Кіріспе

Интернет-каталог Дүниежүзілік веб-виртуалды кітапханасы (WWW VL) – Дүниежүзілік желідегі мазмұнның алғашқы көрсеткіші және бүгінгі күнге дейін желідегі электрондық мәтіндер мен ақпарат көздерінің каталогы ретінде қызмет етеді.

Шолу

Виртуалды кітапхана 1991 жылы Женевадағы CERN-де HTML және Дүниежүзілік Тордың (World Wide Web) авторы Тим Бернерс Ли тарапынан құрылды. Коммерциялық іздеу жүйелерінен өзгеше, ол еріктілердің біріккен тобымен басқарылады, олар өздерінің сарапшылары болып табылатын салалар бойынша маңызды сілтемелерді жинақтайды. Оны кейде "WWWVL", "Виртуалды кітапхана" немесе жай ғана "VL" деп атап жүреді. Жекелеген іздеу көрсеткіштері немесе виртуалды кітапханалар әлемнің жүздеген серверлерінде орналасқан. Осы кітапханаларды байланыстыратын іздеу көрсеткіштерінің жиынтығы vlib.org сайтында, Виртуалды кітапхананың пайда болған жерінен бірнеше шақырым қашықтықтағы Женевада сақталады. Осы іздеу көрсеткіштің көшірмесі Ұлыбританиядағы Шығыс Англияда сақталады.

Тарих

Виртуалды кітапхана алғаш рет 1991 жылы Тим Бернерс-Ли ойлап тапты және басқарды, кейіннен Артур Сикрет бірнеше жыл бойы оны «виртуалды кітапханашы» ретінде кеңейтіп, ұйымдастырып, басқарды. Содан кейін ол ресми түрде құрылған қауымдастыққа айналды, ал кеңесінің алғашқы төрағасы Жерар Мэннинг болды. Марқұм Бертран Ибрагим Виртуалды кітапхананың дамуының қауымдастыққа дейінгі кезеңіне маңызды үлес қосты, содан кейін 2001 жылы 46 жасында қайтыс болғанға дейін оның хатшысы қызметін атқарды. Vlib веб-сайтында мұрағатталған беттер мен скриншоттарға сілтемелермен қысқаша тарих сақталған. Бұл сайт 1993 жылдың 21 қыркүйегінде Канзас университетінде Линн Х. Нельсон тарапынан іске қосылды. 2004 жылдың сәуірінен бастап ол Флоренциядағы Еуропалық университет институтына көшірілді, онда каталогтың тарихы да қолжетімді. 1994 жылы Джонатан Боуэн Виртуалды кітапханаға мұражайлар туралы мәліметтерді қамтитын Виртуалды кітапхана мұражайлары (VLmp) беттерін қосты. 2005 жылы WWW Виртуалды кітапханасының орталық веб-сайты (vlib.org) Майкл Чэпманға берілді, бұл жобаның тоқтауына әкелді. Парольді өзгертуден кейін басқа тараптардың кіруіне тыйым салынды. Жеке виртуалды кітапханаларды ұстап тұрған сайланған кеңес ескерілмеді, ал Виртуалды кітапханамен байланысы жоқ немесе оны ұстамайтын жаңа кеңес бір жақты түрде құрылды. Сарапшылармен ұйымдастырылған білім сайттарының біртұтас жиынтығы ретінде Виртуалды кітапхана тез арада әлсіреді. Вебтегі алғашқы индекстелген сайттардың кооперативі ретінде Виртуалды кітапхана тоқтатылғанмен, көптеген жеке виртуалды кітапхана сайттары маңызды және құнды академиялық ресурстар болып қала береді.