Кіріспе

1885 жылға қарай 250-ден астам жеке талаптар қолданысқа енді. Көп ұзамай кен орны тозығы жетті, ал 3500 метр биіктіктегі ауа райы қиындықтарды күшейтті. Кен орны алтын немесе басқа металдар үшін бірнеше рет қайта ашылды, бірақ нәтижесі шамалы болды. 1984 жылы сатып алынғанға дейін соңғы іздеу жұмыстары 1970 жылдардың басында мысқа қатысты жүргізілді. 1984 жылы Канадалық Galactic Resources Ltd. компаниясының еншілес компаниясы Summitville Consolidated Mining Company, Inc. (SCMCI) бұл аумақты сатып алды. Олар жаңа, ірі масштабты ашық карьерді ашуға кірісті. Кенді өндіру үшін пирит кенін натрий цианиді ерітіндісімен өңдеу және кен үйіндісінен алтынды шығару әдістері қолданылды (сондай-ақ цианид процесін қараңыз). Ерітінді (личат) кеннен алынып, бағалы металдарды бөліп алу үшін белсендірілген көмір пайдаланылды. SCMCI шамамен 10 миллион тонна кенді үйінділік лексивация арқылы өңдеді. Кен қазу жұмыстары 1991 жылдың қазан айында аяқталды, ал лексивация 1992 жылдың наурызына дейін жалғасты, содан кейін Galactic Resources банкротқа ұшырады. Барлығы алтын мен күміс өндірілді. SCMCI кейіннен кен орнын жабып, орнындағы жабдықты залалсыздандыру процесіне бейімдеді, шамамен 160 миллион АҚШ галлоны (610 000 м³) сақталған суды тазалау қажет болды. Компанияның банкроттық рәсімдері Британ Колумбиясы сотында аяқталғаннан кейін, АҚШ үкіметі бұл жерді Superfund тазалау орны деп жариялады және оны тазалауға 155 миллион доллар мемлекеттік қаражат жұмсады.

Тоқтату туралы бұйрық және оның салдары

1991 жылы SCMCI компаниясына штаттық үкімет тоқтату туралы бұйрық берді, себебі үйінділі сіңіру алақанынан артық судың ағуы және зақымдалған төсеме арқылы судың өтуі салдарынан жақын жердегі сулардағы металл деңгейіне алаңдаушылық туды. Шамамен 85 000 АҚШ галлоны (320 м³) ластанған су жақын маңдағы арналарға сіңген болуы мүмкін. 1992 жылдың желтоқсан айында Galactic Resources Ltd. банкроттық жариялады және алаңды тазалау жұмыстары дереу тоқтатылатынын мәлімдеді. Алаңды тазалау жұмыстарын 1994 жылдан бастап АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) Superfund Emergency Response бағдарламасы аясында жүзеге асырды. Басты мәселе – жеткіліксіз тоған жүйесінде сақталған ластанған су болды. Ластанудың тағы бір көзі – ескі жер асты жұмыстарынан ағып жатқан су. EPA-ның бағалауынша, әр минутта 3000 АҚШ галлоны (11 м³) су алаңнан ағып шығып жатты. Дегенмен, судың pH көрсеткіші шамамен 3 (қышқыл) болғанына қарамастан, USGS жүргізген зерттеуде ағынның қауіпті емес екендігі айтылды. Алаңды залалсыздандыру және судың ағып кетуін азайту үшін 155 миллион доллар жұмсалды. Galactic Resources Ltd. компаниясының төрағасы Роберт Фридланд шамамен 30 миллион долларлық айып төледі. 1990 жылы Аломоса өзенінің төменгі ағысындағы су қоймаларындағы балықтардың өліміне кеннен шыққан ауыр металдар мен қышқылдар себеп болған деп күдіктелді. Үйінділі сіңіру алақанынан цианид та суға сіңіп, су жүйесіне тарағанымен, цианид атмосфераға жылдам ұшып кетіп, төменгі ағындағы су өміріне зиян келтірмегеніне сенімді.

Табиғи және адам жасаған ластану

Саммитвилл аймағындағы тау жыныстары миллиондаған жылдар бұрын қышқыл сульфатты өзгеріске ұшырады, бұл аймақты сумен ағызатын өзендердің табиғи түрде қышқыл және металлдарға бай болуына себеп болды. Жақын маңдағы өзендердің атаулары – Iron Creek, Alum Creek және Bitter Creek – су сапасының нашар екендігін көрсетеді. Саммитвиллдегі кен өндіру, кен аймағынан ағып шығатын судың қышқылдығын және еріген металдардың концентрациясын арттыру арқылы, тау жыныстарын ауа райының әсеріне көбірек ұшыратып, жағдайды уақытша нашарлатты. Саммитвиллден ағып шығатын судың сапасының нашарлауының себебі – ондаған жылдар бойы қолданылып келген Рейнольдс шахтасы сияқты кен құрылыстары, сондай-ақ 1985–1992 жылдардағы ашық кен қазу. Саммитвилл кенішінен ағып шыққан су Wightman Fork арқылы төмен ағып, кен өндірілмеген аймақтардан табиғи қышқыл сумен араласып, Alamosa өзеніне құяды және таулардан Сан-Луис аңғарына ағып, онда егін суғару үшін пайдаланылады. АҚШ Геологиялық қызметінің жүргізген зерттеуі үш маңызды қорытындыға келді:

Саммитвилл кенішіндегі қышқыл тау жыныстарынан су ағызу – ұзақ мерзімді экологиялық проблема болып табылады және кен орнының геологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, оны болжауға болар еді. Ашық кенде және кен қалдықтарының үйінділерінде ауа райының әсерінен және еріуден қорғалған сульфидтер мен ерігіш металл тұздарын оқшаулау үшін кең ауқымды жөндеу жұмыстары қажет. Табиғи ластану Alamosa өзеніндегі су сапасына және балықтардың тіршілік ортасына Саммитвиллден қышқыл су ағызу жөнделгенге дейін де кері әсер етеді. Сондықтан, Саммитвилл учаскесі үшін нақты қалпына келтіру шарттарын белгілеу үшін Alamosa өзенінің табиғи жағдайларын анықтау қажет. 1993 жылдың соңындағы зерттеулердің нәтижелері Саммитвиллдегі кен өндірудің Alamosa өзенінің суымен суарылған арпа немесе люцерна егістеріне қысқа мерзімді зиянды әсері жоқ екенін көрсетті. Учаске қалпына келтіру ұзақ мерзімде зиянды әсерлердің болмауын қамтамасыз етеді.