Кіріспе

Бағал немесе Баволь – қазіргі Сенегалдың орталық бөлігінде орналасқан бұрынғы патшалық. 11 ғасырда құрылған ол, 16 ғасырдың ортасында тәуелсіздік алғанға дейін Жолоф империясының қарауында болды. Патшалық билеушісі Тейне (немесе Тееň) атағын алып, Ламбае қаласынан билік жүргізді. Патшалықтың жері мұхиттан шығысқа қарай созылып, Туба, Диурбель және Мбаке қалаларын қамтыды. Ол Каиор патшалығының оңтүстігінде және Сине патшалығының солтүстігінде жатқан.

Тарих

Баолдың ерте тарихына қатысты жазба деректер жоқ, тіпті ауызша дәстүрлер де сирек. Серер халқы 11 немесе 12 ғасырда Сенегал өзені аңғарындағы исламизациядан қашып, осы аймаққа қоныс аударды. Кейіннен волоф тайпалары біртіндеп келіп қоныстанды. Баолдың ең алғашқы тіркелген Тейнесі, Серер атағына қарамастан, Каяманга деп аталды және Гана империясынан нәр алған Вагаду аналық желісінің мүшесі болды, бұл Сонинке халқының айқын ықпалын көрсетеді. Басқа ертедегі Серер патшаларының арасында: Колки Фэй; Мбиссин Ндумбе Нгом; Массамба Фамби Нгом; Фамби Лангар Нгом; Патар Ксоле Жоф (Маад Ндаа Нжемех Жофтың шөбересі) есімдері бар. Баол тарихының ерте кезеңінде Жолоф империясының құрамына кірді. Жолофтың алғашқы Буурбасы Ндиадиан Ндиае туралы аңыз, Баол билеушісі оған өз еркімен бағынғандығын айтады, бірақ бұл, әдетте, империяның бірлігін дәріптеу үшін кейінірек ойлап табылған болжам. Баолдың алғашқы буурбаларының көпшілігі Баолға тән аналық желілерден шыққан, мүмкін Гананың тарихи беделінен пайда тапқан. Кейбіреулері тіпті Ламбайды императорлық резиденция ретінде пайдаланған. Португалдықтар 15 ғасырда Баол жағалауында сауда жасауды бастады, негізінен жылқы мен темір әкелді. Амар Нгонэ Собел Фолл, Кайордың Дамелі, және оның туысы Баолдық Магуинак Жоф 1549 жылғы Данки шайқасында бірге күресті, онда олар Жолоф императорын жеңіп, тәуелсіздікке қол жеткізді. 1697 жылы Тейне Лат Сукаабе Фолл Кайорды бағындырып, оттық қарумен жабдықталған әскердің қолдауымен күшті, орталықтандырылған мемлекет құрды. Бірақ ол қайтыс болғаннан кейін әрбір патшалықты өз ұлдарына бөліп берді, олардың арасындағы бәсекелестік жалғасты. 18 ғасырда Кайордың Дамелі Майса Тейнде Уэджи Баолды жанекке алды, бірақ оның өлімінен кейін патшалық мұрагерлік дауға ұшырады. Баол 1756 жылы тәуелсіздігін қайта алды. Баолды француздық жаулау 1859 жылы губернатор Луи Файдербе басшылығымен басталды. Баолдың көп бөлігі 1874 жылға дейін бағындырылды, бірақ бұрынғы патшалықтың толық бақылауы 1895 жылға дейін, оны екі провинцияға бөлген кезде ғана орнатылды. Колониалдық кезеңде, Баолдық Амадю Бамбаның негізін салған Морид діні аймақта кеңінен тарады.

Үкімет

Әлеуметтік және саяси жүйелер негізінен оның үлкен көршісі Кайормен ұқсас болды. Үкіметті патшаға тікелей бағынышты патшалық құлдар бюрократиясы – Тейне, сондай-ақ тәуелді қауымдардың (мал өсірушілер, балықшылар, дін қызметкерлері, касталар және әйелдер) өкілдері құрады. Баол аралас әулеттің билігінде болды: Гана империясынан шыққан Вагаду аналық желісі, және Н'Гом (немесе Нгум), Тиау, Джоф немесе Диуф, сондай-ақ Фей Серер әулеттері. Тақтың мұрагері Тиалао атағын алып, Салао провинциясын басқарды.

Экономика және қоғам

Баул өзінің жылқыларымен танымал болды. Онда жазықтағы көптеген жылқылардан жылдам және күштірек ерекше тұқымдар болды. Патшалықтың маңызды теңіз порттары Сали Портудал және Мбур қалаларында орналасқан, бұл ақсүйектерге алыс ауылдардан тұтқынға алынған немесе соғыста жеңіліп алынған құлдармен сатып алынған импорттық заттар мен қару-жараққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Баул Волоф мемлекеті болған, бірақ оған Серер Сафен және басқа Серер тайпаларының ірі қауымдастықтары да кірген. Баулдың жергілікті тұрғындары "Баол Баол" деп аталады, бұл Сенегалда жиі қолданылатын атау (мысалы, Салум Салум, Ваало Ваало сияқты).