Жас қылмысшының тағдыры

Кіріспе

1994 жылы Боаз Якин режиссерлік еткен америкалық қылмыс фильмі.

«Fresh» – 1994 жылы Боаз Якиннің режиссерлік дебютімен жазылып, түсірілген, ал Рэнди Остроу мен Лоуренс Бендер продюсерлік еткен американдық қылмыс драмасы. Фильмнің музыкасын The Police тобының мүшесі Стюарт Копленд жазған. Оқиғаның ортасында Майкл есімді, Фреш лақап атымен танылатын (Шон Нельсон сомдаған) мектепке баратын баланың тағдыры тұр, ол қылмыскерлерге есірткі тасымалдайды. Алкогольге тәуелді, жылдам шахмат шебері әкесінің (Сэмюэл Л. Джексон) шахмат сабақтарынан шабыттанған Фреш өзін және есірткіге құмар қарындасын (Н'Буше Райт) бейшара өмірден шығару үшін гениалды жоспар құрастырып, іске асырады. Хип-хоп «худ» фильмі ретінде насихатталған «Fresh» көрермендердің көп назарына ілікпесе де, сыншылардың жоғары бағасын алды. Сыншылар фильмді Нью-Йорк қаласындағы крек эпидемиясы кезіндегі өмірдің шынайы суретін көрсеткені үшін мақтады. Entertainment Weekly журналының редакторы Оуэн Глейберман: «Баланың таза прагматизммен қылмыскерге айналу идеясының қатты әсері бар» деп жазды.

Сюжет

"Фреш" деген лақап атпен танымал он екі жасар Майкл мектепке барар алдында бір әйелдің үйіне барып, онша ақшаға арзан героин алып келеді. Содан кейін ол бірнеше әйелдер мен Герби есімді ер адам героинді өлшеп, кескен басқа пәтерге барады. Фреш өзінің басқа бастығы Эстебанның қызметкерлерімен бірге есірткілерді санап шығады. Фреш мектепке кеш келіп, мұғалімнің сөзіне көніп қалады. Танапта Фреш және оның ең жақсы досы Чакки қыздар командасын бақылайды, ал Фреш қыздардың бірі Розимен сөйлеседі. Мектептен кейін ол әжесінің үйіне барады, онда оның әпкесі мен он бір туысы тұрады. Келесі күні күзетшілердің бірі Джейк Кермитті өлтіремін деп қорқытады, өйткені ол 50 долларды төлеуге келмеді. Фреш Corky-ді - оның басшысын, сондай-ақ Джейкті - ақша алу үшін іздеді және күзетшілер 50 доллар алатындықтан, оның ақшасы есірткі сату үшін 100 доллар болғандықтан, көбірек ақша талап етеді. Корки келіседі. Фреш метромен Вашингтон скверіне шахмат ойнауға барады. Ол жеңілмеген адаммен шахмат ойнайды. Әкесі Сэм - шебер шахматшы. Жеңгеннен кейін Фреш әкесімен ойнайды, бірақ жеңіледі. Фреш Чаккиге келіп, ақша табу үшін олардың иті Роскоға иттер шайқасына қатысуды ұсынады және Фрешке Эстебанмен жұмыс табуды ұсынады. Фреш оны Эстебанға бару үшін қалдырады, ол Фреш басқа есірткі сатушыларға крек сататынын ашуланады. Эстебанның апасы Никола жұмыс істейтін жерге барады. Ол Джеймске, Никольдің есірткі сатушы жігітіне тап болады. Фреш Никольді Эстебанның оған қызығушылығы бар екендігі туралы ескертеді. Фреш көршілес баскетбол матчын көруге барады, онда Джейк кіші бала Кертиске қызғаныш танытады. Ойын барысында Кертис жеңіске жетеді, оны Джейк өлтіреді. Розидің мойнына қасқырдың қағып жіберген оғы тиіп, ол қайтыс болады. Полиция келіп, Фреш ұсынбайтын ақпаратты талап етеді. Келесі күні Фреш әкесі Сэммен шахмат ойнап, жеңіледі, бірақ әкесі патшаны бірінші рет "шах" етеді. Кейін Чакки мен Фреш иттер шайқасына келеді. Олардың иті Роско жеңіп алды. Чаки оны тағы да жекпе-жекке шақырғысы келеді, бірақ Фреш оны тоқтатып, Эстебанмен жұмыс істеуге келіседі. Олар Эстебанның үйіне барады, Эстебан мен Николь секс жасап жатқан жерде. Чаккиге таңданбаған Эстебан оны жұмыстан шығарып, Фрешке оны өзінің қорғауы ретінде дайындап, тек өзіне ғана жұмыс істегісі келетінін айтады. Сол уақытта, Джейк атып өлтірілгеннен кейін Корки полиция назарына түсті. Фреш өзінің жинаған ақшасын Кокидің хабаршысы болып көрінген Хекторға (Энтони Руис) береді. Гектор Фрешке дәрілерді беруден бас тартады. Фреш оған қорқытып, барлық жинақ ақшасын ұсынады. Гектор ақшаны алып, Фрешка есірткілерді қайдан алатынын айтады. Фреш полиция Коркидің телефон нөмірлерін тыңдап, Гекторға Коркиге қоңырау шалмауды айтты дейді. Мектептен кейін Чакки мен Фреш дәрілерді жасыру үшін ғылым оқулықтарын сатып алады. Олар тастап кеткен үйге барады, онда Фреш олардың героинін Гектордың кокаинына ауыстырады, ал Чакки оны жасыру үшін ғана сонда деп ойлап, бақылау жасайды. Олар кетіп бара жатқанда, қарулы үш адам келіп, Чакиді өлтіреді. Фрешті полиция тергеді, бірақ оны босатып жібереді. Үйге оралғанда Фрештің әпкесі оған он бір баласының өмірін тәуекелге сала алмайтынын айтады және оны топтық үйге жібереді деп хабарлайды. Мектепте Фрештің достары оны Чакидің өлімі үшін айыптайды, ал енді жалғыз Фреш Росконы өлтіреді. Ол сыртқа шыққанда, Джейк оны үш шабуылшымен бірге көлікке отырғызады, бұл Джейктің балаларды тосқауылға алудың артында екенін көрсетеді. Олар Фрешты Коркиге әкеледі, ол Чаккидің Эстебанға кокаин жеткізу туралы мақтануына ашуланады, Корки сататын дәрі-дәрмектер және Эстебан оның өнімдеріне қол сұғады. Джейк пен шабуылшылар Чаккидің сөмкесінен алған есірткілер Фреш пен Чаккидің қолында крек-кокаин бар екенін көрсетеді. Жақында ғана ол Джейк үшін сатуға мәжбүр болғанын айтып өтірік айтты. Коркидің адамдары Джейк пен оның досы Редке қарсы шығады. Фреш Джейк пен Ред Коркиді құлатуды жоспарлап отырғанын және ол тек қорғаныс ретінде Эстебанға сатуды айтып отырғанын айтады. Фреш оларға Хекторды шақыруды айтады, ол шындықты ашады. Корки Гекторға телефон шалып, ол Коркидің телефоны тыңдалып жатқанына алаңдаушылық білдіреді, деп Фреш Гекторға айтты. Корки Ред пен Джейкті өлтіріп, тағы кімнің қатысы бар екенін сұрайды. Жаңа есімдер Джеймс. Содан кейін Фреш Эстебанның қоймасына барып, Коркидің тобы оған шабуыл жасағанын және Корки героин сатуды жоспарлап отырғанын айтады. Ол Эстеб...

Twelve year old Michael, nicknamed "Fresh", stops at a woman's apartment to pick up dime bags of heroin before he goes to school. Next, he visits another apartment where several women and one man, Herbie, are measuring and cutting bricks of heroin. Fresh meets up with another of his boss Esteban's employees to count the drugs. Fresh arrives late at school, where he is scolded by his teacher. At recess, Fresh and his best friend, Chuckie, watch the girls' cheerleading team, and Fresh talks to one of the girls, Rosie. After school, he goes to his grandmother's house where his aunt and eleven cousins live. The next day, Jake, one of the lookouts, threatens to kill Kermit, who didn't show up to pay the $50 he owes. Fresh seeks out Corky — his boss as well as Jake's — in order to get paid and demands more money since the lookouts make $50, while his pay is $100 for selling the drugs. Corky agrees. Fresh takes the subway to Washington Square to play chess for cash with a man who is undefeated while his father Sam, a skilled chess player, watches. After winning, Fresh plays his father but loses. Fresh visits Chuckie, who proposes to enter their dog, Roscoe, in a dogfight to earn cash and urges Fresh to get him a job with Esteban. Fresh leaves him to visit Esteban, who is annoyed that Fresh is selling crack for other drug dealers. Fresh leaves Esteban to go to where his sister Nichole works. He bumps into James, Nichole's drug dealing boyfriend. Fresh warns Nichole that Esteban is interested in her. Fresh goes to watch a neighborhood basketball game, where Jake shows jealousy towards a smaller kid, Curtis. During the game, Curtis wins, and Jake kills him. Rosie is struck in the neck by a stray bullet and dies. The police arrive, demanding information that Fresh refuses to provide. The next day, Fresh plays chess with his father Sam again and loses but puts his father’s king in "check" for the first time. Later, Chuckie and Fresh arrive at the dogfight. Their dog Roscoe wins. Chuckie wants to enter him into another fight but Fresh stops him, agreeing to get him a job with Esteban. They go to Esteban's apartment where Esteban and Nichole are finishing having sex. Unimpressed with Chuckie, Esteban dismisses him and tells Fresh that he plans to groom him to be his protege and wants him to work for him only. Meanwhile, Corky has had the police's attention since Jake's shooting. Fresh takes his savings to a cocaine source, Hector (Anthony Ruiz), under the pretense of being the runner for Corky. Hector refuses to hand over the drugs to Fresh. Fresh threatens him and offers him all of his savings. Hector takes the cash and tells Fresh where to pick up the drugs. Fresh says that the police have wire tapped Corky's phone numbers and told Hector not to call Corky. After school, Chuckie and Fresh buy science textbooks to hide the drugs. They go to an abandoned house where Fresh is replacing their heroin stash with Hector's cocaine, while Chuckie keeps a lookout thinking he's just there to hide it. When they are leaving, three armed men arrive and kill Chuckie. Fresh is questioned by the police but is let go. Back at home, Fresh's aunt tells him that she cannot risk the lives of her eleven other children for him and informs him that he will be sent to a group home. At school, Fresh's friends blame him for Chuckie's death and now truly alone, Fresh kills Roscoe. When he goes outside, Jake forces him into the car with the three assailants, revealing that Jake was behind the ambush on the kids. They bring Fresh to Corky, who is upset with Chuckie's bragging about moving cocaine for Esteban the same drugs that Corky is selling and that Esteban is encroaching on his product. The drugs that Jake and the assailants took from Chuckie's bag reveal that both Fresh and Chuckie were carrying crack cocaine. Fresh lies, stating that he was being forced to sell for Jake. Corky's henchmen turn on Jake and his friend, Red. Fresh insists that Jake and Red were planning to oust Corky and he was only saying that he was selling for Esteban as protection. Fresh tells them to call Hector, who will reveal the truth. Corky calls Hector, who expresses concern over Corky's phone being wire tapped, as Fresh told Hector. Corky then kills Red and Jake and asks who else is involved. Fresh names James. Fresh then goes to Esteban's warehouse and tells him that Corky's crew had jumped him and that Corky is planning to sell heroin. He tells Esteban that Corky's distributor is James and the two are planning to meet that night. He adds that Nichole is seeing James secretly because James is plotting with Corky to kill Esteban. Corky and his men arrive at James' place and storm in while Esteban, Fresh, and two other men wait in Esteban's car. Inside, Esteban's crew kills James, Corky, and Corky's men. Afterward, they drive to Esteban's place, and Esteban sees that Nichole is there. He tells his henchmen to take Fresh home. Fresh makes them stop the car and leaves. He runs into a convenience store and makes a phone call. He then shows up at Esteban's apartment. Esteban lets him stay because he wants to confront Fresh for telling Nichole that he found her father in Staten Island and for urging her to leave for a rehabilitation center. Angry, Esteban demands to know what else Fresh is hiding. The police arrive, and as Esteban answers the door, Fresh hides something under the bed. The police officer is Sgt. Perez, responding to a call about a domestic dispute, presumably the call Fresh made before he visited Esteban. Fresh tells Perez that Esteban is a drug dealer who killed James, Corky, and several others that night, and his sister is scared to speak up since he is threatening her. Perez checks under the bed and finds Esteban's gun, which he removed from the car after the shooting earlier, and the drugs Fresh planted. The police take Esteban away. Perez promises witness protection for Fresh and his sister. The movie concludes with Fresh meeting his father again to play chess. His father berates him for being late, then looks up and sees Fresh sobbing.

Қабылдау

Шығарғаннан кейін «Fresh» сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 40 сыншының пікірі негізінде 88% мақұлдау көрсеткіші тіркелді, ал орташа бағасы 7.61/10 құрады. Сайттың тұжырымы: «Жақсы актерлік құрамы мен шебер режиссурасымен «Fresh» сценарийші және режиссер Боаз Якиннің назар аударатын туындысы, сонымен қатар қызықты қалалық драма болып табылады». Metacritic сайтында фильм 28 сыншының бағасы бойынша 100-ден 81 ұпай жинады, бұл «көпшіліктің ризашылығын» көрсетеді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Джанет Маслин «Боаз Якиннің режиссерлік шеберлігіне» жоғары баға беріп, оның «фильмге көптеген зорлық-зомбылық көріністерін қоспағанын, бірақ қойған эпизодтарының маңыздылығы соншалық, олардың әсері қатты сезіледі» деп жазды. Entertainment Weekly басылымының Оуэн Глейберман фильмнің екінші жартысының сенімді еместігін айтса да, фильмге B бағасын берді және Нельсонды «тамаша жас актер» деп атады. «Чикаго Сан-Таймс» газетінің Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, оны «драма мен қызығушылыққа толы, керемет күрделі сюжетті ашатын фильм» деп сипаттады. Ол Нельсонның ойынын «керемет» деп бағалады және сюжетін «нақты және көреген» деп таныды, оның әлеуметтік маңызын жоғары бағалады:

Бүгінгі Америкада зорлық-зомбылықпен өлім – өмірдің бір шындығы. Оқ жаратылатын қарулар қалаларымызды балалар үшін қауіпсіз емес етеді. «Fresh» осы фактілерге драма және триллер жанрында жаңа көзқарас ұсынады. Бұл әрекетке толы фильм емес, сыртқы әсерге емес, терең мағыналы және күшті әңгіме. Фильмдегі қауіпті көшелерді 12 жасар баланың шахматтан үйренген объективтілігімен және өмірден алған ашуымен қарау арқылы көреміз. Фильм 1994 жылы Санденс кинофестивалінде «Фильм жасаушылар» жүлдесін жеңіп алды. 1995 жылы Нельсон 10-шы Independent Spirit Awards-та «Үздік дебюттік рөл» жүлдесін иеленді.

Саундтрек

Саундтрек альбомы 1994 жылдың 30 тамызында RCA Records компаниясы тарапынан жарық көрді. Allmusic редакторы Крис Витт саундтрек альбомына бес жұлдыздың төртеу жарымын баға берді және оның ескі мектеп тректерін ең жарқын тұстары ретінде атап өтті, былай деп жазды: "Ескі мектеп тректерінің көңілділігі мен түстілігі мен он жылдан кейін жазылған Wu Tang тректерінің мұңды атмосферасы арасындағы қайшылық хип-хоптың соңғы жылдары бірдеңесін жоғалтқан болуы мүмкін екенін көрсетеді".