Кіріспе

Кезекпен ойналатын компьютерлік ойын

Chase – кезекпен ойналатын компьютерлік ойын, онда ойыншыларға оларды қуып, өлтіруге бағдарламаланған роботтардан қашып құтылу міндеті жүктеледі. Ойыншы роботтарды бір-бірімен немесе басқа да кедергілерге соқтығыстыру арқылы жоюға тырысады. Осы негізгі идея 1970-ші жылдарға дейін созылған ойындардың құрамында болды және микрокомпьютерлік платформалар үшін ең ерте "стандарттардың" бірі саналады. Көптеген түрлері бар, ең белгілілері – үйде қолданылатын компьютердегі Escape! және зомбилер, Mac OS-тегі Daleks және Unix-тегі роботтар. Ойынның бастапқы авторы белгісіз, бірақ ол 1970-ші жылдардың басында Дартмут колледжіндегі DTSS жүйесінде пайда болған болуы мүмкін. Ойынның алғашқы, көпке таныс болған нұсқалары 1976 жылдың басында Creative Computing журналында жарияланды, ал келесі бірнеше жылда әртүрлі өзгертілген нұсқалары пайда болды. 1984 жылы Daleks және роботтар пайда болды, осыдан кейін осы сияқты ойындардың тағы бір толқыны құрылды. Жаңа нұсқалары бүгінге дейін жасалып келеді.

Ойын процесі

Чейз екі өлшемді тікбұрышты торда ойналады. Ойынның мақсаты – ойыншыны өлтіруге бағдарламаланған бірнеше роботтардан қашып құтылу. Ойын кезегімен жүргізіледі. Алғашқы нұсқада ойыншы кейіпкер кездейсоқ таңдалған жерден бастайды. GNOME нұсқасы сияқты кейбір туынды нұсқаларда ойыншы тордың ортасынан бастайды. Роботтар тордағы кездейсоқ таңдалған орындардан басталады. Ойыншы кейіпкер кез келген бағытта (көлденең, тік немесе диагональ) бір шаршыны жылжытқан сайын, әрбір робот ең қысқа жолмен жаңа орнына бір шаршыға жақындайды. Егер ойыншы кейіпкер роботқа соқтығысса, ол өледі және ойын аяқталады. Ойыншы роботтарды картадағы басқа нысандармен соқтығыстырып, өздерін-өздері өлтіруге мәжбүрлеп, аман қалуға тырысады. Мұның екі негізгі жолы бар. Chase! ойынының алғашқы нұсқаларында роботтарды немесе ойыншыны өлтіретін бірнеше қауіпті нысандар бар. Кейінгі, роботтардан туындаған нұсқаларда карта бастапқыда бос болады және осы қауіптер екі робот соқтығысып, қиыршық тас үйіндісін жасаған кезде пайда болады. Қандай жағдайда болса да, ойыншы роботтарды бір-бірімен немесе қозғалмайтын кедергілермен соқтығысуына себеп болатындай етіп қозғалуға тырысады. Ойыншы, әйтпесе қашып құтылу мүмкін болмаған жағдайларда, кездейсоқ таңдалған жерге телепорттануға болады. Телепортация да қозғалысқа жатады, ал роботтар жаңа жерге қарай қозғалады. Орын кездейсоқ таңдалғандықтан, ойыншы роботтың жолына тікелей телепорттануы мүмкін. Ойынның кейбір нұсқаларында ойыншы шектеулі рет (мысалы, бір деңгейде) пайдалана алатын «қауіпсіз телепорт» мүмкіндігі бар, сондай-ақ жақын маңдағы барлық роботтарды өлтіретін жақын қашықтықтағы қару болуы мүмкін, оның қолданылуы да осылай шектеледі. Кейбір нұсқаларда басқа нысандармен соқтығысқанда зардап көрмейтін және барлық нысандар үшін қауіпті танк қосылады. Басқаша айтқанда, ол басқа роботтар сияқты әрекет етеді. Ойын барлық роботтар жойылғанда жеңіске жетеді. Қазіргі нұсқаларда бұл әдетте ойынның келесі деңгейге өтуіне әкеледі. Дәстүрлі түрде, әр деңгейде роботтардың саны онға артады.

Басқа нұсқалар

Chase бастапқыда Дартмут колледжінің DTSS жүйесінде Дартмут BASIC тілінде жазылған. Түпнұсқа авторы белгісіз, ал бастапқы кодтың бастапқы нұсқалары табылған жоқ. 1976 жылғы қаңтар-ақпан айындағы Creative Computing журналында Bill Cotter Honeywell 6000 сериясына көшірген осы бастапқы кодтың нұсқасы бар. Ол 1979 жылғы "More BASIC Computer Games" жинағында қайта басылды, сол кезде түпнұсқа авторының Mac Oglesby екенін көрсететін ескерту қосылды. Ойынның бірнеше тікелей көшірмелері сол дәуірдегі компьютерлік журналдарда пайда болды, соның ішінде SWCP 4k BASIC үшін, ал S 100 шиналы машиналар үшін VDM 1 картасын қолданатын графикалық нұсқасы да болды. Ол сондай-ақ MODCOMP IV-тегі PLATO жүйесінің TUTOR тіліне HiVolts ретінде көшірілді. Chase-тің Logan деп аталған нақты уақыт нұсқасын Джим Бернс Сент-Луис университетінің орта мектебінде HP 2000-ге көшірді. Ол ойын алаңын жасау үшін VT52 бейне терминалының 2D адрестелетін курсорын пайдаланды. Ол өте танымал болды, бір ай ішінде бүкіл компьютер орталығын монополиялап алды және кейіннен жүйеден жойылды. Ойынның көптеген келесі нұсқалары Escape! деп аталды, бірақ бұл атау алғаш рет қашан қолданылғаны белгісіз. Мұндай нұсқалардың бірі Announcing: Computer Games for the TRS 80 ойынында пайда болды, онда танк сияқты тағы бір жау қосылды және ойыншыны матч барысында екі телепортқа шектеді. Escape! ойынының коммерциялық графикалық нұсқасын Sublogic 1982 жылдан бастап сатты, ол пайдаланушы қимыл жасамай тұрғанда да роботтарды қозғалтатын нақты уақыт опциясын қосты. Creative Computing журналындағы осы нұсқа туралы шолуда түпнұсқа авторлығы Mac Oglesby-ге жатқызылды. "Құтылудың" өңделген нұсқасы! "Робот-минополье" деп аталған фильм 1983 жылы Тим Хартнелл мен Натан Батчердің жұмысымен жарық көрді. Бұл жаулардың санын төртке дейін азайтып, танкті жойды. Сонымен қатар, ойыншы тек төрт бағытта (солтүстік, оңтүстік, шығыс, батыс) қозғала алды, ал роботтар диагональ бойынша қозғала алатын болды. Ойын нақты уақыт режимінде ойналды; ойыншы өзінің келесі қимылын ойластырып жатқанда, роботтар оған қарай жинала берді. Бұл нұсқа 1983 жылғы Giant Book of Computer Games кітабында жарияланды. Unix негізіндегі роботтарды 1984 жылдың қараша айында Аллан Р. Блэк жасады. 1985 жылдың мамыр айында ол Usenet жаңалықтар тобының net.sources.games бөліміне жарияланды. Содан кейін Кен Арнольд оны Беркли бағдарламалық қамтамасының дистрибуциясына көшірді. BSD Unix нұсқасы robots алғаш рет 1986 жылдың маусым айында 4.3BSD бағдарламалық қамтамасында пайда болды.