Кіріспе

Плацентия – Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясында орналасқан қала. Ол Плацентия ("Таунсайд"), Оңтүстік-Шығыс Плацентия, Фрешвотер, Данвилл және Джерсисайд біріктірілген қауымдастықтарынан құралған, сондай-ақ Аргентия өнеркәсіптік паркін де қамтиды.

Тарих

Плацентия шығанағында Кішкентай Үңгірлер тұрғындары ара-тұра қоныстанғандығы туралы мол деректер бар. Олардың ұрпақтары – беотуктар 17 ғасырға дейін осы жерде қоныс тепті. Беотуктардың қалдықтары көміртекке сәйкес 1500 жылға дейін сонау салымды. Бұл олардың құнды лосось, ителге және басқа да жағалау ресурстарынан айырылуына себеп болды. Қазіргі ғалымдар Винланд деп аталатын жердің Новая Шотландиядан Л’Анс-о-Медоузға дейін созылып, кем дегенде бірнеше елді мекеннен тұратындығын, әсіресе Авалон түбегінде де болғандығын санайды. «Placentia» атауы Баск елінің Гипускоа провинциясында орналасқан Placencia de las Armas (баск. Soraluze) деген аттас ауылдан шыққан болуы мүмкін. «Placentia» латын тіліндегі placentia («тегіс») сөзінен де алынуы мүмкін, бұл атауды, болжам бойынша, басктар берген. Плацентияның үлкен, жартасты жағалауы балықты ағаштан жасалған балық аулау платформасында емес, жартастарда тұздап кептіруге мүмкіндік берді, бұл уақыт пен күшті үнемдеді. 1655 жылы Ньюфаундленд аралының жартысынан астамын және Атлантикалық Канаданың көп бөлігін бақылаған француздықтар Пласентияны (француз тілінде Plaisance) өздерінің астанасы етіп белгіледі. Олар 1662 жылы Плесанс бекінісін, 1687 жылы Рояль бекінісін және 1691 жылы Сент-Луи бекінісін салды. Бекініс құру балықшыларға көршілес порстарда қауіпсіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Плесанстағы француздық гарнизондары шағын болғанымен, солдаттар мен француз каперлері Тоғыз жылдық соғыс және Испан мұрагерлігі соғысы сияқты екі ірі қақтығыс кезінде көптеген ағылшын шабуылдарына қарсы тұра алды, бұл оқиғалар колония тарихында маңызды орын алды. Жаңа Франциядан келген реколект (францискан) монахтары 1689 жылы мұнда монахтар үйін салған, ол 1714 жылы француздықтарды қуғанға дейін сақталды. 1692 жылы Луи Арман де Лом д’Арсе де Лахотан, Лахотан бароны француз портын қорғады. 1711 жылы британдық контр-адмиралы Ховенден Уокер Плацентиядағы француздықтарға 15 кемеден тұратын Корольдік флот флотымен шабуыл жасауды жоспарлады, онда барлығы 900 зеңбірек және 4000 әскер тасымалданды. Алайда, ол мұндай қадамның орынды еместігіне келді. 1713 жылы Утрехт шарты бойынша француздықтар Плацентия шығанағындағы қоныстарын тастап, Луисбургке көшіп кетуге мәжбүр болды, ал Плацентия британдық иелікке айналды. Плацентиядағы балық аулаудан бас тартқан француз балықшылары Рояль аралындағы (әлде Кап-Бретон аралы) балық аулау орындарына көшті. 1714 жылдың көктемінде Плезанс губернаторы эмиграцияны ұйымдастыра бастады. Үш патша кемесі, сондай-ақ сауда кемелері француз тұрғындарын болашақ Луисбург қаласына жеткізді. Уильям Тавернер Микмактардың француз сауда серіктестерінен айырылғандықтан кетіп қалғанын айтты. Сол кездегі ханзада бұл қаланы «Ньюфаундлендте бұрын-соңды көрмегеннен де әдемі қоныс» деп сипаттады және оның халқы 1500-2000 адамды құрады. (ескерту: бұл көрсеткіштер Плацентияның қазіргі шекарасын қамтиды, ол сол кезде төрт бөлек қаладан тұрды: Плацентия, Данвилл, Джерсисайд және Фрешвотер). Пошта 1851 жылы ашылды. 1863 жылы алғашқы почтальон Мэри Моррис болды.

Дін тарихы

16 қыркүйекте 1870 жылы Плаценция католиктерінің апостольдық префектурасының алдын-епархиялық орталығы болды, бірақ епархияға айналмастан 1891 жылы таратылды, оның аумағы Ньюфаундлендтегі Сент-Джонс епархиясына біріктірілді.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Плацентияның жалпы 1827 жеке тұрғын үйдің 1543-інде 3289 адам тұратын, бұл 2016 жылғы 3496 адамнан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адамға шаққанда есептелді. 2016 жылғы санақта Плацентияның халқы 3496 адамды құрады, бұл 2001 жылғы 4426 адамнан айтарлықтай кем. Халық санының азаюы 1990 жылдардың басынан бері жалғасып келеді; 1996 жылғы санақта Плацентия Канададағы халық саны ең жылдам азайып бара жатқан екінші қала болып тіркелді, 1991 мен 1996 жылдар аралығында 5515-тен 5013-ке дейін төмендеді.

Экономика

Бастапқыда еуропалықтарды Ньюфаундлендке балық әкелді, сонымен қатар олардың қоныстану жолдары да осы балыққа байланысты қалыптасты. Плаценция әскери база ретінде қарастырылғанымен, ол балық аулау және балық саудасына негізделген экономикасы бар колония болды. Балық аулау француз кемелері мен жергілікті қайық иелері арасында үнемі жалғасып келген ортақ іс-әрекет еді. Плаценцияның балық шаруашылығы Ньюфаундлендті тұз балықтың ең ірі әлемдік экспорттаушысы ретінде бекітуде маңызды рөл атқарды. Утрехт шартынан кейін Плаценциядағы тұрақты балық шаруашылығы толығымен құлдырады. Аргентиядағы американдық база 1970 жылдары қысқартылып, 1994 жылы толық жабылды. Бұл, Атлант мұхитының солтүстік-батысындағы балық аулаудың күйреуімен және бірнеше жыл бұрын Канада үкіметі енгізген тыйыммен бірге, Плаценция қаласын біраз уақытқа экономикалық негізсіз қалдырды. Алайда, Vale Inco компаниясының соңғы жетістіктері қаланың қиын экономикалық жағдайын тұрақтандыруға көмектесуде.

Білім

Плаценцияда бір бастауыш білім беретін мектеп бар: Дунвиллдегі K 6 мектебі – St. Anne's Academy. Қазіргі уақытта бір жоғары мектеп бар, Лаваль жоғары мектебі, ол 7-сыныптан 12-сыныпқа дейінгі оқушыларды оқытады. Лаваль жоғары мектебінің ескі ғимараты 2010 жылы бұзылып, 2010 жылдың қыркүйегінде оның орнына заманауи жаңа ғимарат салынды. Барлық мектептерде студенттік кеңес, спорт, драма, музыка және еріктілер ұйымдары сияқты көптеген қосымша іс-шаралар бар. Плаценцияда жоғары білім беретін мекеме де бар; Солтүстік Атлантика колледжінің кампусы, ауыр техниканы жөндеу, ауыр техниканы басқару, дәнекерлеу, станок шебері және өнеркәсіптік жабдықтар бойынша бағдарламалар ұсынады.

Туризм және мәдениет

Плаценцияда Ньюфаундленд пен Лабрадордағы танымал туристік орталыққа айналдыратын көптеген ерекшеліктер бар. Оның бірегей ерекшелігі – «ішек» (жайылымға тар кіреберіс) деп аталатын толқынды сулардың үстінен көтерілген сэр Амброз Ши көпірі. Плаценция төңірегіндегі көптеген ғимараттар мен орындар аймақтың терең тарихын көрсетеді. 1893 жылы Англияның Корнуолл қаласынан келген кен инженері Гарри Верран Сайрус Филд үшін жұмыс істеді. Ол қазір «Розедейл» аталатын қонақ үй ретінде жұмыс істейтін тарихи үйді салды. Мұнда көптеген археологиялық орындар (кейбіреулері ішінара қалпына келтірілген), 19 ғасырдың соңындағы Ньюфаундленд сәулетінің бірнеше көрнекті мысалдары, екі мұражай (О’Рейли үйі және Касл Хилл) және Ньюфаундлендтен Нова Скотияға (Аргентия арқылы) жүретін екі «Marine Atlantic» паромдық байланысының бірі бар. Жергілікті тарихи қоғам О’Рейли үйі мен Санкт-Лука мәдени мұра орталығына (бұрынғы Санкт-Лука Англикан шіркеуі) иелік етеді, ол семинарлар, презентациялар, қойылымдар және тіпті эскейп-бөлмелер үшін пайдаланылады. Плаценция астанасы Сент-Джон қаласынан алыс емес және көркем Кейп-Шорға (оның ішінде Кейп-Сент-Мэри экологиялық қорығы), Сент-Мэри шығанағына, Консепшн шығанағына және Плаценция шығанағының ішкі бөліктеріне оңай жете аласыз. 2009 жылы Плаценция Плаценция шығанағының мәдени-өнер орталығының ашылуын бір айлық көркемдік шаралармен атап өтті, оның ішінде драмалық қойылымдар, көркемсурет көрмелері (бастауыш сынып оқушыларының, орта мектеп оқушыларының және ересектердің туындыларын көрсеткен үш көрме) және музыкалық өнерлер ұсынылды. Қаланың жазғы театр труппасы – Placentia Area Theatre D'Heritage (PATH) Плаценция аймағында маңызды тарихи пьесаларды қояды. Басты қойылым – Касл Хилл ұлттық тарихи ескерткішінде қойылатын «Форт-Рояльдің бет-бейнелері», ол губернатор Де Бруллион басшылығымен Плаценцияның алғашқы тұрғындарының өмірін көрсетеді. Олар сонымен қатар 1950 жылдардағы Аргентия базасының өркендеген кезеңіндегі кешкі театр кабаресі мен әуесқойларға арналған серуендерді де ұйымдастырады. Труппаның құрамына көбінесе провинцияның ең тәжірибелі театр продюсерлерінің жетекшілігімен жоғары білім алған студенттер кіреді.