Аяқпен басқарылатын пернетақталар

Кіріспе

педальмен басқарылатын клавиатуралар

Бас педаль – бір немесе бірнеше октава диапазоны бар, аяқпен басқарылатын педальді клавиатурасы бар электрондық музыкалық аспап. 1970-ші жылдардағы ең алғашқы бас педальдері педаль тақтасынан және аналогты синтезатордың дыбыс генерациялау схемаларынан тұратын, бір құрылғы ретінде жиналған аспаптар болатын. Бас педальдар бас күшейткішке немесе дыбыс күшейткіш жүйеге қосылады, осылайша олардың дыбысын естуге болады. 1990 жылдан бері бас педальдар көбінесе MIDI контроллерлері болып табылады, оларды музыкалық дыбыстарды шығару үшін MIDI үйлесімді компьютерге, электрондық синтезатор клавиатурасына немесе синтезатор модуліне қосу қажет. Кейбір 2010-шы жылдардағы бас педальдарда бортындағы синтезатор модулі де, MIDI шығысы да бар. Бас педальдар құбырлы орган немесе электрондық органдағы педаль тақтасымен бірдей функцияны атқарады және әдетте бас диапазонындағы дыбыстарды шығарады, бұл орган терминологиясында 16’ тоқтауы деп аталады. Кейбір бас педальдарда 8’ тоқтауы (октава жоғары) болады, оны жеке немесе 16’ тоқтауымен біріктіруге болады. Бас педальдарды клавиатурашылар толық диапазонды қолмен ойнайтын клавиатураларына қосымша ретінде, басқа аспаптарды орындайтындар (мысалы, электр бас немесе электр гитарасы) немесе өздігінен пайдаланады. Бас педаль құрылғыларының диапазоны әдетте шіркеудегі құбырлы органның педальді клавиатурасынан кішірек болады (13 нота), ал Америкалық органшылар гильдиясының стандартты педальді тақтасы үшін 32 нота. Көлемді диапазонды бас педальдар сирек кездеседі, бірақ олар бар, мысалы 17 нота (Додан Миге дейін), 20 нота (Додан Сольге дейін) және 25 нота (Додан Доға дейін екі октава жоғары). Сонымен қатар, бас педальдарының педальдары әдетте шіркеудегі құбырлы органның педаль тақтасындағы педальдардан қысқа болады.

Элементтер

Бас педальдерінің барлық блоктары еденге орнатылған шассиге бекітілген, аяқпен басқарылатын педальдерден тұрады. Шассидің үстінде де аяқпен басқаруға арналған батырмалар орналасқан, олар орындаушыға дыбысты өзгертуге мүмкіндік береді. Типик батырмаларға 16' және 8' батырмалары жатады, олар контрабас немесе бас дыбысын шығарады. Кейбір модельдерде сустейн батырмасы болуы мүмкін; атауына қарамастан, ол электрондық пианоның сустейн педалынан өзгеше жұмыс істейді. Электрондық пианоның сустейн педалы – бұл сустейн үшін басылып, содан кейін дыбысты тоқтату үшін босатылатын уақытша, тұрақталмайтын қосқыш. Бас педаль блогының электрондық сустейн педалы – тұрақталатын қосқыш, ол басылған кезде педаль босатылғаннан кейін барлық ноталарды автоматты түрде қысқа мерзімге ұстап тұрады. Бас педальдің сустейн батырмасының артықшылығы – ол баяу балладаларда легато және sostenuto бас сызықтарын орындауды жеңілдетеді. Кейбір құрылғыларда автоматты сустейн ұзақтығын орнатуға арналған айналмалы диск бар. 1970-ші жылдардағы бас педальдері әдетте монофониялық болған, яғни бір уақытта тек бір нотаны ғана ойната алатын. Егер орындаушы екі педальды бірден басқанның өзінде, мысалы, До және Соль ноталарын, тек бір ғана нота естіледі. Бас педальдері көбінесе терең дыбысты бас сызықтарын ойнау үшін қолданылатынын ескере отырып, кейбір модельдерде «төмен нотаға басымдық беру» схемасы болған. Бұл схема бойынша, егер орындаушы екі немесе одан көп педальды басқанда, құрылғы тек ең төменгі нотаны ғана шығарады. 1970-ші жылдардағы құрылғыда орган бас, сап бас (көп шірікті) немесе туба сияқты бірнеше имитацияланған аспаптарды таңдауға болады. Кейбір құрылғыларда дыбыс деңгейін басқару үшін қайтадан аяқпен басқарылатын айналмалы диск болған. 1970-ші жылдардағы құрылғыда бір ғана шығыс болуы мүмкін: 1/4 джек. Осы дәуірдегі құрылғыда бір ғана визуалды индикатор болуы мүмкін: қуатты көрсетуге арналған LED. Бас педальдері еденде орналасқандықтан, орындаушының қателікпен бір батырманы басып, дыбысты өзгерту қаупі бар. Бұл қауіпті азайту үшін кейбір бас педальдерінде кейбір батырмалардың үстінде пластик қаптамалар немесе кейбір батырмалардың жанында U пішіндес «қорғағыш» орнатылған. 1990-шы жылдардағы және одан кейінгі бас педальдері орындаушыға монофониялық немесе полифониялық режимді таңдау мүмкіндігін береді. Полифониялық режимде бір уақытта бірнеше нота естіледі. Контрабас аспаптары олардың жоғарырақ дыбыстық диапазонындағы аспаптарға қарағанда ақкордтарды (бірге естілетін үш немесе одан көп нота) ойнауға көбірек бейім болмаса да (өйткені терең ақкордтар нашар және «бұзық» дыбысталуы мүмкін), бас педаль сияқты контрабас аспаптары әлі де кейбір диадаларды (бірге естілетін екі нота, мысалы таза квинта, таза кварта және октава) тиімді орындай алады. 20 ноталық құрылғы сияқты кең диапазонды бас педаль құрылғысында, кіші ондық немесе үлкен ондық та жағымды дыбысталуы мүмкін, әсіресе 8' регистрде. 1990-шы жылдардағы немесе одан кейінгі құрылғыда 1/4 джек шығысы және бір немесе бірнеше 5 пинді MIDI джектері (мысалы, MIDI шығысы немесе транзиті) болуы мүмкін. Кейбір 1990-шы жылдардағы немесе одан кейінгі құрылғыларда параметрлер туралы орындаушыға ақпарат беру үшін альфа-цифрлық LED дисплейлері және/немесе кішкентай LED индикаторлары бар.

All bass pedal units consist of foot operated pedals mounted in a chassis that sits on the floor. The chassis has buttons on top, also designed to be operated with the feet, which enable the performer to change the sound. Typical buttons include a 16' and 8' button to give a contrabass or bass sound. Some models may have a sustain button; despite the name, it is used differently from an electronic piano's sustain pedal. Whereas an electronic piano's sustain pedal is a momentary, non latching switch depressed to provide sustain, and then released to end the sustained note, a bass pedal unit's electronic sustain is a latching switch, which, when clicked on automatically sustains all notes for a fixed, short period after the pedal is released. The benefit of the bass pedal's sustain button is that it facilitates legato, sostenuto basslines in slow ballads. Some units with sustain also had a rolling dial to enable the setting of the automatic sustain length. A 1970s era bass pedal is typically monophonic, which meant that it could only play one note at a time. Even if the player presses two pedals simultaneously, such as a C and a G, only one note sounds. Given that bass pedals are typically used to play deep pitched basslines, some models had a "low note priority" circuit. With this circuit, if the player pressed two or more pedals, the unit would only sound the lowest pitched note. A 1970s unit might have a choice of several imitated instruments, such as organ bass, string bass (with more decay), or tuba. Some units had a rolling dial, once again foot operated, to control the volume. A 1970s unit might have a single output: a 1/4 jack. A unit from this era might have only one visual indicator: a power on LED. Since the bass pedals are on the ground, there is a risk that the player might accidentally press on one of the buttons and change the sound. To reduce this risk, some bass pedals have plastic covers over some of the buttons or U shaped "switch guard" protectors near some buttons. Some 1990s and later bass pedals gave the player the option of selecting a monophonic or polyphonic setting. The polyphonic setting could sound more than one pitch at a time. Even though contrabass instruments are less likely to be used to play chords (three or more notes sounded together) than their higher pitched cousins (as deep pitched chords can sound unclear and "muddy"), a contrabass instrument like a bass pedal unit can still effectively play some dyads (two notes sounded together), such as perfect fifths, perfect fourths, and octaves. On a bass pedal unit with a wider range, such as a 20 note unit, a minor tenth or major tenth might sound pleasing, especially at an 8' register. A 1990s or later unit might have a 1/4 jack output and one or more 5 pin MIDI jacks (e. g., MIDI out or thru). Some 1990s or later units have alphanumeric LED displays and/or small LEDs to provide information to the player about the settings.

Орган бас педальдары

Электрондық немесе клоунвил органдарымен қолдануға арналған бас педальдердің кейбіреуі жоғарғы мануалды клавиатураларды басқаруға арналған мүмкіндіктерге ие, мысалы, экспрессия педалі немесе суыру педалі – бұл дыбыс деңгейін басқаруға арналған табанды потенциометр; Лесли динамигінің жылдамдығын қосу немесе өзгертуге арналған батырмалар, корпустағы айналмалы мүйіз динамик; немесе жаңа дыбысқа немесе параметрге ауысу үшін басқа жоғарғы клавиатураларға MIDI хабарламасын жіберетін бағдарлама өзгерту батырмалары. Электрондық органдармен қолдануға арналған кейбір бас педальдерде MIDI біріктіру мүмкіндігі бар, сондықтан бір немесе бірнеше клавиатураның MIDI шығыстарын бас педальге қосуға болады, содан кейін бас педаль MIDI хабарламаларын біріктіріп, оларды бас педальдің MIDI шығысы арқылы органның дыбыс модуліне жібереді. Бұл функция, егер пианиношыда екі MIDI контроллерлік клавиатурасы және бас педальдері болса, және барлық үш контроллерден MIDI хабарламаларын дыбыс модуліне жібергісі келсе, қажет болуы мүмкін.

Шығу тегі

Педаль тақталары ғасырлар бойы құбырлы органдардың стандартты бөлігі болды, ал 1930 жылдан бері Хаммонд органы сияқты электромеханикалық органдарда да педаль тақталары жиі кездесетін. 1960 жылдары Хаммонд, Фарфиса және басқа өндірушілердің үйлік спинет органдары шасси негізіне бекітілген қысқа, 13 ноталық бас педальдерімен жабдықталған. 1970 жылдары электронды орган жасаушылар музыканттардың органды концерттерге, барлар мен фестивальдерге алып жүруге ыңғайлы болуын қалағанын түсінді, сондықтан органдарды көшіруге оңай ету үшін жаңартты. Органдарды көшіруге оңай ету үшін, оларды ауыр ағаш консольдерге орнатылған интеграцияланған күшейткіш, динамик және бас педальдермен (үйлік орган тәсілі) орналастырудан, негізгі клавиатура, ажыратылатын тіреу және ажыратылатын бас педальдерге ауыстырды. Органшыдан органды Лесли динамигіне немесе басқа аспап күшейткіші мен динамигіне қосу талап етілді. Бөлінген органның жалпы салмағы бірдей болса да, көшіруге ыңғайлылығы артты, себебі жеке компоненттер үйлік консоль органынан жеңіл болды. Орган компаниялары портативті органдар жасап шығара бастағаннан кейін, кейбір өндірушілер орган консолінен бөлек жұмыс істей алатын бас педальдерді жасауға кірісті. Бұл ойнаушыға үлкен көшіруге ыңғайлылықты және оларды басқа аспаптармен және электронды жабдықтармен біріктіруде икемділікті қамтамасыз етті. 1970 жылдардағы жеке бас педалы бар музыкант оны бір жиын үшін органның астында, екінші жиын үшін электр пианиноның астында пайдалана алады, содан кейін оны алып, үшінші жиын үшін гитарада ойнағанда қолданады.

1970 және 1980 жылдар

Басты және танымал бас педаль құрылғысы Moog Taurus болды. Moog бұл аспапты өзінің материалдарында "педальді синтезатор" деп атады және оның бес октавалық диапазоны оны "жалғыз бас аспапынан гөрі артық" екенін нақты айтты. Осы күш-жігерге қарамастан, көптеген музыканттар оны бас партиялары үшін пайдаланды, және "бас педальдары" деген термин қалыптасты. Taurus I және II модельдері енді өндірілмейді, бірақ олар көне аспаптар ретінде жоғары бағаланады. 2010 жылы Moog компаниясы 1000 данадан тұратын Taurus III атты жаңа модельді ұсынды. Бірнеше прогрессивті рок және хард-рок топтары (Yes, Genesis, Van der Graaf Generator, Led Zeppelin және Rush сияқты) сондай-ақ U2 және The Police сияқты альтернативті рок топтары бас педальдарын қолданды. Көбінесе топтың бас-гитарисі тік тұрып ойнайтын, яғни екі аяғымен отырып ойнаудың орнына, бір уақытта бір аяғымен ғана ойнауға мүмкіндік алатын. Алайда, Led Zeppelin тобының бас-гитарисі Джон Пол Джонс бас педальдарын клавиатураның алдында отырып қолданды. Бас-гитарашылар жиі Taurus педальдарын бас-гитарада жоғары тіркемедегі мелодиялық партияларды немесе соқпалы бөлімдерді орындағанда, төмен дыбысты тұрақты педальды ұстап тұру үшін пайдаланды. 1983 жылы Фил Коллинстің "I Don't Care Anymore" әнінде Таурус педальдары қолданылды, бұл ретте олар әдеттен тыс түрде қолмен ойнатылды. Басист Мо Фостер музыкалық бейнебаянда машинаның артындағы адам ретінде пайда болады.

Джаз, рок және танымал музыка

1990 жылдан бері, көптеген электронды педаль тақталары MIDI контроллерлері болып табылады, олардың өзі дыбыс тудырмау қабілеті жоқ. Мұндай педаль тақталарын музыкалық дыбыстарды шығару үшін MIDI-ға үйлесімді компьютерге, электрондық пернетақтаға немесе тіректе орнатылған синтезаторға қосу қажет. Бұл педаль тақталары кез келген MIDI құрылымын басқара алады, сондықтан жоғары пернелі мелодиядан бастап соққылы дыбыстарға дейін, музыкалық ноталардың (және басқа да дыбыстардың) шексіз диапазонын шығара алады, бірақ олар көбінесе "бас педальдары" деп аталады. Қазіргі кезде осы өнімдерді шығаратын Hammond, Roland, Studiologic (бұрын Fatar деп белгілі болған) және R. W. Designs сияқты өндірушілер көбінесе 13 ноталық (C-ден C-ге дейін, бір октава), 17 ноталық (C-ден E-ге дейін, октава және третья) немесе 25 ноталық (C-ден C-ге дейін, екі октава) пернетақталары бар клавиатураларды сатады. 32 нотадан кем диапазондағы педаль тақталарын джаз, рок немесе эстрадалық музыка орындаушылары жиі пайдаланады.

Барокко және шіркеу музыкасы

Барокколық шіркеу музыкасының репертуарын орындау үшін (мысалы, И.С. Бах музыкасын), 30 ноталық клавиатура қажет (Додан Фаға дейін, екі октава және төрттен бір бөлік). Classic Organworks сияқты шектеулі өндірушілер толық көлемді 32 ноталық AGO жүйесіндегі MIDI контроллерін сатады, оны органдардың барлық репертуарын орындау үшін пайдалануға болады. Көркем және шіркеу музыкасы контекстінде MIDI педаль тақталары мен цифрлық үлгіленген немесе синтезделген орган аспаптары жаттығу немесе орындау аспаптары ретінде қолданылады. Кейбір университеттер мен шіркеулер студенттердің көп санына жаттығу мүмкіндігін беру үшін MIDI педаль тақталары мен цифрлық органдарды жаттығу аспаптары ретінде пайдаланады. Ал кейбір шіркеулер MIDI педаль тақталарын органның төменгі регистрі үшін цифрлық үлгіленген дыбыстарды қосу үшін қолданады. Бұл мәселеге қатысты пікір қақтығыстарына әкелді, себебі бұл цифрлық үлгіленген, электронды түрде күшейтілген дыбыстарды, органның қалған бөлігінің ауамен жұмыс істейтін құбырларының дыбысымен үйлестіреді. Кейбір консерваторлар мұны жөнсіз деп санайды, немесе цифрлық бас дыбыстарының сапасы мен тоналылығы лайықты емес деп есептейді.