Плаценсия тарихы: ежелгі қоныстар мен француз-ағылшын күресі
Placentia, Newfoundland and Labrador
Пласенсия, Ньюфаундленд: тарихы, географиясы, біріккен аудандары (Townside, Freshwater, Dunville). Беотук тайпасының ежелгі қоныс орындары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Плацентия – Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясында орналасқан қала. Ол Плацентия ("Таунсайд"), Оңтүстік-Шығыс Плацентия, Фрешвотер, Данвилл және Джерсисайд біріктірілген қауымдастықтарынан құралған, сондай-ақ Аргентия өнеркәсіптік паркін де қамтиды.
Placentia is a town located in the Canadian province of Newfoundland and Labrador. It consists of the amalgamated communities of Placentia ("Townside"), Southeast Placentia, Freshwater, Dunville and Jerseyside and also includes the Argentia Industrial Park.
Тарих
Плацентия шығанағында Кішкентай Үңгірлер тұрғындары ара-тұра қоныстанғандығы туралы мол деректер бар. Олардың ұрпақтары – беотуктар 17 ғасырға дейін осы жерде қоныс тепті. Беотуктардың қалдықтары көміртекке сәйкес 1500 жылға дейін сонау салымды. Бұл олардың құнды лосось, ителге және басқа да жағалау ресурстарынан айырылуына себеп болды. Қазіргі ғалымдар Винланд деп аталатын жердің Новая Шотландиядан Л’Анс-о-Медоузға дейін созылып, кем дегенде бірнеше елді мекеннен тұратындығын, әсіресе Авалон түбегінде де болғандығын санайды. «Placentia» атауы Баск елінің Гипускоа провинциясында орналасқан Placencia de las Armas (баск. Soraluze) деген аттас ауылдан шыққан болуы мүмкін. «Placentia» латын тіліндегі placentia («тегіс») сөзінен де алынуы мүмкін, бұл атауды, болжам бойынша, басктар берген. Плацентияның үлкен, жартасты жағалауы балықты ағаштан жасалған балық аулау платформасында емес, жартастарда тұздап кептіруге мүмкіндік берді, бұл уақыт пен күшті үнемдеді. 1655 жылы Ньюфаундленд аралының жартысынан астамын және Атлантикалық Канаданың көп бөлігін бақылаған француздықтар Пласентияны (француз тілінде Plaisance) өздерінің астанасы етіп белгіледі. Олар 1662 жылы Плесанс бекінісін, 1687 жылы Рояль бекінісін және 1691 жылы Сент-Луи бекінісін салды. Бекініс құру балықшыларға көршілес порстарда қауіпсіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Плесанстағы француздық гарнизондары шағын болғанымен, солдаттар мен француз каперлері Тоғыз жылдық соғыс және Испан мұрагерлігі соғысы сияқты екі ірі қақтығыс кезінде көптеген ағылшын шабуылдарына қарсы тұра алды, бұл оқиғалар колония тарихында маңызды орын алды. Жаңа Франциядан келген реколект (францискан) монахтары 1689 жылы мұнда монахтар үйін салған, ол 1714 жылы француздықтарды қуғанға дейін сақталды. 1692 жылы Луи Арман де Лом д’Арсе де Лахотан, Лахотан бароны француз портын қорғады. 1711 жылы британдық контр-адмиралы Ховенден Уокер Плацентиядағы француздықтарға 15 кемеден тұратын Корольдік флот флотымен шабуыл жасауды жоспарлады, онда барлығы 900 зеңбірек және 4000 әскер тасымалданды. Алайда, ол мұндай қадамның орынды еместігіне келді. 1713 жылы Утрехт шарты бойынша француздықтар Плацентия шығанағындағы қоныстарын тастап, Луисбургке көшіп кетуге мәжбүр болды, ал Плацентия британдық иелікке айналды. Плацентиядағы балық аулаудан бас тартқан француз балықшылары Рояль аралындағы (әлде Кап-Бретон аралы) балық аулау орындарына көшті. 1714 жылдың көктемінде Плезанс губернаторы эмиграцияны ұйымдастыра бастады. Үш патша кемесі, сондай-ақ сауда кемелері француз тұрғындарын болашақ Луисбург қаласына жеткізді. Уильям Тавернер Микмактардың француз сауда серіктестерінен айырылғандықтан кетіп қалғанын айтты. Сол кездегі ханзада бұл қаланы «Ньюфаундлендте бұрын-соңды көрмегеннен де әдемі қоныс» деп сипаттады және оның халқы 1500-2000 адамды құрады. (ескерту: бұл көрсеткіштер Плацентияның қазіргі шекарасын қамтиды, ол сол кезде төрт бөлек қаладан тұрды: Плацентия, Данвилл, Джерсисайд және Фрешвотер). Пошта 1851 жылы ашылды. 1863 жылы алғашқы почтальон Мэри Моррис болды.
There is considerable evidence that Placentia Bay was intermittently occupied by Little Passage people. Their descendants, the Beothuk, continued to settle there until the 17th century. Remnants of Beothuk occupation from the surrounding area has been carbon dated back to as far as 1500 CE. This effectively cut the natives off from valuable salmon, seal, and other valuable coastal resources. Contemporary scholars think that the land called Vinland extending from Nova Scotia to L'Anse aux Meadows consisted of at least a few settlements; probably on the Avalon Peninsula too. "Placentia" may be derived from the similarly named village of Placencia de las Armas (Basque: Soraluze), which is located in the Gipuzkoa province of the Basque Country. Placentia may also be derived from the Latin placentia ("smooth"), a name also probably given by the Basques. Placentia's large, rocky beach meant that fish could be salted and dried on the beach rocks rather than on a constructed wooden fishing stage, saving both time and effort. In 1655, the French, who controlled more than half of the island of Newfoundland, and most of Atlantic Canada, made Placentia (French: Plaisance) their capital. They built Fort Plaisance in 1662, which was followed by Fort Royal in 1687, and Fort Saint Louis in 1691. The establishment of a fort with a garrison allowed fishermen to pursue their activities with greater safety in neighbouring harbours. The French garrisons at Plaisance were small, but despite that fact, the soldiers and French privateers managed to hold their own in the face of numerous English attacks during the two major conflicts of the Nine Years' War and the War of the Spanish Succession, which marked the colony's history. Recollect (Franciscan) friars from New France built a friary here in 1689, which lasted until the expulsion of the French in 1714. In 1692, Louis Armand de Lom d'Arce de Lahontan, Baron de Lahontan defended the French port. In 1711, the British Rear Admiral Hovenden Walker considered attacking the French at Placentia with a Royal Navy fleet containing fifteen ships, armed with a total of nine hundred cannons, and transporting 4,000 soldiers. However, he decided that doing so was not a viable option. In 1713, the Treaty of Utrecht forced the French to abandon their Placentia Bay settlements and migrate to Louisbourg, and Placentia became a British possession. Many of the French fishermen who had to abandon the fisheries in Placentia ended up at the fisheries in Isle Royale, otherwise known as Cape Breton Island. In the spring of 1714, the governor of Plaisance began organizing the emigration. Three royal ships accompanied by merchant vessels took the French residents of Placentia to the future site of Louisbourg. William Taverner suggested that the Miꞌkmaq left because they had been deprived of their French trading partners. The town was described by the then Prince as "a more decent settlement than any we have yet seen in Newfoundland" and was reported as having a population between 1,500 and 2,000 people. to well over 8,000 in the 1960s (note: these figures account for the current boundaries of Placentia, which at the time consisted of four separate towns: Placentia, Dunville, Jerseyside, and Freshwater). The post office was established in 1851. The first postmistress in 1863 was Mary Morris.
Дін тарихы
16 қыркүйекте 1870 жылы Плаценция католиктерінің апостольдық префектурасының алдын-епархиялық орталығы болды, бірақ епархияға айналмастан 1891 жылы таратылды, оның аумағы Ньюфаундлендтегі Сент-Джонс епархиясына біріктірілді.
On September 16, 1870, it became the seat of the Catholic pre diocesan Apostolic Prefecture of Placentia, but instead of becoming a diocese it was suppressed in 1891, its territory being merged into the Diocese of St. John's, Newfoundland.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Плацентияның жалпы 1827 жеке тұрғын үйдің 1543-інде 3289 адам тұратын, бұл 2016 жылғы 3496 адамнан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адамға шаққанда есептелді. 2016 жылғы санақта Плацентияның халқы 3496 адамды құрады, бұл 2001 жылғы 4426 адамнан айтарлықтай кем. Халық санының азаюы 1990 жылдардың басынан бері жалғасып келеді; 1996 жылғы санақта Плацентия Канададағы халық саны ең жылдам азайып бара жатқан екінші қала болып тіркелді, 1991 мен 1996 жылдар аралығында 5515-тен 5013-ке дейін төмендеді.
In the 2021 Census of Population conducted by Statistics Canada, Placentia had a population of 3289 living in 1543 of its 1827 total private dwellings, a change of from its 2016 population of 3496. With a land area of , it had a population density of in 2021. In the 2016 census, Placentia's population was reported as 3,496, down significantly from the 2001 figure of 4,426. This population decline has been ongoing since the early 1990s; in the 1996 census, Placentia was, proportionately, the 2nd fastest shrinking town in Canada, dropping from 5,515 to 5,013 between 1991 and 1996.
Экономика
Бастапқыда еуропалықтарды Ньюфаундлендке балық әкелді, сонымен қатар олардың қоныстану жолдары да осы балыққа байланысты қалыптасты. Плаценция әскери база ретінде қарастырылғанымен, ол балық аулау және балық саудасына негізделген экономикасы бар колония болды. Балық аулау француз кемелері мен жергілікті қайық иелері арасында үнемі жалғасып келген ортақ іс-әрекет еді. Плаценцияның балық шаруашылығы Ньюфаундлендті тұз балықтың ең ірі әлемдік экспорттаушысы ретінде бекітуде маңызды рөл атқарды. Утрехт шартынан кейін Плаценциядағы тұрақты балық шаруашылығы толығымен құлдырады. Аргентиядағы американдық база 1970 жылдары қысқартылып, 1994 жылы толық жабылды. Бұл, Атлант мұхитының солтүстік-батысындағы балық аулаудың күйреуімен және бірнеше жыл бұрын Канада үкіметі енгізген тыйыммен бірге, Плаценция қаласын біраз уақытқа экономикалық негізсіз қалдырды. Алайда, Vale Inco компаниясының соңғы жетістіктері қаланың қиын экономикалық жағдайын тұрақтандыруға көмектесуде.
From the outset, it was fish that brought the Europeans to Newfoundland, as well as their patterns of settlement. While Placentia was considered a military base, it was also a colony with an economy based on the cod fishery and cod trade. Fishing was a consistently shared activity between French ships and resident boatkeepers. The fisheries of Placentia played a large role in ultimately securing Newfoundland as the world's largest exporter of salt codfish. Following the Treaty of Utrecht, Placentia's residential fisheries met their ultimate demise. The American base at Argentia was scaled back in the 1970s, and closed totally in 1994. This, along with the collapse of the Atlantic northwest cod fishery and the moratorium introduced by the Canadian government a few years earlier, left the town of Placentia without an economic base for some time, although recent developments by Vale Inco are beginning to stabilize the town's rocky economic situation.
Білім
Плаценцияда бір бастауыш білім беретін мектеп бар: Дунвиллдегі K 6 мектебі – St. Anne's Academy. Қазіргі уақытта бір жоғары мектеп бар, Лаваль жоғары мектебі, ол 7-сыныптан 12-сыныпқа дейінгі оқушыларды оқытады. Лаваль жоғары мектебінің ескі ғимараты 2010 жылы бұзылып, 2010 жылдың қыркүйегінде оның орнына заманауи жаңа ғимарат салынды. Барлық мектептерде студенттік кеңес, спорт, драма, музыка және еріктілер ұйымдары сияқты көптеген қосымша іс-шаралар бар. Плаценцияда жоғары білім беретін мекеме де бар; Солтүстік Атлантика колледжінің кампусы, ауыр техниканы жөндеу, ауыр техниканы басқару, дәнекерлеу, станок шебері және өнеркәсіптік жабдықтар бойынша бағдарламалар ұсынады.
Placentia is home to one primary education school: St. Anne's Academy, a K 6 school in Dunville. There currently exists one high school, Laval High School, which educates students from grades 7 to 12. The original Laval High School was demolished in 2010, with a new state of the art facility replacing it in September 2010. All schools are home to many extracurriculars, including student council, sports, drama and music, and volunteer organizations. Placentia is also home to a post secondary institution; a campus of the College of the North Atlantic, offering programs in heavy duty equipment mechanics, heavy equipment operation, welding, machinist, and industrial machinery.
Туризм және мәдениет
Плаценцияда Ньюфаундленд пен Лабрадордағы танымал туристік орталыққа айналдыратын көптеген ерекшеліктер бар. Оның бірегей ерекшелігі – «ішек» (жайылымға тар кіреберіс) деп аталатын толқынды сулардың үстінен көтерілген сэр Амброз Ши көпірі. Плаценция төңірегіндегі көптеген ғимараттар мен орындар аймақтың терең тарихын көрсетеді. 1893 жылы Англияның Корнуолл қаласынан келген кен инженері Гарри Верран Сайрус Филд үшін жұмыс істеді. Ол қазір «Розедейл» аталатын қонақ үй ретінде жұмыс істейтін тарихи үйді салды. Мұнда көптеген археологиялық орындар (кейбіреулері ішінара қалпына келтірілген), 19 ғасырдың соңындағы Ньюфаундленд сәулетінің бірнеше көрнекті мысалдары, екі мұражай (О’Рейли үйі және Касл Хилл) және Ньюфаундлендтен Нова Скотияға (Аргентия арқылы) жүретін екі «Marine Atlantic» паромдық байланысының бірі бар. Жергілікті тарихи қоғам О’Рейли үйі мен Санкт-Лука мәдени мұра орталығына (бұрынғы Санкт-Лука Англикан шіркеуі) иелік етеді, ол семинарлар, презентациялар, қойылымдар және тіпті эскейп-бөлмелер үшін пайдаланылады. Плаценция астанасы Сент-Джон қаласынан алыс емес және көркем Кейп-Шорға (оның ішінде Кейп-Сент-Мэри экологиялық қорығы), Сент-Мэри шығанағына, Консепшн шығанағына және Плаценция шығанағының ішкі бөліктеріне оңай жете аласыз. 2009 жылы Плаценция Плаценция шығанағының мәдени-өнер орталығының ашылуын бір айлық көркемдік шаралармен атап өтті, оның ішінде драмалық қойылымдар, көркемсурет көрмелері (бастауыш сынып оқушыларының, орта мектеп оқушыларының және ересектердің туындыларын көрсеткен үш көрме) және музыкалық өнерлер ұсынылды. Қаланың жазғы театр труппасы – Placentia Area Theatre D'Heritage (PATH) Плаценция аймағында маңызды тарихи пьесаларды қояды. Басты қойылым – Касл Хилл ұлттық тарихи ескерткішінде қойылатын «Форт-Рояльдің бет-бейнелері», ол губернатор Де Бруллион басшылығымен Плаценцияның алғашқы тұрғындарының өмірін көрсетеді. Олар сонымен қатар 1950 жылдардағы Аргентия базасының өркендеген кезеңіндегі кешкі театр кабаресі мен әуесқойларға арналған серуендерді де ұйымдастырады. Труппаның құрамына көбінесе провинцияның ең тәжірибелі театр продюсерлерінің жетекшілігімен жоғары білім алған студенттер кіреді.
Placentia has many features that make it a popular tourist attraction in Newfoundland and Labrador. It has a unique lift bridge named the Sir Ambrose Shea Lift Bridge that spans the tumultuous tides of 'the gut' (the narrow opening to the harbour). Around Placentia, countless buildings and sites reflect the deep history of the area. In 1893, Harry Verran who was a mining engineer from Cornwall, England, worked for Cyrus Field. He built a historic house that now operates as a bed and breakfast called Rosedale Manor. There are many archaeological sites (some partially re constructed), several excellent examples of late 19th century Newfoundland architecture, two museums (O'Reilly House and Castle Hill), and one of the two Marine Atlantic ferry links from Newfoundland to Nova Scotia (via Argentia). The local historical society owns both the O'Reilly House and St. Luke's Cultural Heritage Centre (formerly St. Luke's Anglican Church) which is used to host workshops, presentations, performances, and even an escape room. It is from the capital city, St. John's, and is within easy distance of the scenic Cape Shore (including the Cape St. Mary's Ecological Reserve), and St. Mary's Bay, Conception Bay, and the inner reaches of Placentia Bay. In 2009, Placentia celebrated the opening of the Placentia Bay Cultural Arts Centre with a month of artistic events, including drama productions, art exhibitions (three shows recognizing art from elementary students, high school students, and adults), and musical performances. The town has an established summer stock theatre troupe, Placentia Area Theatre D'Heritage (PATH), which performs historical plays of significance in the Placentia area. The primary production is Faces of Fort Royale, performed at Castle Hill National Historic Site, depicting the lives of the early inhabitants of Placentia under the leadership of Governor De Broullion. They also perform a dinner theatre cabaret set in the 1950s during the Argentia Base heyday, and a ghost walk. The troupe generally consists of post secondary students under the direction of the province's finest theatre producers.