Кіріспе

Ньюингтон Грин – Солтүстік Лондонның Ислингтон мен Хакни арасындағы ашық кеңістік. Ол айналасындағы ауданға атау берген, шамамен оңтүстікте Боллс Понд Жолы, батыста Петертон Жолы, солтүстікте Грин Лейнс және Маттиас Жолы, ал шығыста Болейн Жолымен шектеледі. Бұл жасыл алаң N16 аймағында орналасқан, ал аймақ N16, N1 және N5 пошталық индекстерімен қамтылған. Ньюингтон Грин жиналыс үйі саябақтың жанында орналасқан.

Сэмюэл Пеппс

17 ғасырдағы күнделік жазушы Сэмюэл Пепписті анасы сол кездегі ауылдық жердің таза ауасы мен кең даласынан пайда көруі үшін Ньюингтон Грин мен Кингслендке жіберді.

Кішігірім

Ньюингтон Гриннің тарихы осы кезеңнен атауларын алған аудандағы бірнеше көшелермен ерекшеленеді, мысалы, Король Генридің жолы, Болейн жолы (бұрын Энн Болейннің жолы), Вулси жолы және Королева Елизаветаның жолы. Көптеген басқа да көшелер Милдмей иелігінің атымен аталады, оның ішінде Милдмей паркі, Милдмей Гроув Норт және Милдмей Гроув Саут. Сэр Уолтер Милдмей Елизавета I тұсында қазынашы болған. Ол Шотландия королевасы Мэридің ісіндегі арнайы комиссарлардың бірі болды және 1584 жылы Кембридждегі Эммануэль колледжін құрды. Оның немересі, сэр Генри Милдмей, парламент депутаты және Карл I үшін зергерлік үйдің басшысы болды. Генри патшаның діни саясатын сынады, азамат соғысы кезінде парламентті қолдады және патшаның сот отырысына қатысты. Жаңарудан кейін Генри патшаны өлтірудегі рөлі үшін тұтқындалды, бірақ патшаның өлім жазасына қол қоюдан бас тартқаны үшін кешірім алды. Өлім жазасынан гөрі ол Лондон мұнарасына жіберілді, рыцарлық атағынан және иеліктерінен айырылды және өмір бойына түрмеге кесілді. Милдмей миссиялық ауруханасы 1890 жылдары, 1866 жылғы холера эпидемиясы кезінде пастор Уильям Пеннефатердің жұмысынан шабыт алып құрылды. 1948 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне (NHS) қосылды және 1980 жылдары ВИЧ/ЖИТС-пен ауыратын науқастарды емдеуде жаңашылдықпен айналыса бастады, ол әлі де жалғасуда. 2024 жылдың ақпан айында Лондон Overground желілерінің Солтүстік Лондон және Батыс Лондон бағыттары тамыз айында аурухананың құрметіне «Mildmay желісі» деп аталатыны жарияланды. Милдмей паркі, сол аттас көшеде орналасқан, Солтүстік Лондон теміржолының станциясы болды. 1880 жылы ашылған станция 1934 жылы жабылды. Станция ғимараты 1987 жылы бұзылды, бірақ платформаның қалдықтарын әлі де жол деңгейінде көруге болады.

Конфронтистік еместер мен басқаша пікір білдірген академиялар

XVII ғасырда бұл аймақ ағылшын диссиденттерінің мекеніне айналды. Реставрациядан кейінгі діни дүрбелеңнен кейін, кейбір протестанттар Англияда қалып, өз нанымын ашық сақтауды жөн көрді, бірақ мемлекет салған шектеулермен өмір сүруге мәжбүр болды. Олар оларға төзімділікпен қарайтын жерлерге көшіп кетті; көбінесе «диссидент академиялары» деп аталатын білім беру ошақтарын құрды, олар зиялы және моральдық тұрғыдан университеттерден де қатаң болды. Мұндай жерлердің бірі Ньюингтон Грин болды, ол сол кездегі әлі де шаруашылық ауылы болатын, бірақ Лондонға ыңғайлы жақын орналасқан. Оливер Кромвельдің отбасының осы жермен байланыстары болды: оның шөбересі Мэри 1691 жылдың 11 сәуірінде Гринде дүниеге келді. «Диссидент зиялылар, реформалық идеялары бар педагогтар және диссиденттер» және «радикалды протестантизмнің ең прогрессивті бөлігі» Ньюингтон Грин және оған жақын Стоук Ньюингтон мен Хакни сияқты ауылдардың маңына жиналды. Бұл еркін ойлаушылардың барлығы унитарийлер болған жоқ: квакер дәрігері Джон Коакли Летсом және англикандық пацифист Висесим Нокс та олардың арасында болды. Мұндай академиялардың бірі солтүстік Гринде, Чарльз Мортон басқаруымен құрылды. Академияның студенттерінің бірі - жазушы, журналист және тыңшы, «Робинзон Крузо» романымен танымал Даниель Дефо болды. Тағы бір шәкірті - ұлы діни қайраткер Джон Уэслидің әкесі, даулы ақын Сэмюэл Уэсли еді. Кейінірек мектеп мұғалімі болып Rev. Джеймс Берг қызмет етті, ол «Адам табиғатының қадір-қасиеті» және «Білім туралы ойлар» атты еңбектерінің авторы болатын. Ол 1750 жылы Гринде өзінің диссидент академиясын ашып, шәкірттерін сондағы шіркеуге жіберді. Ол 1758 жылы әйелі Сарамен бірге келді және No. 54 Гринде, тіпті жүз жыл бұрын салынған терассаның ортасында тұрақтап, (Бұл ғимарат қазір де Лондондағы ең көне кірпіштерден тұрған терасса болып саналады, ол 1658 жылы салынған). Ньюингтон Гринге көптеген маңызды саясаткерлер, ойшылдар, реформаторлар және жазушылар келді, соның ішінде Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушылар, британдық саясаткерлер Лорд Литтлтон, Шелберн графы, граф Стэнхоп («Азамат Стэнхоп» деп белгілі) және тіпті премьер-министр Уильям Питт; философтар Дэвид Юм және Адам Смит; түрме реформаторы Джон Говард, «қулықшыл» Джон Хорн Тук және Джон мен Энн Джебб жұбайлары сияқты агитаторлар. Прайс көршілерімен және қауым мүшелерімен жақын достық қарым-қатынас орнатуға қол жеткізді. Олардың бірі - ақын және банкир Самуэль Роджерстің әкесі Томас Роджерс, ұзақ тарихы бар диссидент отбасына үйленген және No. 56 Гринде тұратын саудагер, кейін банкирге айналған адам еді. Тағы біреуі - «Адам табиғатының қадір-қасиеті» және «Білім туралы ойлар» атты еңбектерінің авторы Rev. Джеймс Берг, ол 1750 жылы Гринде өзінің диссидент академиясын ашып, шәкірттерін Прайстің уағыздарына жіберді. Прайс, Роджерс және Берг тамақтану клубын құрып, бір-бірінің үйлерінде кезекпен тамақтанды. Жозеф Пристлидің диссиденттерді қолдауы оның есімімен аталған көтеріліске әкелгенде, ол Бирмингемнен қашып, Ньюингтон Гриннің қауіпсіздігіне бет бұрды, онда Роджерс оны қабылдады. Гриннің ең маңызды тұрғындарының бірі - ерте феминист Мэри Вулстонкрафт, ол 1784 жылы қыздарға арналған жаңа мектебін Ислингтондан Ньюингтон Гринге көшірді. Білім беруші әйелдің жесірі, оның ықпалын пайдаланып, жас мектеп мұғаліміне үйді жалға алуға және оны толтыру үшін 20 оқушы табуға көмектесті. Вулстонкрафтқа ауылдың атмосферасы және осы Рационалды Диссиденттердің көзқарасы ұнады: олар еңбекқор, адамгершілік, сыншыл, бірақ циникалық емес және әйелдерге құрметпен қарады. Вулстонкрафттың НГУС-тағы уағыздардан алған идеялары оны саяси оянуға итермеледі. Ньюингтон Гриннен кеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, осы тұқымдар Берктің Француз төңкерісін айыптауына және Прайске шабуылға жауап ретінде «Адам құқықтарын қорғау» еңбегіне айналды. 1792 жылы ол өзінің ең танымал еңбегін жариялады, «Аял құқықтары туралы дәлелдеме», рационализм рухында Прайстың әйелдерге теңдік туралы аргументтерін кеңейтті. Ньюингтон Грин Мэриге және осы феминистік философияның негізін қалаушы еңбегі арқылы әлемге өзінің із қалдырды. 2020 жылдың 10 қарашасында Ньюингтон Гринде Мэри Уолстонкрафтқа арналған мүсін ашылды.

Жаңа өзен

1602 жылы Лондонды таза, тәтті сумен қамтамасыз ету үшін жаңа өзен салу ұсынылды. Уэльстік алтын шебері және қайырымдылық жасаушы сэр Хью Миддлтонға жауапкершілік жүктелді, ал 1609 жылы ол Хертфордширдегі Чадвелл мен Амвелл өзендерінен Клеркенвеллдегі Нью-Ривер-Хедке дейін 38 мильге дейін канал салды. Бастапқыда ашық болған су құбыры қазіргі Петхертон жолының ортасымен ағып өтті. Кейіннен санитарлық талаптар бойынша жабылды. 1808 жылы Рошемонт Барбольд Ньюингтон Грин унитариан шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Оның әйелі, Анна Летиция Барбольд (1743–1825) – Сэмюэл Джонсон мен Уильям Вордсворттың бағалаған, көп еңбек еткен жазушы. Ол Джозеф Пристли мен Уильям Энфилдпен 1760 жылдары Уоррингтон академиясында бірге оқыған кезінен бастап ұзақ жылдар бойы достық қарым-қатынаста болды, онда оның әкесі оқытушы болып жұмыс істеген. Ол өлеңдер (Пристлиге арналған құрмет өлеңдері қоса), гимндер, балалар әдебиеті, саяси және діни трактаттар жазды. Ол құлдыққа қарсы күрескен, бір шығармасын Уильям Уилберфорсқа арнаған. 1793 жылы ол оның «Памфлет соғысына» қосқан үлесін – «Үкіметтің күнәлары, Ұлттың күнәлары» атты еңбегін көрді. Екі жылдан кейін ол «Әйелдер құқығы» атты еңбегін жазды, бірақ ол отыз жылдан кейін қайтыс болғанға дейін жарияланбады. Рошемон ақырында зейіннен айырылып, әйеліне шабуыл жасап, өзенге батып өз-өзіне қол жұмсады. 1946 жылы су беру Сток-Ньюингтонға бағытталды, ал 1990 жылы Нью-Ривер терең магистральдық құбырлармен ауыстырылды. Нью-Ривердің Канонбери арқылы өтетін бастапқы бағытының бір бөлігі қазір көркейтілген серуен жолына айналды.

Синагогалар мен яһуди өмірі

Жақын жерде басқа да діни мекемелер болды. Ресей империясының қырғындарынан қашқан еврейлер 1876 жылға қарай қауым құрды және 1885 жылы Поэттер жолында Далстон синагогасын салды. Бұл 1936 жылдан бастап Якоб Кусевицкийдің канторы болған Лондонның маңызды синагогаларының біріне айналды. Он тоғызыншы ғасырдың соңынан бастап Ньюингтон Грин аймағында көптеген еврей халқы қоныстанды, олар Шығыс Лондонды қысып, солтүске қарай Стоук Ньюингтон және Стэмфорд Хиллге қарай көше бастады. Бастапқы Адат Израил православиелік қауымы 1911 жылы құрылды, ал оның алғашқы тұрақты ғимараты Грин Лэйнс көшесіндегі Алма жолында орналасты, кейін 1950 жылдары Стоук Ньюингтонға және Клиссольд паркінің ар жағына көшті. 1870 жылдары Далстон Junction станциясының жанында Поэттер жолында ірі Біріккен синагога салынды. 1930 жылдары Поэттер жолындағы синагога Кусевицкий отбасының мүшесі, әлемдегі ең танымал канторлардың біріне пана болды. 1960 жылы Poets Road синагогасының өркендеген кезінде 463 ер адам отырды. Синагога 1960 жылдардың соңында, қалған еврей халқы одан әрі көшіп кеткенімен және оның жері сатылғандықтан жабылды. 1970 жылы ғимарат және оның әйнек терезелері бұзылып, оның орнына кеңес үйлері салынды.

19 ғасыр

19 ғасырдың басында Ньюингтон Гриннің мінезі өзгерді. 150 жылдық табанды күреснен кейін, ағылшын диссиденттері, ақыры, 1813 жылғы Тринитарлық ілім туралы заң қабылдануымен азаматтық шектеулерінен құтылды. Сол бағытта күресудің қажеті болмағандықтан, конформистерге Ньюингтон Гриннің қауіпсіздігі қажет емес еді, және аймақ интеллектуалдық байланысын жоғалтты. Шіркеудің жағдайы төмендеді. Ньюингтон Гриннің мәні өзгерді – жаңадан құрылған ауыл Лондонның үздірілмейтін өсуімен жұтылып, «өркендеп, кеңейіп келе жатқан қала маңына» айналды. Осы өркендеумен бірге кедейліктің де толқыны келді, бұл Виктория дәуірінің миссиясы екенін дәлелдеді. Жүз жыл бұрынғы этнос дерлік пуритандық тәуелділік болған, бірақ қазір Диккенстің кедейлігі, холера эпидемиялары мен кең таралған нашар тамақтану әлеуметтік жауапкершілікті шұғыл қажеттілікке айналдырды. Осының алғашқы 25 жылын (1839–1864) басқарған пастор Томас Кромвелл (1792–1870) болды. (Көптеген англикандық викарийлер сияқты, оның хоббилерінің бірі жергілікті тарих болды.) 1840 жылы кедей балаларға арналған жексенбілік мектеп ашылды, одан кейін көп ұзамай кедейлерді үйлерінде барып көру үшін «Үй шаруашылық миссиялық қоғам» құрылды. Кітапхана мен үнемдеу клубы өзін-өзі көмектесуге баса назар аударды. 1860 жылдан бастап он жыл бойы тұрақты күндізгі мектеп жұмыс істеді, ал бастауыш білім беру 1870 жылғы бастауыш білім беру туралы заң қабылдануымен мемлекеттің жауапкершілігіне айналды. «Кішкентай, бірақ белсенді қауымдастық» үлкен саяси аренада үгіт-насихат жұмыстарын жалғастырды. Дін бостандығы және өзін-өзі жетілдіру олардың басты ұстанымдары болды. 19 ғасырдың соңғы онжылдықтарында шіркеу өркендеп, қауымның саны 80 адамға жетті. Лондондық жексенбілік мектеп қоғамы Ньюингтон Гриндегі мектепті өз класындағы ең жақсысы деп мойындады, 200 балаға дейін білім берді және 1887 жылы негізгі шіркеу ғимаратының артында мектеп үйін салу қажет болды. Зиялылардан (Бірлескен теологиялық зерттеулер қоғамы) демалысқа (велосипед пен крикет) дейін әртүрлі топтар пайда болды. Жас жігіттер мен қыздардың топтары, сондай-ақ аналар жиналысы, көмек қоры және ересектер мен балаларға арналған алкогольден бас тарту (teetotalism) қолдауы болды. Білім беру, әлеуметтік реформалар және әйелдердің сайлау құқығы мәселелері де көтерілді. Осы кезеңде Гринде тұрған адамдардың арасында Барбальдтан кейінгі пастор Томас Рис болды, ол унитариандық тарихтың жетекші маманы болды және Трансильванияның унитариандық шіркеуімен байланыс орнатты. Уильям Блейктің өмірбаянын жазған Александр Гилкрист. Эндрю Притчард микроскопты жетілдіріп, микроскопиялық организмдерді зерттеді; ол Майкл Фарадейдің досы болды және оның пікірінше, ғылым мен дін біртұтас. Ол Ньюингтон Грин әңгімелесу қоғамын басқарды, мүшелігі 16 адаммен шектелген, бұл өзара оқыту қоғамының жалғасы болды. Мариан Притчардты мойындалмаған қаһарман және «заманауи унитариандықтардың көшбасшыларының бірі» деп сипаттаған. Ол жексенбілік мектеп мұғалімдерін даярлау үшін Оксфорд жазғы мектептерін және Винфред Хаус мүгедек балалардың сауықтыру үйін құрды. Джон Стюарт Милл өзінің отбасы Ньюингтон Гринде «1810 жылдан 1813 жылдың соңына дейін» тұрғанын еске алады; ол кезде бұл «өте ауылдық маң» болды, және ол таңғы астан бұрын әкесімен бірге серуендеген кезде «әдетте Хорнсиге қарай жасыл жолдарда» («жасыл далалар мен жабайы гүлдердегі ең алғашқы естеліктерім») Джон Стюарт Джеймс Миллге өткен күні оқығандарын айтып беретін.

20 ғасыр

Содан кейін 1914 жыл келді, және Бірінші дүниежүзілік соғыстың қасіреттері басталды. Ньюингтон Гриннен шыққан ерлер шайқаста қаза болды. Осы уақытта, Ньюингтон Гринмен ұзақ туыстық байланысы бар көптеген егде жастағы адамдар дүниеден өтті. Кәсіби орта таптың көп бөлігі осы аймақты тастап кетті. 1930 жылы "шіркеудің аман қалмайтыны туралы әңгіме тарады", бірақ ол Сток Ньюингтон ауданының әсерлі қолдаушысы, альдермен және кеңесшінің көмегімен аман қалды. Қызметке қатысушылардың саны аз болғанымен, басқа да шаралар көпшілікті қызықтырды: мысалы, тыйым салу жиналыстарына 100 адам келді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, балалар уақытша Лондоннан эвакуацияланды, сондықтан жексенбілік мектептер мен жастар лигасының жұмысы біраз уақытқа тоқтатылды. Дегенмен, жексенбілік құлшылықтар бір аптаға да болса тоқтаған емес, тіпті ғимарат мина жарылысынан қираған кезде де, олар мектеп ғимаратына көшірілді. Соғыстан кейін, миссия нәсілдер мен діндер арасында байланыс орнатуға бағытталды, мысалы, Солтүстік Лондондағы еврей қауымымен, және Дүниежүзілік діндер конгресі тарапынан мойындалды. Қызметтерге көбінесе жергілікті саясаткерлер, соның ішінде Сток Ньюингтонның мэрі қатысты. Ұлттық унитариандық қозғалыстың көшбасшылары Ньюингтон Грин қауымынан шықты. 1979 жылы аймақты жаңарту мақсатымен Ньюингтон Грин әрекет тобы (NGAG) құрылды. NGAG Ислингтон кеңесімен бірлесіп жұмыс істеді, және жергілікті тығындарды жеңілдету үшін жол қозғалысын реттеу шаралары енгізілді, сондай-ақ жаяу өтуге қосымша жағдай жасалды, бұл жасыл алаңға жаяу жүріп оңай және қауіпсіз баруға мүмкіндік берді. Жасыл алаң көбірек көгалдандырылып, ойын алаңдары мен кафелермен толықтырылды. Жаңа өсімдіктер жасыл алаңды әсемдеді және биологиялық әртүрлілікті арттыруға бағытталды.