields Medalists, 12 Gottfried Wilhelm Leibniz Prize winners as well as some of the most gifted minds in Natural science, e. g. August Kekulé, Heinrich Hertz and Justus von Liebig; Eminent mathematicians, such as Karl Weierstrass, Felix Klein, Friedrich Hirzebruch and Felix Hausdorff; Major philosophers, such as Friedrich Nietzsche, Karl Marx, and Jürgen Habermas; Famous German poets and writers, for example Heinrich Heine, Paul Heyse and Thomas Mann; Painters, like Max Ernst; Political theorists, for instance Carl Schmitt and Otto Kirchheimer; Statesmen, viz. Konrad Adenauer and Robert Schuman; famous economists, like Walter Eucken, Ferdinand Tönnies and Joseph Schumpeter; and furthermore Prince Albert, Pope Benedict XVI and Wilhelm II.
Қор
Университеттің алғашқысы 1777 жылы Кёльн князі Максимилиан Фредерик Кёнгзегг Ротенфельс (Бетховеннің алғашқы жұмыс берушілерінің бірі) құрған Куркёльн академиясы болды. Ағартушылық дәуірінің рухында жаңа академия діни ағымға бөлінбеген еді. Академияда теология, құқық, фармацевтика және жалпы білім салалары бойынша мектептер болды. 1784 жылы император Иосиф II академияға академиялық дәрежелер беру құқығын (Лицензиат және Ph.D.) берді, осылайша академия университетке айналды. Рейннің сол жағалауын Францияның Француз революциялық соғыстары кезінде басып алуынан кейін академия 1798 жылы жабылды. Рейн аймағы 1815 жылы Вена конгресінің нәтижесінде Пруссияның құрамына кірді. Пруссия королі Фридрих Вильгельм III 18 қазан 1818 жылы жаңа провинцияда жаңа университет құру туралы жарлық шығарды. Ол кезде Рейнландта университет болған жоқ, өйткені 18 ғасырдың соңына дейін бар болған үш университет те француздықтардың басып алуының салдарынан жабылған еді. Куркёльн академиясы Бонн осы үш университеттің бірі болды. Қалған екеуі – Кельндегі Рим-католик университеті және Дуйсбургтегі протестант университеті.
Рейн университеті
Жаңа Рейн университеті 1818 жылғы 18 қазанда Фредерик Вильгельм III-тің қаулысымен құрылды. Ол Грайфсвальд, Берлин, Кенигсберг, Галле және Бреслау университеттерінен кейін құрылған алтыншы прус университеті болды. Жаңа университет екі христиан дін тобы арасында тең бөлінген. Осы себепті, діни бағыты бар Бонн университеті Кёльн мен Дуйсбургтен басымдық алды. Университетте рим-католик теологиясы және протестант теологиясы мектептерінен өзге медицина, құқық және философия мектептері де болды. Бастапқыда Боннда 35 профессор және сегіз қатарласа профессор сабақ берді. Университет конституциясы 1827 жылы қабылданды. Вильгельм фон Гумбольдт рухында конституция университет автономиясын және оқыту мен ғылыми зерттеулердің бірлігін баса назардады. 1810 жылы құрылған Берлин университеті сияқты, жаңа конституция Бонн университетін заманауи ғылыми-зерттеу университетіне айналдырды. Рейн университеті құрылғаннан кейін бір жыл өткен соң драматург Август фон Коцебуэді Йена университетінің студенті Карл Людвиг Санд өлтірді. 1819 жылғы 20 қыркүйекте жарияланған Карлсбад жарлықтары университеттерге қарсы жалпы құбылысқа, буршеншафттардың таратылуына және цензура заңдарының енгізілуіне әкелді. Осының салдарынан жазушы және ақын Эрнст Мориц Арндт Бонн университетінде профессор болып тағайындалғаннан кейін сабақ беруден шеттетілді. 1840 жылы Фредерик Вильгельм III қайтыс болғаннан кейін ғана ол профессорлық лауазымына қайта орналастырылды. Карлсбад жарлықтарының тағы бір салдары Фридрих Вильгельм III-тің жаңа университеттерге кеңсе тізбесін, ресми мөрді және ресми атау беруден бас тартуы болды. Осылайша Рейн университеті 1840 жылға дейін атаусыз болды, содан кейін Пруссияның жаңа патшасы Фридрих Вильгельм IV оған Rheinische Friedrich Wilhelms Universität ресми атын берді. (Бұл соңғы сөйлем 1828 жылғы 28 маусымдағы кабинеттік бұйрықпен университетке Rheinische Friedrich Wilhelms Universität атауы берілгенін айтатын «Пруссия университеттері» еңбегінің 176-бетімен қайшы келеді.) Осы қиындықтарға қарамастан, университет өсіп, белгілі ғалымдар мен студенттерді өзіне тартты. XIX ғасырдың соңында университет «Принцтер университеті» (ағылш. 'Princes' university') деп те белгілі болды, себебі Пруссия патшасының көптеген ұлдары осы жерде оқыды. 1900 жылы университетте 68 кафедра, 23 қатарласа кафедра, екі құрметті профессор, 57 приват-доцент және алты лектор болды. 1896 жылдан бастап әйелдерге Пруссия университеттерінде тыңдаушы ретінде сабақтарға қатысуға рұқсат берілді. 1908 жылы Бонн университеті толыққанды бірлескен білім беру жүйесіне көшті.
Дүниежүзілік соғыстар
Университеттің өсуі Бірінші дүниежүзілік соғыспен тоқтатылды. Соғыстан кейінгі Германиядағы қаржылық және экономикалық қиындықтар университет қаржыландыруының азаюына әкелді. Бонн университеті жеке және индустриялық демеушілерді іздеуге тырысты. 1930 жылы университет жаңа конституцияны қабылдады. Алғаш рет студенттерге университет басқаруына өздігінен қатысуға мүмкіндік берілді. Осы мақсатта сол жылы Астаг (немісше: Allgemeine Studentische Arbeitsgemeinschaft) студенттік кеңесі құрылды. Студенттік кеңес мүшелері құпия дауыс беру арқылы сайланды. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін, «Глайхшальтунг» университетті нацистік білім беру мекемесіне айналдырды. «Фюрер принципі» бойынша университеттың дербес және өздігінен басқару жүйесі әскери үлгідегі басшылық иерархиясымен алмастырылды, университет президенті білім министрлігіне бағынды. Яһуди профессорлары мен студенттері, сондай-ақ саяси қарсыластары университеттен қуылды. Теолог Карл Барт Гитлерге адал болуға ант беруден бас тартқаны үшін қызметінен кетіп, Швейцарияға эмиграцияға мәжбүр болды. Яһуди математигі Феликс Хаусдорф 1935 жылы университеттен қуылды және 1942 жылы концлагерьге жіберілгені туралы білгеннен кейін өз-өзіне қол жұмсады. Философтар Пол Людвиг Ландсберг және Иоганнес Мария Вервейен депортацияланып, концлагерьлерде қайтыс болды. 1937 жылы Томас Маннның құрметті докторлық дәрежесінен айырылды. Оның құрметті дәрежесі 1946 жылы қайта жаңартылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде университет көп зардап шекті. 1944 жылғы 18 қазандағы әуе шабуылы басты ғимаратты қиратты.
Соғыстан кейінгі кезеңнен қазіргі уақытқа дейін
Университет 1945 жылы 17 қарашада британдық оккупациялық аймақтағы алғашқылардың бірі ретінде қайта ашылды. Университеттің алғашқы президенті Генрих Маттиас Конен болды, ол 1934 жылы нацизмге қарсылығы үшін университеттен қуылды. Бірінші семестрдің басында, 1945 жылы 17 қарашада университетке 2500 орынға 10 000-нан астам өтініш түсті. Университет соғыстан кейінгі кезеңде, әсіресе 1960-1970 жылдары, үлкен кеңейіс алды. Соғыстан кейінгі кезеңнің маңызды оқиғаларына 1949 жылы университет ауруханасының қала орталығынан Венусбергке көшірілуі, 1960 жылы жаңа университет кітапханасының ашылуы және 1967 жылы құқық және экономика мектебі үшін жаңа ғимарат – Юридикумның ашылуы кірді. 1980 жылы Бонн педагогикалық университеті Бонн университетімен біріктірілді, бірақ соңында барлық мұғалімдерді даярлау бағдарламалары 2007 жылы жабылды. 1983 жылы жаңа ғылыми кітапхана ашылды. 1989 жылы Вольфганг Пауль физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Үш жылдан кейін Рейнхард Селтен экономика саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1991 жылы Германия үкіметінің астананы Бонннан Берлинге көшіру туралы шешімі Бонн қаласына жан-жақты өтемақы әкелді. Өтемақы пакетіне университетпен байланысты немесе онымен тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтін үш жаңа ғылыми-зерттеу институты кірді, бұл Бонн университетінің ғылыми беделін едәуір арттырды. 2000-шы жылдары университет Болонья процесін іске қосып, дәстүрлі диплом және магистр бағдарламаларын бакалавр және магистр бағдарламаларымен алмастырды. Бұл процесс 2007 жылға дейін аяқталды.
Кампус
Бонн университетінің біртұтас кампусы жоқ. Басты ғимарат – Курфюрстлік сарайы, Кёльн князь-сайлаушысының бұрынғы резиденциясы. Басты ғимарат 1697 жылдан 1705 жылға дейін Энрико Цуккалли Кёльн князь-сайлаушысы Бавариялық Жозеф Клеменс үшін салған. Бүгінде онда гуманитарлық және теология факультеттері мен университет әкімшілігі орналасқан. Басты ғимараттың алдындағы үлкен саябақ – Хофгартен студенттердің кездесуі, оқу және демалуға танымал орын. Хофгартен бірнеше рет саяси демонстрациялар өткізілген жер болды, мысалы, 1981 жылғы 22 қазанда НАТО-ның «қос жол» шешіміне қарсы демонстрацияға шамамен 250 мың адам қатысты. Заң және экономика мектебі, негізгі университет кітапханасы және бірнеше кішігірім бөлімдер басты ғимараттан оңтүстікке қарай орналасқан заманауи ғимараттарда жайғасқан. Психология және информатика кафедралары Боннның солтүстік шетінде орналасқан. Табиғат ғылымдары факультеттері мен негізгі ғылыми кітапхана қала орталығынан батысқа қарай Поппельсдорф және Энденихте орналасқан, және тарихи және заманауи ғимараттардың үйлесімінде. Ерекше атауға лайық – Поппельсдорф сарайы (немісше: Poppelsdorfer Schloss), ол 1715 жылдан 1753 жылға дейін Роберт де Котте Бавариялық Жозеф Клеменс және оның мұрагері Бавариялық Клеменс Август үшін салған. Бүгінде Поппельсдорф сарайында университеттің минералогиялық коллекциясы және бірнеше табиғат ғылымдары факультеттері орналасқан. Оның аумағы – университеттің ботаникалық бағы (Botanische Gärten der Friedrich Wilhelms Universität Bonn). Медицина мектебі Боннның батыс шетіндегі төбеде орналасқан, оның атауы – Венесберг. Қаланың әр жерінде студенттерге арналған бірнеше жатақханалар орналасқан. Барлығында Бонн университетіне 371 ғимарат тиесілі.
Университет кітапханасы
Университет кітапханасы 1818 жылы құрылған және жабық Дюйсбург университетінің кітапханасынан мұраға қалған 6000 томдық кітап қорымен бастау алды. 1824 жылы кітапхана Пруссияның Рейн провинциясында жарық көрген барлық кітаптардың міндетті депозитарийі болды. 19 ғасырдың соңында кітапханада шамамен 200 000 том, ал Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде 600 000-ға жуық том болды. 1944 жылдың 10 қазанындағы әуе шабуылы салдарынан шамамен 200 000 том және кітапхана каталогының көп бөлігі қирады. Соғыстан кейін кітапхана 1960 жылы жаңа орталық кітапхана салынғанша бірнеше уақытша ғимараттарда орналасты. Жаңа ғимаратты Пьер Ваго мен Фриц Борнеман жобалаған, ол бас ғимаратқа жақын орналасқан. 1983 жылы бас ғимараттың батысында, Поппельсдорф қаласында жаңа кітапхана ғимараты ашылды. Жаңа кітапхана ғимаратында ғылым, ауыл шаруашылығы және медицина жинақтары орналасқан. Бүгінде университет кітапханасы жүйесіне орталық кітапхана, ғылым, ауыл шаруашылығы және медицина кітапханасы, сондай-ақ 160-қа жуық кіші кітапханалар кіреді. Кітап қоры 2,2 миллион томды құрайды және 14 000-ға жуық журналға жазылған.
Университет ауруханасы
Университет ауруханасы (немісше: Universitätsklinikum Bonn) университетпен бірге құрылды және ресми түрде 1819 жылдың 5 мамырында бұрынғы сайлау сарайында (немісше: Kurfürstliches Schloss), бас ғимараттың батыс қанатында (ішкі медицина) және екінші қабатта (акушерлік) ашылды. Алғашқы жылы ауруханада отыз төсек болды, 93 операция жасалды және шамамен 600 амбулаториялық науқасқа көмек көрсетілді. 1872 жылдан 1883 жылға дейін аурухана Бонн қаласының орталығындағы жаңа ғимараттар кешеніне, қазір Бетховен концерт залы орналасқан жерге көшірілді, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Боннның батыс шетіндегі Венусбергке орналасты. 2001 жылдың 1 қаңтарында университет ауруханасы мемлекеттік корпорация болып тіркелді. Университет ауруханасы сол кезден бері университеттен тәуелсіз болғанымен, Бонн университетінің Медицина мектебі мен университет ауруханасы тығыз байланыста жұмыс істейді. Бүгінде университет ауруханасы отызға жуық жеке ауруханадан тұрады, онда 990-нан астам дәрігер және 1100-ден астам медбике және клиникалық қолдау қызметкерлері жұмыс істейді, сондай-ақ шамамен 50 000 стационарлық науқасқа көмек көрсетіледі.
Университет мұражайлары
Академикалық өнер мұражайы 1818 жылы құрылған және ежелгі грек және рим мүсіндерінің гипстен жасалған көшірмелерінің әлемдегі ең ірі жинақтарының біріне ие. Бұл кезде гипстен жасалған көшірмелер жинағы негізінен өнер академияларының студенттерін оқытуда қолданылды. Олар алғаш рет 1763 жылы Геттинген университетінде Кристиан Готлоб Хейне университет студенттерін оқытуда пайдаланды. Бонндағы Академикалық өнер мұражайы осы саланың алғашқы мұражайы болды, өйткені сол кезде басқа университеттердің жинақтары университет кітапханаларында шашырап жатты. Бірінші директор Фридрих Готлиб Велкер болды, ол сонымен қатар археология профессоры еді. Ол 1819 жылдан бастап 1854 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қызмет етті. Оның орнын директорлық лауазымды бөліскен Отто Ян және Фридрих Вильгельм Рицхль басты. 1870 жылдан 1889 жылға дейін атақты органикалық химик Фридрих Август Кекуле фон Страдоництің туысы Рейнхард Кекуле фон Страдониц директор болды. 1872 жылы мұражай бұрынғы анатомия бөлімі орналасқан жаңа ғимаратқа көшірілді. Ғимарат 1823-1830 жылдары салынды және Карл Фридрих Шинкель мен Герман Фридрих Ваэсман жобалады. Мұражайдың басқа директорлары: Георг Лоешке (1889 жылдан 1912 жылға дейін), Франц Винтер (1912 жылдан 1929 жылға дейін), Рихард Дельбрюк (1929 жылдан 1940 жылға дейін), Эрнст Ланглоц (1944 жылдан 1966 жылға дейін), Николаус Химмельманн (1969 жылдан 1994 жылға дейін) және Харальд Мильш (1994 жылдан бері). Фридрих Вильгельм Рицхльді қоспағанда, барлық директорлар университетте археология профессоры болды. Египет мұражайы (неміс тілінде Ägyptisches Museum) 2001 жылы құрылды. Жинақ 19 ғасырға дейін жетеді және бұрын Академикалық өнер мұражайының құрамына кірген. Екінші дүниежүзілік соғыста жинақтың көп бөлігі қирады. Бүгінде жинақта 3000-ға жуық экспонат бар. Аритмеум 1999 жылы ашылды. 1200-ден астам экспонаты бар, онда әлемдегі ең ірі тарихи механикалық есептеу машиналарының жинағы бар. Мұражай Дискретті математика ғылыми-зерттеу институтына қарасты. Археология және антропология оқу жинағы (неміс тілінде: Archäologisch ethnographische Lehr- und Studiensammlung) 2008 жылы ашылды. Жинақта 7500-ден астам, негізінен Колумбияға дейінгі өнер туындылары бар. Ботаникалық бақ 1818 жылы ресми түрде құрылды және Поппельсдорф сарайының маңында орналасқан. Бақша осы жерде кем дегенде 1578 жылдан бері болған, ал 1720 жылы Баварияның Клеменс Августы үшін барокко бағы салынды. Ботаникалық бақтың алғашқы директоры Нис фон Эсенбек болды, ол 1818 жылдан 1830 жылға дейін қызмет етті. 2003 жылдың мамыр айында Ботаникалық бақтағы әлемдегі ең ірі титан арумы үш күн бойы гүлдеді. Табиғат тарихы мұражайын 1820 жылы Георг Август Голдфус ашты. Бұл Рейнландтағы алғашқы қоғамдық мұражай болды. 1882 жылы ол Поппельсдорф сарайында орналасқан Минералогия мұражайы, Бонн университеті және қазіргі Голдфусс мұражайы деп аталатын палеонтология мұражайына бөлінді. Анестезиология тарихының Хорст Стоеккель мұражайы (неміс тілінде: Horst Stoeckel Museum für die Geschichte der Anästhesiologie) 2000 жылы ашылды және Еуропадағы осы саланың ең ірі мұражайы болып табылады. Кениг мұражайы – Германиядағы ең ірі табиғат тарихы мұражайларының бірі және университетке қарасты. Мұражай 1912 жылы Александр Кениг құрды, ол өзінің жинағын қоғамға сыйға тартты.
Ұйым
Бонн университетінде 32 500 студент оқиды, олардың 4000-ы халықаралық студенттер. Жыл сайын шамамен 3000 бакалавр түлектерді бітіреді. Университет сондай-ақ шамамен 800 докторлық диссертация (Ph.D.) және 60 habilitation дәрежесін береді. Барлық сала бойынша 90-нан астам бағдарлама ұсынылады. Университет анықтаған күшті салалар: математика, физика, құқық, экономика, нейроғылым, медициналық генетика, химиялық биология, ауыл шаруашылығы, Азия және Шығыс тану, философия және этика. Университетте 550-ден астам профессор, 3900-ден астам академиялық қызметкер және 1700-ден астам әкімшілік қызметкер жұмыс істейді. 2016 жылы жылдық бюджет 570 миллион еуродан асты.
Факультеттер
1818 жылдан 1928 жылға дейін Бонн университетінде бес факультет болды, атап айтқанда, католик теологиясы факультеті, протестант теологиясы факультеті, құқық факультеті және гуманитарлық ғылымдар мен табиғат ғылымдары факультеті. 1928 жылы құқық факультеті мен экономика кафедрасы, осыған дейін гуманитарлық ғылымдар мен табиғат ғылымдары факультетінің құрамында болған, жаңа құқық және экономика факультетіне біріктірілді. 1934 жылы Бонн Поппельсдорф ауыл шаруашылығы университеті (неміс тілінде: Landwirtschaftliche Hochschule Bonn Poppelsdorf) Бонн университетіне ауыл шаруашылығы ғылымдары факультеті ретінде қосылды. 1936 жылы ғылыми бөлімдер гуманитарлық ғылымдар мен табиғат ғылымдары факультетінен бөлінді. Қазіргі күні университет жеті факультеттен тұрады.
Протестанттық теология факультеті
Бонн университетінде 1818 жылдан бері протестанттық теологиялық факультет қызмет етеді (басқа университеттерден өзгеше, 1811 жылы құрылған Бонн және Вроцлавтағы Фридрих Вильгельм университеті ғана католик және теологиялық факультеттерге ие болды). Факультеттің тақырыптық бағыттары – «Теология мәтіндері», «Тарихи теология», «Теология теориясы», «Адами ғылымдармен диалогтағы теология» және «Экуменикалық теология». Факультет құрамында Герменевтика институты мен Экуменизм институты да бар. Факультет университеттің бас ғимаратында орналасқан, сол жерде протестанттық қамал шіркеуі де орналасқан. Университет уағыздаушысы – Эберхард Хаушильдт. Факультет протестанттық теология студенттері үшін жеке жатақхананы пайдаланады. 187 студентімен ол Бонн университетінің ең кіші факультеті болып табылады. Педагогтарды даярлауда Протестанттық теология факультеті Кёльн университетінің Протестанттық теология институтымен бірлесе жұмыс істейді. Факультеттің көптеген оқытушылары университеттегі Дін және қоғам орталығының жұмысына да қатысады.
Католик теологиясы факультеті
Католик теология факультеті де 1818 жылы алты кафедрамен құрылды; ол 1819 жылдың жазғы жартысында оқытуды бастады. Бүгінде факультет 13 кафедрадан тұрады. Оның ерекшелігі – теологиялық гендерлік зерттеулерге арналған жұмыс орыны. 243 студентімен ол университеттегі шағын факультеттердің бірі болып табылады. Кельн университетінің Католик теология институтымен ынтымақтасады және ZERG білім беру бағдарламасының құрамына кіреді. 1959 жылдан 1963 жылға дейін Фундаменталды теология кафедрасын Жозеф Ратцингер, кейіннен Папа Бенедикт XVI басқарды.
Математика және жаратылыстану факультеті
Математика және табиғат ғылымдары факультеті математика, информатика, физика, астрономия, химия, Жер ғылымдары, биология, фармация және молекулалық биомедицина пәндерін қамтиды. 1936 жылы табиғат ғылымдары пәндері философия факультетінен бөлініп, Математика және табиғат ғылымдары факультеті құрылды. 7636 студентімен қазіргі уақытта университеттегі ең ірі факультеттердің бірі болып табылады. Оның ғимараттары Кастель, Эндених және Поппельсдорф аудандарына таралып орналасқан. Математика кафедрасына Математика институты, Қолданбалы математика институты, Сандық модельдеу институты және Дискретті математика ғылыми-зерттеу институты кіреді. Математика институты (МИ) және Қолданбалы математика институты 2009 жылы Рейнланд ауыл шаруашылығы палатасының ғимаратына көшірілді. МИ қазіргі уақытта «Гомотопия және когомология» тақырыбында DFG зерттеу тобын ұйымдастырып жатыр. Сонымен қатар, университет математика саласындағы «Үздік орталыққа» ие. Осы себепті Хаусдорф математика орталығы құрылды. Дискретті математика ғылыми-зерттеу институты – университеттегі математикалық институттардың бірі, бірақ Математика және табиғат ғылымдары факультетіне қарастырылмайды, тікелей Сенатқа есеп береді. Филдс жүлдесінің иегері Петер Шолце осы кафедрада білім алған және қазір сабақ береді. Ол GlobalMathNetwork құрамына кіреді: École Normale Supérieure, Нью-Йорк университеті, Киото университеті, Пекин университеті. Бонн математика бөлімі Калифорния университеті (Беркли), Принстон университеті, Оксфорд университеті және Уорвик университетімен халықаралық серіктестік орнатқан. Информатика бөліміне Информатика институты және Бонн-Аахен халықаралық ақпараттық технологиялар орталығы (b it) кіреді. Олар 2011 жылдың сәуір айында құрылды және Математика/Информатика факультетінен пайда болды. Қолданбалы математика және информатика институты 1969 жылы құрылған. Бұл институт 1975 жылы екі тәуелсіз институтқа бөлінді. Информатика институты 2018 жылдан бері b it-пен бірге Поппельсдорф кампусындағы информатика орталығын пайдаланып келеді. Физика және астрономия бөліміне Физика институты (PI), Қолданбалы физика институты (IAP), Аргеландер астрономия институты (AIfA) және Гельмгольц радиация және ядролық физика институты (HISKP) кіреді. Кёльн университетімен бірлесіп, Бонн Кёльн физика және астрономия аспирантурасын ұйымдастырады, ол «Үздік бастамалар» бағдарламасынан қаржыландырылады. Физика институты ELSA бөлшектер үдеткішін пайдаланады және Вольфганг Пауль лекцияларын өткізеді. Теориялық физика кафедрасы және математика кафедраларының бір бөлігі 2008 жылы «Бетхе теориялық физика орталығын» құрып бірікті. Астроном Фридрих Вильгельм Аргеландер есімімен аталатын Аргеландер астрономия институты 2006 жылы бұрынғы үш астрономиялық университет институтының бірігуі нәтижесінде құрылды: Обсерватория, Радиоастрономия институты (RAIUB) және Астрофизика және космостық зерттеулер институты. 1864-1867 жылдары салынған Ескі химия институты сол кезде әлемдегі ең ірі институт ғимараты болды. Бүгінде онда Микробиология институты мен География институты орналасқан. Биология бөлімі (2019) сегіз институттан тұрады: Эволюциялық биология және зооэкология институты, Генетика институты, Микробиология және биотехнология институты, Өсімдіктердің молекулалық физиология және биотехнология институты (IMBIO), Жасушалық биология институты, Жасушалық және молекулалық ботаника институты (IZMB), Зоология институты, Биологиялық әртүрлілік институты (Nees институты). IZMB, сондай-ақ IMBIO және Генетика институтының бөліктері ескі Соэннекен ғимаратында орналасқан. Сонымен қатар, Зоологиялық зерттеулер мұражайы Александр Кениг және Ботаникалық бақтар Биология факультетімен ынтымақтастықта жұмыс істейтін институттар болып табылады. Штайнманн геология, минералогия және палеонтология институты 2007 жылдан бері бұрынғы жеке геология институты, минералогиялық-петрографиялық институт және палеонтология институтының орнын басты. Ол геохимия/петрология, геология, палеонтология және геофизика бөлімдеріне бөлінген, сондай-ақ метеорология институтымен біріктірілгеннен кейін метеорология бөліміне де қарайды. Бұған қоса, ол Бонн университетінің Минералогия мұражайына және Палеонтологиялық Гольдфусс мұражайына интеграцияланған.
Медициналық факультет
Медицина факультеті нейроғылымдар, генетикалық негіздер және адам ауруларының генетикалық эпидемиологиясы, гепато-гастроэнтерология, жүрек-қан тамырлары аурулары, иммунология және жұқпалы ауруларға баса назар береді. 2012 жылы мақұлданған «Иммуносенсация: Иммундық жүйе – сезім органы» DFG үздіктер кластерінің көп бөлігі Медицина факультетінде орналасқан. Денсаулық сақтау саласында Бонн университетінің ауруханасымен ынтымақтастық бар. Ғимараттардың көпшілігі Венерабергте орналасқан, бірақ жеке институттар қала орталығында да орналасқан. Клиникалық алдындағы институттар Поппельсдорф ауданындағы Нюссалледегі Анатомия институтының төңірегінде шоғырланған. Факультетте 2699 студент оқып жатыр.
Заң, экономика және әлеуметтік ғылымдар факультеті
Заң және саясаттану факультеті Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бас ғимаратта, содан кейін уақытша түрлі орындарда орналасқан болатын. 1967 жылы факультет жаңадан салынған Юридикум ғимаратына көшті, ол Университет кітапханасының жанындағы Бетховен гимназиясының қарсы жағында, Аденауэр аллеясында орналасқан. Қазіргі таңда факультетте шамамен 5000 студент оқып, құрамында заң және экономика кафедралары бар. Заң факультетінде қазіргі уақытта 16 оқу институты жұмыс істейді. 1989 жылдан бері Еуропалық бизнес құқығы орталығы құрылды, ол «Еуропалық қаржы аймағының құқықтық мәселелері» тақырыбындағы DFG ғылыми-зерттеу тобымен және Еуропалық құжаттама орталығымен байланысты. Сонымен қатар, Саяси ғылымдар кафедрасының құрамында Су және қалдықтарды басқару құқығы институты да бар. Бұл институттың міндеті – су құқығының негізгі мәселелерін ғылыми тұрғыдан зерттеу және практикалық шешімдерді әзірлеу. Экономика кафедрасы үш академиялық оқыту институтынан, сондай-ақ Бонн экономикасының жоғары мектебі (BGSE), «Сандық экономика» тақырыбындағы DFG ғылыми-зерттеу тобы және Эксперименталды экономикалық зерттеулер зертханасы немесе Рейнхард Зельтен институты сияқты ғылыми-зерттеу мекемелерін қамтиды. Кафедраның белгілі және танымал өкілдері – экономистер Изабель Шнабель, Лейбниц жүлдесінің иегері Армин Фальк, Мартин Хеллвиг және Нобель жүлдесінің иегері Рейнхард Зельтен. Жұмыс күшінің болашағы институты (IZA) және Мінез-құлық және теңсіздік институты (briq) – кафедрамен байланысты екі ғылыми-зерттеу институты. Бұдан өзге, Калифорния университетімен (Беркли) ынтымақтастық бар. 2018 жылы кафедра Федералды және штаттық үкіметтердің «Үздіктер бастамасы» аясындағы Рейнхард Зельтен институты үшін «ECONtribute: Нарықтар және мемлекеттік саясат» үздік кластерін жеңіп алды.
Студент өмірі
Бонн студенттер одағы (ағылшын тілінде: Bonn Studentenwerk) – Германиядағы ең көне үш студенттік одақтың бірі. Студенттер одақтары Германия университеттерінде білім алатын студенттерге экономикалық, әлеуметтік, медициналық және мәдени қолдау көрсету үшін мемлекеттік қызметтер ұсынады. Атап айтқанда, олар университет кафетерийлерін, жатақханаларын басқарады және BAföG бағдарламасы арқылы оқуды гранттар мен несиелер есебінен қаржыландыруға көмектеседі. Ұлттық қауымдастыққа неміс қоғамының түрлі өкілдері кіреді және әлемдік деңгейдегі студенттік ұйымдармен ынтымақтасады. Оған Uniradio BonnFM, Бонн университетінің Шекспир театры, Бонн университетінің дебат клубы (2006 жылы Еуропа чемпионы атанған) және түрлі спорт клубтары кіреді.
Университет спорттары
Бонн университеті Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы ең ірі университет спорт ұйымдарының біріне ие, оның құрамында 200-ге жуық спорт нысаны, қала бойынша 38 спорт кешені, сондай-ақ Боннның Кастель ауданындағы Венеусберг және Рёмерштрасседе орналасқан екі жеке спорт нысаны бар. 5-ші зал арқылы университет барлық күш және шыдамдылық спорт түрлері үшін жабдықталған және сабақтар өткізілетін жеке спорт залын пайдаланады. Бонн университетінің спортында ескек спорты өңіраралық маңызға ие. Рейн өзенінің жағасында, Боннның Беуэль және Лимперих аудандарының арасында орналасқан жеке қайық үйінде Бонн ескекшілері жаттығу және жарыс қайықтарының алуан түрлі және заманауи паркін пайдаланады. Бонн университетінің ескек командасы Германияның ескек қауымдастығындағы ең дәстүрлі командалардың бірі болып саналады және жыл сайын Германия бойынша регаталарға, көбінесе аралас құрамдағы төрт немесе сегіздіктерде қатысады. Ең маңыздысы – Германияның университет чемпионатында жыл сайын қатысу, онда Бонн ескекшілері соңғы жылдары бірнеше рет тиісті финалға іліккен.
Академиялық алмасу
Эразмус бағдарламасы студенттерге 300-ден астам еуропалық жоғары оқу орындарымен алмасу мүмкіндігін ұсынады. Сонымен қатар, Жаһандық алмасу бағдарламасы Бонн университетінің Еуропадан тыс серіктес университеттерінде бір-екі семестр бойы тегін оқуға мүмкіндік береді. 2022 жылы Бонн университетінің студенттеріне алмасу бағдарламасы арқылы қолжетімді болған әлемдік деңгейдегі университеттердің ішінде: American University, Аристотель университеті (Тессалоники), Australian National University, Autonomous University of Barcelona, Charles University Prague, Chinese University of Hong Kong, Complutense University of Madrid, Durham University, Eötvös Loránd University, EPFL, Federal University of Rio Grande do Sul, Hebrew University of Jerusalem, HSE Moscow, Korea University, KU Leuven, Kyoto University, Leiden University, National University of Singapore, Paris Saclay University, ENSAE ParisTech, Politecnico di Milano, Pompeu Fabra University, Queen's University Belfast, Sapienza University of Rome, Sciences Po, Seoul National University, Shanghai Jiao Tong University, Sorbonne University, Stockholm University, Stony Brook University, Tel Aviv University, TU Eindhoven, University College London, University of Amsterdam, University of Barcelona, University of British Columbia, University of California, Berkeley, University of California, San Diego, University of Cambridge, University of Chile, University of Coimbra, University of Copenhagen, University of Florida, University of Geneva, University of Glasgow, University of Helsinki, University of Hong Kong, University of Lisbon, University of Milan, University of Oslo, University of Oxford, University of St Andrews, University of Tennessee, University of Toronto, University of Toulouse, University of Vienna, University of Warsaw, University of Warwick, Waseda University, Weizmann Institute of Science.
Инфрақұрылым
Университет пен Солтүстік Рейн-Вестфалия мемлекеттік құрылыс және жылжымайтын мүлік агенттігі қазіргі ғимараттарды жаңартуға және жаңа құрылысқа 2 миллиард евро инвестиция салуда. Қазіргі уақытта салынып жатқан жобалардың бірі – 55 миллион евро құнындағы “I және II оқыту және зерттеу форумы” құрылысы, аяқталуы 2024 жылға жоспарланған. Бұл орталық зерттеу орталығы болады, онда лекциялық залдар, кітапхана және семинар залдары орналасады. 2023 жылдың ортасына дейін Александр Кениг зоологиялық зерттеу мұражайының жаңа Лейбниц биологиялық алуан түрлілікті талдау институты үшін 45 миллион евролық зерттеу ғимараты аяқталады; бұл мұражай мен биология факультеті арасындағы ынтымақтастықты күшейтіп, деректер орталығы, зертханалар, биобанк, криогендік сақтау орны, коллекцияларға арналған кеңістік және кітапхананы қамтиды. Бонн университеті қазіргі уақытта химия ғимаратын химия институттары үшін 37,2 миллион евролық бес қабатты жаңа ғимаратпен алмастыруда, онда 2023 жылға дейін 17 750 шаршы фут зертханалық және 6 500 шаршы фут кеңсе кеңістігі болады. 2022 жылдан бері Академикалық өнер мұражайы Солтүстік Рейн-Вестфалия мемлекеттік құрылыс агенттігімен қайта жаңартылуда, аяқталуы 2025 жылға күтілуде. Мұнда классикалық археология факультетінің кітапханасы, кеңселер және лекциялық залдары орналасады, сондай-ақ коллекциядағы заттарды оқу мақсатында пайдалануға мүмкіндік беріледі. Негізгі ғимарат – сайлау сарайына 1 миллиардтан астам евро жұмсалады, ол бірнеше жылға жабылып, 2030 жылы аяқталады; бұл өртке қарсы қорғаныс, электр желісін ауыстыру, сантехника жұмыстары, сондай-ақ лекциялық залдарды, ортақ аумақтарды және кеңселерді жаңғыртуды қамтиды. Гуманитарлық факультеттер құрылыс жұмыстары кезінде Рабинштрасседегі бұрынғы Zurich Insurance ғимаратында орналасады, ал әкімшілік қызметкерлер бұрынғы Deutscher Herold штаб-пәтерінде орналасады. Екі уақытша орналасқан жер де кітапхана, семинарлар мен кездесу залдарымен жабдықталған. Сонымен қатар, 2031 жылға дейін 128 миллион евро “Білім форумына” жұмсалады, ол негізгі ғимаратты бірнеше ондаған мың шаршы фут көлемде кеңейтеді және университет мүшелері мен қала тұрғындарына ашық болады. Университет сонымен қатар кеңейтуде оқу залдары, дүкендер, тамақтандыру және велосипед тұрақтары үшін кеңістіктерді жоспарлап отыр.
Халықаралықласу
2015 жылдан бері Бонн университетінің стратегиялық мақсаты зерттеу, оқыту және әкімшілік салаларында халықаралық деңгейді арттыру болып табылады. Осы мақсатта 2015 жылдан бері алты халықаралық трансдисциплинарлық зерттеу саласы және алты үздік орталық құрылды, 2018 жылғы Nature Index бағасында Германияда халықаралық бірлескен жарияланымдар бойынша екінші орынға ие болды. Бонн халықаралық аспирантурасы (BIGS) жүйесі он екі аспирантура мектебіне дейін кеңейтілді және DAAD қолдауымен «Халықаралық докторантура» бағдарламасы жалғастырылды. 2025 жылға арналған қазіргі стратегиялық зерттеу мақсаттары: профессорлардың жалпы санында неміс емес азаматтардың үлесін 15%-ға дейін арттыру, жүргізіліп жатқан бірлескен халықаралық зерттеу жобаларының санын көбейту, Еуроодақтың зерттеуді қаржыландыру бағдарламаларына өтінімдерді ұсыну және мақұлдау көрсеткіштерін арттыру, еуропалық зерттеу және инновациялық желілерді құру және кеңейту, Бонн халықаралық аспирантурасының (BIGS) халықаралық беделін арттыру. Бұл, қазіргі стратегиялық серіктес университеттермен жаһандық желі құруды және зерттеу, оқыту және басқару салаларында жаңа серіктестер табуды, Еуропалық университеттер желісінің қаржыландыру шеңберінде Еуропалық ми және технология университетін (NeurotechEU) құру жөніндегі жұмысты жалғастыруды, Африка, Азия және Латын Америкасының кем дегенде екі елін халықаралық ынтымақтастық үшін басым елдер ретінде таңдауды, бірлескен докторантура бағдарламаларын құруды және екі елдің докторантура бағдарламаларын кеңейтуді қамтиды. 2025 жылға арналған стратегиялық оқыту мақсаттары: оқу бағдарламалары мен оқыту процесін цифрлық интернационалдау, ағылшын тіліндегі бакалавриат пәндерінің санын арттыру, халықаралық алмасу бағдарламасымен келіп оқитын студенттердің санын арттыру (әсіресе бакалавриат бағдарламалары), Global Exchange Program арқылы студенттердің шығуын қамтамасыз ету, студенттердің әлеуметтік жағдайы нашар топтарына қолжетімділікті жақсарту. Бұл орталық әкімшіліктің қызметтерінде екі тілділікті кеңейтуді, қызметкерлердің біліктілігін арттыру аясында шет тілдерін және мәдениаралық қарым-қатынас дағдыларын меңгеру мүмкіндіктерін арттыруды, факультеттер, кафедралар және институттардағы қолданыстағы интернационалдау құрылымдарын одан әрі дамытуды, Бонн университетіндегі халықаралық студенттер мен оқытушыларға қызмет көрсету құрылымдарын цифрландыруды және Бонн университетінің халықаралық маркетингі мен жариялылық жұмысын күшейтуді қамтиды. Университет үшін қосымша стратегиялық мақсаттар: Бонн университеті мен Біріккен Ұлттар Университеті арасындағы екіжақты ынтымақтастықты арттыру, Бонндағы халықаралық академиялық және ғылыми ұйымдармен ынтымақтастықты күшейту, аймақтағы жеке сектор компанияларымен ынтымақтастықты арттыру, халықаралық деңгейде маңызды бастамалар бойынша Бонн қаласымен ынтымақтастықты арттыру және Бонн қаласының тұрақты даму саясатының орталығы ретіндегі имиджіне сәйкес келетін ұзақ мерзімді интернационалдау жоспарларын әзірлеу.
Ғылыми-зерттеу институттары
Франц-Жозеф Долгер институты кейінгі антикалық дәуірді және әсіресе христиандар, яһудилер мен жазықсыздардың кейінгі антикалық дәуірдегі қақтығысын және өзара әрекеттесуін зерттейді. Институт "Reallexikon für Antike und Christentum" атты неміс тіліндегі энциклопедияны шығарады, ол кейінгі антикалық дәуірдегі ерте христиан тарихын қамтиды. Институт 1929-1940 жылдары университетте теология профессоры болған шіркеу тарихшысы Франц-Жозеф Долгердің есімімен аталады. Дискретті математика ғылыми-зерттеу институты дискретті математика және оның қолданылу салаларын, әсіресе комбинаторлық оптимизацияны және компьютерлік чиптерді жобалауды зерттейді. Институт IBM және Deutsche Post компанияларымен ынтымақтасады. Институттың ғалымдары IBM Deep Blue шахмат компьютерін жетілдірді. Бетте теориялық физика орталығы – Бонн университетінің әртүрлі институттарындағы немесе оған байланысты теориялық физиктер мен математиктердің бірлескен жобасы. Ханс Бетенің рухымен ол теориялық және математикалық физиканың кең ауқымындағы ғылыми-зерттеу қызметін дамытады. Бетте орталығының қызметіне қысқа және ұзақ мерзімді келушілер бағдарламасы, арнайы зерттеу тақырыптары бойынша семинарлар, Бетте семинарлар сериясы, аспиранттарға арналған лекциялар мен семинарлар кіреді. Немец тіліндегі өмір ғылымдары этикасы бойынша анықтама орталығы (нем. Deutsches Referenzzentrum für Ethik in den Biowissenschaften) 1999 жылы құрылды және Джорджтаун университетінің биоэтикалық әдебиеттер бойынша ұлттық анықтама орталығының үлгісімен жасалған. Орталық өмір ғылымдары саласындағы ғалымдар мен мамандарға ғылыми ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз етеді және Германиядағы осы сала бойынша жалғыз орталық болып табылады. 1991 жылы Германия үкіметі Германия астанасын Бонннан Берлинге көшіру туралы шешім қабылдағаннан кейін, Бонн қаласы федералды үкіметтен жан-жақты көмек алды. Бұл 1995 жылы үш ғылыми-зерттеу институтының құрылуына әкелді, олардың екеуі университетпен байланысты: Еуропалық интеграцияны зерттеу орталығы (нем. Zentrum für Europäische Integrationsforschung) Еуропалық интеграция процесінің құқықтық, экономикалық және әлеуметтік салдарына зерттейді. Институт бірнеше аспирантура бағдарламаларын ұсынады және студенттер үшін жазғы мектептер ұйымдастырады. Дамуды зерттеу орталығы (нем. Zentrum für Entwicklungsforschung) әлемдік дамуды салааралық тұрғыдан зерттейді және халықаралық даму бойынша докторлық бағдарлама ұсынады. Қосымша еуропалық зерттеулер және зерттеулер орталығы (CAESAR) – салааралық қолданбалы зерттеу институты. Зерттеулер нанотехнология, биотехнология және медициналық технология салаларында жүргізіледі. Институт жеке қор болып табылады, бірақ университетпен тығыз ынтымақтастық жасайды. Еңбек зерттеу институты (нем. Forschungsinstitut zur Zukunft der Arbeit) – Deutsche Post қаржылай қолдайтын жеке ғылыми-зерттеу институты. Институт еңбек экономикасы бойынша зерттеулерге шоғырланады, сонымен қатар еңбек нарығы мәселелері бойынша саяси кеңестер ұсынады. Институт жыл сайынғы IZA еңбек экономикасы сыйлығын да тартады. Бонн университетінің экономика факультеті мен институт тығыз ынтымақтасады. Макс Планк математика институты (нем. Max Planck Institut für Mathematik) – Германиядағы ғылыми-зерттеу институттарының желісі болып табылатын Макс Планк қоғамының бір бөлігі. Институтты 1980 жылы Фридрих Хирцебрук құрды. Макс Планк радиоастрономия институты (нем. Max Planck Institut für Radioastronomie) 1966 жылы Макс Планк қоғамының институты ретінде құрылды. Ол Эффелсбергтегі радиотелескопты басқарады. Макс Планктың ұжымдық игіліктерді зерттеу институты (нем. Max Planck Institut zur Erforschung von Gemeinschaftsgütern) 1997 жылы зерттеу тобы ретінде құрылды және 2003 жылы Макс Планк қоғамының институты ретінде құрылды. Институт ұжымдық игіліктерді құқықтық және экономикалық тұрғыдан зерттейді. 2009 жылы Кристиан Элгер, Готфрид Вильгельм Лейбниц сыйлығының иегері Армин Фальк, Мартин Ройтер және Бернд Вебер құрған экономика және нейробиология орталығы нейроэкономика саласындағы салааралық жұмыс үшін халықаралық платформаны ұсынады. Оған бір мезгілде 24 қатысушымен компьютерлік мінез-құлық эксперименттерін жүргізе алатын эксперименталды экономика зертханасы, интерактивті мінез-құлық эксперименттері мен функционалдық бейнелеу үшін екі магниттік-резонанстық томографиялық сканері (МРТ) және әртүрлі полиморфизмдерді генотиптеу үшін биомолекулярлық зертхана кіреді.
The Center for European Integration Studies (German: Zentrum für Europäische Integrationsforschung) studies the legal, economic and social implications of the European integration process. The institute offers several graduate programs and organizes summer schools for students. The Center for Development Research (German: Zentrum für Entwicklungsforschung) studies global development from an interdisciplinary perspective and offers a doctoral program in international development. The Center of Advanced European Studies and Research (CAESAR) is an interdisciplinary applied research institute. Research is conducted in the fields of nanotechnology, biotechnology and medical technology. The institute is a private foundation, but collaborates closely with the university. The Institute for the Study of Labor (German: Forschungsinstitut zur Zukunft der Arbeit) is a private research institute that is funded by Deutsche Post. The institute concentrates on research on labor economics, but is also offering policy advice on labor market issues. The institute also awards the annual IZA Prize in Labor Economics. The department of economics of the University of Bonn and the institute closely cooperate. The Max Planck Institute for Mathematics (German: Max Planck Institut für Mathematik) is part of the Max Planck Society, a network of scientific research institutes in Germany. The institute was founded in 1980 by Friedrich Hirzebruch. The Max Planck Institute for Radio Astronomy (German: Max Planck Institut für Radioastronomie) was founded in 1966 as an institute of the Max Planck Society. It operates the radio telescope in Effelsberg. The Max Planck Institute for Research on Collective Goods (German: Max Planck Institut zur Erforschung von Gemeinschaftsgütern) started as a research group in 1997 and was founded as an institute of the Max Planck Society in 2003. The institute studies collective goods from a legal and economic perspective. The Center for Economics and Neuroscience, founded in 2009 by Christian Elger, Gottfried Wilhelm Leibniz Prize winner Armin Falk, Martin Reuter and Bernd Weber, provides an international platform for interdisciplinary work in neuroeconomics. It includes the Laboratory for Experimental Economics that can carry out computer based behavioral experiments with up to 24 participants simultaneously, two magnetic resonance imaging (MRI) scanners for interactive behavioral experiments and functional imaging, as well as a biomolecular laboratory for genotyping different polymorphisms.
Зерттеу
Бонн университетінің зерттеушілері ғылым мен гуманитарлық ғылымдарға маңызды үлес қосты. Физика зерттеушілері төртполюсті ион тұзағын және Гейслер түтігін жасады, радио толқындарды ашты, катод сәулелерін сипаттауда маңызды рөл атқарды және өзгермелі жұлдыздарды белгілеу жүйесін әзірледі. Химия саласындағы зерттеушілер алициклді қосылыстар мен бензолдың түсінігіне үлкен үлес қосты. Материалтану зерттеушілері лотос эффектін сипаттауда маңызды рөл атқарды. Математика бойынша Бонн университетінің профессорлары қазіргі заманғы топология мен алгебралық геометрияға маңызды үлес қосты. Хирцебрук-Риман-Рох теоремасы, Липшиц үздіксіздігі, Петри желісі, Шёнгаге-Страссен алгоритмі, Фальтингс теоремасы және Топлиц матрицасы Бонн университетінің математиктерінің есімдерімен аталады. Бонн университетінің экономистері ойын теориясы және эксперименталды экономика салаларына маңызды үлес қосты. Бонн университетінің профессорларының қатарында белгілі ойшылдар болды: ақын Август Вильгельм Шлегель, тарихшы Бартольд Георг Нибур, теологтар Карл Барт және Иосиф Ратцингер, сондай-ақ ақын Эрнст Мориц Арндт. Университетте Германия Ғылым қоры қаржыландыратын тоғыз ғылыми-зерттеу орталығы мен бес ғылыми-зерттеу бөлімі бар, және ол жыл сайын 75 миллионнан астам евро көлемінде сыртқы ғылыми-зерттеу қаржысын тартады. 2006 жылы Германия үкіметінің «Үздіктер бастамасы» бастамасының аясында Математика бойынша Хаусдорф орталығы құрылды, ол бастамаға кірген он жеті ұлттық «Үздіктер кластерінің» бірі болды, сонымен қатар Бонн экономикасының жоғары мектебі (BGSE) кеңейтілді. «Үздіктер бастамасы» Бонн-Кёльн физика және астрономия аспирантурасының (Кёльн университетімен бірлескен магистратура және докторантура бағдарламасы) құрылуына да ықпал етті. 2008 жылдың қараша айында Боннда математиктер мен теориялық физиктер арасындағы ынтымақтастықты күшейту мақсатымен Теориялық физика орталығы құрылды. Орталық сонымен қатар тұрақты түрде қонақтарды шақырып, семинарлар ұйымдастырады (тақырыптары: ішек теориясы, ядролық физика, конденсатталған заттар және т.б.).
Африка
Гана: Гана университеті, KNUST. Кения: Найроби университеті. Марокко: Мохаммед V университеті.
Таяу Шығыс
Ауғанстан: Кабул университеті. Израиль: Иерусалим еврей университеті, Технион, Рейхман университеті, Вайцман ғылым институты.