Кіріспе

Бермондси ауданы, Англияның Лондон қаласы

Шад Темза – Лондон қаласының Бермондси ауданындағы Тауэр көпірінің жанында орналасқан тарихи өзен жағалаундағы көше, сонымен қатар айналасындағы аймақты белгісіз түрде атау үшін де қолданылады. 19 ғасырда бұл аймақта Лондонның ең ірі қойма кешені орналасқан.

Орналасқан жері

Шад Темза көшесінің батыс жағында Тауэр көпірі орналасқан және Темза өзенінің оңтүстік жағалауымен, қайта жаңартылған қоймалардың қатарынан кейін созылып жатыр; содан кейін Сент-Сэвиор догы бойымен 90 градусқа оңтүстікке бұрылады. Көшенің бір бөлігі таспен төселген. Ең жақын стансалар – Тауэр Хилл, Тауэр Гейтвей (екеуіне де өзеннен өту қажет), Бермондси және Лондон көпірі.

Атауы

Шад-Темза көшесі Джон Рокктің 1747 жылғы Лондон картасында осылай аталған. Атауы «Темзадағы Әйіп-Жан» деген сөздің бұрмалануы болуы мүмкін, бұл бір кезде көшенің оңтүстік-батысында орналасқан Әйіп-Жан шіркеуіне сілтеме, қазіргі Лондон қалалық миссиясы сол жерде орналасқан. Сонымен қатар, ол Темізде кездесетін шад балығынан шыққан болуы да мүмкін. Айналасындағы аймақ бүгінде Шад-Темза немесе Батлерс-Уорф (өзен бойындағы ең ірі қоймалар) деп аталады. Екі атау да Темза, Тауэр Бридж жолы, Тули көшесі және Сент-Сэвиор догы (немесе, мүмкін, Милл-стрит) арасындағы көшелер, жаңартылған қоймалар мен жаңа ғимараттардан тұратын тіктөртбұрышқа сілтеме жасайды; ол SE1 пошта индексінің ең солтүстік-шығыс бұрышын құрайды. Шамамен 1561 жылғы Лондонның «Woodcut» картасында бұл аймақ жалпы «Horssey Down» деп аталған. 1878 жылғы кітапта былай делінген:

«Шад-Темза, және шындығында, өзеннің барлық жағалауы, астананы азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін кең көлемді астық қоймалары мен қоймаларын қамтиды. Шын мәнінде, Морган көшесінен – Тули көшесінің ортасына қарай бұрылыстан, солтүстік жағынан Сент-Сэвиор догына (бұрын Савори догы деп аталған) дейін, көшенің барлық бөлігі – бір жерде Пикл-Герринг көшесі, екінші жерде Шад-Темза деп аталады – екі жағында да тар және тығыз жол бойындағы доктар, қоймалар, диірмендер мен фабрикалардың үздірілмейтін тізбегін ұсынады. Теренс Конран Шад-Темзаның шығыс жағына жақын жерде Дизайн мұражайын құруға да қатысқан, онда графикалық және өнім дизайнының көрмелері өткізілді; алайда, мұражай 2016 жылы үлкенірек ғимаратқа, бұрын Ұлттар Достығы институты орналасқанға көшті. Бұрынғы Дизайн мұражайы 2017 жылдың сәуір айынан бастап көбінесе бос болды және оны сәнді пәтерлерге айналдыру күтілуде. Тауэр көпірінің, Лондон мұнарасының, Поттерс Филдс паркінің, Лондонның көп бөлігінің (әртүрлі мәдени шаралар өтетін жер) және Шардтың жанында орналасқандықтан, бұл бұрын назардан тыс қалған аймақ қазір туристерге таныс.

Тұрғындар және мүлік

Шад-Темзада көптеген тұрғындар бар, әсіресе қайта жаңартылған қоймаларда тұрады, ал жаңа пәтерлерді салу жалғасуда. Оларды Шад-Темза тұрғындарының қауымдастығы өкілдік етеді. Қайта жаңартылған қоймалар кірпіш қабырғалары, арқандар, ірі жазулар және тағы басқалары сияқты бастапқы ерекшеліктерін сақтайды. Көпшілігінде оларға бұрын сақталған тауарлардың аттары берілген: «Ваниль және кунжут алаңы», «Кайен алаңы», «Бұзау кемежайы», «Шай саудасы кемежайы», сондай-ақ даршын, кардамон, фенхель, қарақұмық, имбирь, зире, тамаринд, гвоздика, анис және кориандр аттарымен аталатын ғимараттар бар. Бір ғасыр бойы хош иісті дәмдік заттар кірпіштерге сіңгендіктен, олар пәтерлерге айналғаннан кейін әр ғимараттың алғашқы тұрғындары оның атымен байланысты хош иісті сезіне алған деседі. «Spice Quay Heights» және «China Wharf» сияқты ұқсас есімдермен бірнеше жаңа ғимараттар салынды. Шад-Темзаның Лондон қаласына жақын орналасуы (өзеннің арғы бетінде, солтүстік-батысқа қарай шамамен бір шақырым қашықтықта) көптеген тұрғындардың қала қызметкерлері екенін білдіреді, ал мейрамханалар түскі аспаздыққа қала жұмыскерлерімен толы болады. Осының салдарынан жергілікті жылжымайтын мүлік бағасы өте жоғары. Өзенге көрінісі бар мүліктер әсіресе қымбат, олардың балкондарынан Темзаға, Уэппингке (өзеннің арғы жағында), Тауэр көпіріне, «Қабықшаға» және тіпті алыс Канар Уарфқа көрініс ашылады. Бірақ көпірге жақын пәтерлерден өзеннің солтүстік жағындағы сұр бетонды Гуман қонақ үйінің (бұрын Тауэр қонақ үйі деп аталған) көрінісі де көрінеді, оны көптеген адамдар көз жарауға жарамайды деп санайды. Қоймалардың көпшілігі бастапқыда салыстырмалы түрде кішкентай терезелерін сақтап қалды, бұл олардың көрінісін шектейді. Кейбір жаңа ғимараттарда көрініс жақсырақ – мысалы, «Spice Quay Heights» ғимаратының шығыс жағындағы пәтерлерде екі жағынан еденнен төбеге дейін кең терезелер бар. Лондон экономика мектебінің студенттік жатақханаларының бірі ауданның орталығындағы Гейнсфорд көшесінде орналасқан. Шад-Темзаның ең ерекше ерекшеліктерінің бірі – көшеден жоғары қиылысатын жаяу жолдары. Олардың көпшілігі қазір Батлерс-Уорф ғимаратын Кардамон ғимаратымен байланыстырады және бұрын қоймалар арасындағы шамаларды және басқаларын тарту үшін көпір ретінде пайдаланылған. Қазір олар көрші пәтерлердің балкондары ретінде қолданылады. ХХ ғасырдың басындағы суреттерде қоймалардың ең қарқынды пайдаланылған кезеңінде осы көпірлердің саны қазіргіге қарағанда әлдеқайда көп болғаны көрсетілген.

Өзен

Шад-Темзаның қасында өзенмен жүретін әртүрлі көліктер көп. Бұл өзеннің Лондон тоғаны деп аталатын ең терең бөлігінің бір бөлігі, тіпті кемелер де осы жерден өте алады. Сондықтан, кейде толыққанды круиздік кемелер немесе әскери кемелер де Шад-Темзаның жанында бір-екі күнге тоқтап тұрады, содан кейін Тауэр көпірінен өтеді (бірақ олар Лондон көпірінен әрі өте алмайды). Полиция қайықтары мен жылдам қайықтар жиі өтеді, сондай-ақ жолаушылар тасымалдайтын кемелер (мысалы, Дэмиен Хирст безендірген «Тейттен Тейтке» кемесі) және Шад-Темзаға қарсы жағадағы Сент-Кетарине доктарынан шыққан яхталар да көрінеді.

Музыка

"Шад Темз" атты аспаптық трек 1997 жылғы Saint Etienne тобының Continental альбомында және 2001 жылғы Smash the System жинағында кездеседі.