Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы өзен, Грузия мен Оңтүстік Каролина штатының шекарасын құрайтын өзен.
River in the Southeastern USA
the river forming the boundary between Georgia and South Carolina
Чаттуга өзені (сондай-ақ Чаттуга, Чатуға және Чаутага деп те жазылады, басқа аталымы – Гвинекелоки өзені) – Тугалу өзенінің ең ірі саласы.
The Chattooga River (also spelled Chatooga, Chatuga, and Chautaga, variant name Guinekelokee River) is the main tributary of the Tugaloo River.
Су ағысы
Чаттуга өзенінің бастауы Кашиерс қаласының оңтүстік-батысында орналасқан, ол Тугало бөгетімен құрылған Тугало көлінде Талула өзенімен қосылғанға дейін 57 миль (92 км) созылады. Чаттуга Солтүстік Каролина штатының оңтүстік Джексон округінен басталып, Оңтүстік Каролина штатының солтүстік-батысындағы Окони округі мен Грузия штатының шығысындағы Рабун округі арасымен оңтүстік-батысқа қарай ағады. "Чаттуга" атауының жазылуы 1897 жылы АҚШ Географиялық атаулар кеңесімен бекітілді. Чаттуга және Талула өзендері бірігіп Тугалу өзенін құрайды, ол Тугало көлінің шығу жерінен басталады деп есептеледі. Тугалу өзені Сенека өзенімен қосылғаннан кейін, Хартвелл көлі төменгі ағысында Саванна өзені деп аталады. Одан әрі ағысында су Саванна қаласының (Джорджия штаты) жанында Атлант мұхитына құяды. Чаттуга Джеймс Дикидің 1970 жылғы "Дэливеренс" романындағы "Кахулавасси өзені" образының прототипі болды. Осы аттас 1972 жылғы фильмнің түсірілімдері Чаттуга өзенінің бойында жүргізілді.
The headwaters of the Chattooga River are located southwest of Cashiers, North Carolina, and it stretches 57 mile (92 km) to its confluence with the Tallulah River within Lake Tugalo, which was created by the Tugalo Dam. The Chattooga begins in southern Jackson County, North Carolina, and flows southwestward between northwestern Oconee County, South Carolina, and eastern Rabun County, Georgia. The "Chattooga" spelling was approved by the US Board on Geographic Names in 1897. The Chattooga and the Tallulah rivers combine to make the Tugaloo River, which is considered to start at the outlet of Lake Tugalo. Downriver from the Tugaloo's confluence with the Seneca River, it is known as the Savannah River below Lake Hartwell. Downstream from that point, the water flows into the Atlantic Ocean near Savannah, Georgia. The Chattooga was the model for the fictional 'Cahulawassee River' in James Dickey's novel, Deliverance (1970). Scenes for the 1972 film of the same name were shot along the Chattooga River.
Геология
Чаттуга өзені 35° солтүстік ендікке жақын жерде Джорджия және Оңтүстік Каролина арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Чаттуга Оңтүстік Каролина мен Джорджия арасындағы бастапқы шекара емес еді. 1816 жылғы АҚШ пен Чероки тайпасы арасындағы шарт Оңтүстік Каролина шекарасын қазіргі орнына дейін кеңейтті. 1816 жылға дейін Чаттуга өзені Чероки үндістерінің ежелгі отанынан ағып өткен. Өзеннің жоғарғы ағысында Чаттуга деп аталатын Чероки қаласы орналасқан. Халық осы аумақты АҚШ-қа беруге мәжбүр болды. Чаттуга басталатын Блю Ридж таулары геологиялық стандарттар бойынша да көне саналады. Тас құрамының көп бөлігі граниттен тұрады. Геологтар Чаттуга өзені өмірі барысында бағытын бір рет өзгерткен болуы мүмкін деп санайды. Алғашқыда ол оңтүстік-батысқа қарай Чаттахучи өзеніне, содан кейін Мексика шығанағына құйып, ағып өткен болуы керек. Бір кезде Саванна өзені солтүстік жартасын эрозияға ұшыратып, Чаттуганы басып алып, суын Атлантика мұхитына бұрды. Өзен төселіндегі тастар, әдетте, жоғарыдағы қыраттан құлап түскен, бірақ олар құлаған жерінде қалып қоймауы мүмкін. Көп жаңбыр жауып, су деңгейі көтеріліп, ағыс күшті болған кезде тастар орын ауысып, өзен бойымен басқа тастар мен қоқыстарды алып кетеді. 2004 жылы «Иван» дауылы кезінде желдің күші мен су өзен жағалауынан үлкен тастарды құлатты. Дауыл Чаттуга су алабына көп мөлшерде су құйғандықтан, өзеннің ең жоғары дебиті тіркелді, ол шамамен Гранд-Каньондағы Колорадо өзенінің дебитімен шайқасты.
The Chattooga River serves as part of the boundary between Georgia and South Carolina near latitude 35°N. The Chattooga was not the original boundary line between South Carolina and Georgia. A treaty of 1816 between the United States and the Cherokee extended the South Carolina boundary to its current location. Prior to 1816, the Chattooga flowed through the ancient homeland of the Cherokee Indian Nation. A Cherokee town known as Chattooga was located along the upper river. The people were forced to cede this territory to the United States. The Blue Ridge Mountains, where the Chattooga starts, are considered to be ancient, even by geological standards. The rock is mostly granite. Geologists believe that the Chattooga may have made one direction change during its life. Originally, it probably flowed southwesterly into the Chattahoochee River and on to the Gulf of Mexico. At some point, the Savannah River eroded its northern headland until it captured the Chattooga and diverted its waters to the Atlantic. The rocks in the riverbed probably fell from the ridge above, but such rocks do not necessarily remain where they fall. In times of great downpours, high water, and fast currents, rocks can become dislodged and move downstream, taking other rocks and debris with them. During Hurricane Ivan in 2004, the wind force and waters knocked big boulders off the banks of the river. The hurricane dropped so much water in the Chattooga watershed that the river was recorded at its highest flow rate, around to , rivaling the typical flow of the Colorado River in the Grand Canyon.
Табиғи және көрікті өзен
1974 жылдың 10 мамырынан бастап Чаттуга өзені ұлттық жабайы және көркем өзен ретінде қорғауға алынған. Өзеннің 39,8 милі (64 км) «жабайы», шамамен 2,5 милі (4 км) «көркем», ал 14,6 милі (23 км) «демалыстық» деп белгіленді, жалпы ұзындығы шамамен 57 миль (92 км) құрайды. Коммерциялық рафтингпен жүретін бөлімдерінде (III және IV) өзеннің екі жағында Ұлттық орманның 1/4 мильдік қорғалған жолағы бар, ол өзенге жол салуға немесе кез келген құрылыс жұмыстарын жүргізуге рұқсат етпейді. III бөлімде өзенге қол жеткізу жеңілдетілген бірнеше аймақтар бар, бірақ IV бөлімінің көп бөлігі өте қиын жерде орналасқан. Чаттуга сонымен қатар үш штатты (Грузия, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина) және үш ұлттық орманды (Чаттахучи, Нантахала және Самтер ұлттық орман) қамтитын Элликотт Рок Жайлаң жерін екіге бөледі. Өзеннің Джорджия бөлігі Чаттахучи ұлттық орманының Чаттуга өзені рейнджерлік округінде орналасқан. Оңтүстік-шығыстың «Бағалы інжуы» деп аталатын Чаттуга Миссисипинің шығысында жабайы және көркем өзен мәртебесін алған алғашқы өзен және әлі күнге дейін коммерциялық рафтингпен жүретін жалғыз өзен болып табылады.
Since May 10, 1974, the Chattooga River has been protected along a corridor as a national Wild and Scenic River. 39.8 mile (64 km) of the river have been designated “wild”, about 2.5 mile (4 km) “scenic”, and 14.6 mile (23 km) “recreational” for a total of about 57 mile (92 km). On the commercially rafted sections (III and IV) there is a 1/4 mile protected corridor of National Forest on both sides of the river, allowing no roads to the river or development of any kind. There are a few areas on the river where access has been made more accessible on Section III, but much of Section IV is fairly remote. The Chattooga also bisects the Ellicott Rock Wilderness which straddles three states (Georgia, North Carolina and South Carolina) and three National Forests (the Chattahoochee, Nantahala and Sumter National Forests). The Georgia portion of the river is in the Chattooga River Ranger District of the Chattahoochee National Forest. Known as the "Crown Jewel" of the southeast, the Chattooga was the first river east of the Mississippi to be granted the Wild & Scenic designation, and is still the only one that is commercially rafted.
Салалар
Өзен үш салаға бөлінеді. Чаттуга өзені – негізгі сала, ол штат шекарасы бойымен ағады. Шығыс Чаттуга өзені (кейде Шығыс тармағы Чаттуга өзені) Солтүстік Каролина штатының Джексон округінен, содан кейін Оңтүстік Каролина штатының Окони округінен басталып, 12 шақырым (7.4 миль) ұзындықты құрайды. Чаттуга қоры сияқты коммерциялық емес ұйымдар Стекуа өзенінде су сапасын жақсартуды басты міндет деп белгіледі. 2-бөлім, 28-ші тас жолдан басталатын, II сыныпты ағысқа ие. 3-бөлімде II және IV сыныпты тасқын сулар бар, олар рафтинг пен каяқпен жүзушілердің арасында танымал. 3-бөлімдегі соңғы тасқын – Булл Слюс. 4-бөлімде II және V сыныпты тасқын сулар бар, соның ішінде әйгілі Бес сарқырама (шамамен 400 метрлік (1/4 миль) аралықта бес III және V сыныпты тасқын сулар). 3-бөлімге рафтинг жасау үшін ең төменгі жас шегі – 8, ал 4-бөлімге – 12 жас. Бұл өзендегі бірнеше есімді тасқын сулар "Құтқару" фильмінде көрсетілген. 1976 жылы жарияланған және 2004 жылдың қаңтарында жаңартылған Орман жоспары моторлы кемелерді шектеді, өзенге баратын көптеген жолдарды жапты және өзеннің жоғарғы 34 шақырымында (21 миль) жүзуге тыйым салды. Бұл жоспар бірнеше қайық спортын қолдайтын топтар тарапынан сынға алынып, АҚШ Орман қызметін 2004 жылғы жоспарды кері қайтаруға және келушілердің пайдалану мүмкіндігін талдау жүргізуге мәжбүр етті. USFS 2012 жылдың қаңтарында соңғы шешімін шығарды. Шешім Чаттуганың жоғарғы бөліктерінде, соның ішінде 1-бөлімде қайық жүруді маусымға, өзеннің бөлігіне, меншік иесіне, күннің уақытына және су деңгейіне байланысты бірқатар шектеулермен кеңейтті. Бұл шешім осы аймақтағы өзенде болған көптеген өлім-жітімдерге байланысты даулы болды. Гринс-Крик өзенінен жоғары және Ликлог-Крик өзенінен төмен қайықпен жүзуге рұқсат жоқ. Бұл бөлім қиын, көбінесе су тасқынынан келген қоқыстармен толы, сирек ағып тұрады және ақсу спортына шектеулі мүмкіндіктер береді.
The river is split into three forks. The Chattooga River is the main fork, running along the state line. The East Fork Chattooga River (sometimes East Prong Chattooga River) runs in from Jackson County, North Carolina and then Oconee County, South Carolina, and is 7.4 mile (12 km) long. Non profit organizations, such as the Chattooga Conservancy, have made improving water quality in Stekoa Creek a top priority. Section 2, starting at Highway 28, is a class II float. Section 3 has Class II IV rapids which rafters and kayakers frequent. The final rapid in Section 3 is Bull Sluice. Section 4 includes Class II V rapids, including the famous Five Falls (five class III V rapids in roughly a 1/4 mile stretch). The minimum age requirement to raft Section 3 is eight, and Section 4 is twelve. A number of signature rapids on this river were featured in the motion picture Deliverance. The Forest Plan, issued in 1976 and revised in January 2004, restricted motorized craft, closed many roads to the river, and prohibited floating on the upper 21 mile (34 km) of river. This plan was challenged by several boating advocacy groups, causing the United States Forest Service to withdraw the plan of 2004 and ordering a Visitor Use Capacity Analysis. The USFS issued its final decision in January 2012. The decision expanded boating onto some sections of the upper Chattooga, including Section 1, with a number of restrictions based on season, section of river, property ownership, time of day, and water level. The decision has proved controversial due to the excessive number of deaths that have occurred on the river in this area. Boating remains illegal above Greens Creek and below Licklog Creek. This section is difficult, commonly contains flood debris, flows infrequently, and will likely see limited whitewater use.