Кіріспе

Академиялық дәреже

Әлемнің әртүрлі елдеріндегі стоматология мектептері стоматология саласында бірнеше кәсіби білім беру деңгейін ұсынады.

Транс-Тасман аралық өзара тану

Австралия және Жаңа Зеландия екеуі де білім беру және кәсіби біліктілікті мойындайды, сондай-ақ АҚШ және Канада сияқты өзара келісім арқылы кәсіби лицензиялар береді.

Ұлыбританияның жалпы стоматологиялық кеңесі

Ұлыбританияның Бас стоматологиялық кеңесі 2000 жылға дейін Австралия және Жаңа Зеландия стоматологиялық біліміне тіркелгіліктік диплом ретінде мойын соққан. Біріккен Корольдікте стоматолог лицензиясын алуға өтініш білдірген түлектер енді үш кезеңнен тұратын Overseas Registration Exam (ORE) емтиханынан өтуге міндетті.

Канадада тіркеу

Австралия мен Канаданың өзара аккредиттеу келісімі бар, ол Канада немесе Австралиядағы стоматологиялық мектептерді бітірген түлектерге екі елде де тіркелуге мүмкіндік береді. Бірақ, бұл келісім тек 2011 жылғы түлектерге ғана қолданылады, одан бұрынғы жылдардағы түлектерге жатпайды.

Австралиялық стоматологиялық хирургтар колледжі

Royal Australasian College of Dental Surgeons (RACDS) – жалпы тәжірибелі дәрігерлер мен мамандандырылған стоматологтардың аспирантуралық білімін жетілдіруге бағытталған аспирантуралық ұйым. Колледжде кандидаттар алғашқы емтиханды (анатомия, гистология, физиология, биохимия, патология және микробиология салаларындағы негізгі ғылымдар емтиханы) және қорытынды емтиханды (стоматологияның клиникалық пәндері) сәтті тапсырғаннан кейін қосымша аспирантуралық біліктілік алуға мүмкіндік бар. Емтихандарды сәтті аяқтаған және колледж талаптарына сай келген кандидатқа Корольдік Австралиялық стоматолог-хирургтар колледжінің (FRACDS) мүшесі деген атақ беріледі. Стоматолог-мамандар үшін емтихан жолы ұқсас (алғашқы емтихандар), ал мамандану оқуын аяқтауға дейін өтетін клиникалық/ауызша емтихандар арнайы мамандық саласындағы (MRACDS (SFS)) Корольдік Австралиялық стоматолог-хирургтар колледжінің мүшесі атағын алуға мүмкіндік береді. Көп жұмыспен жүрген жалпы тәжірибелі стоматологтар үшін MRACDS жалпы бағыты да қолжетімді.

Қытай

Қытайда бакалавриат және магистратура деңгейінде стоматологиялық білім беретін көптеген университеттер бар. Қытай университеттері американдық және еуропалық білім бағдарламаларын бейімдеген. Бакалавриат дипломы – стоматология немесе стоматологиялық хирургия мамандығы бойынша медицина бакалавры, ал магистратура дипломы – стоматология бойынша медицина магистрі (口腔医学硕士). Жақында Қытайда магистрлік дәрежеге Стоматологиялық медицина магистрі (MSM) деген жаңа атау берілді. MSM-ді Қытайдың жетекші университеттері ұсынады. Бұл бағдарламаға тиісті мамандықтар бойынша терең білімді, клиникалық тәжірибеде шеберліктері мен зерттеу потенциалы бар түлектерді дайындау үшін жан-жақты оқу жоспары кіреді. Стоматологияның басқа салалары американдық университеттердегідей сақталады.

Израиль

Израильде екі стоматологиялық мектеп бар: Иерусалимдегі Еврей университетінің Хадасса стоматологиялық мектебі, Альфа Омега бауырластығымен құрылған, және Тель-Авивтегі Тель-Авив университетінің стоматологиялық мектебі. Екі мектеп те алты жылдық оқу бағдарламасын ұсынады және стоматология докторы (DMD) дәрежесін береді. Соңғы онжылдықтарда студенттер оқудың алғашқы үш жылынан кейін Медицина ғылымдары бакалавры (BMedSc) дәрежесін алуға құқылы.

Біріккен Корольдік пен Ирландия

Көптеген университеттер BDS дәрежесін тағайындайды, оның ішінде Шеффилд университеті, Бристоль университеті, Бартс және Лондон медицина және стоматология мектебі, Бирмингем университеті, Ливерпуль университеті, Манчестер университеті, Глазго университеті, Данди университеті, Абердин университеті, Лондон корольдік колледжі, Кардифф университеті, Ньюкасл университеті, Белфаст королева университеті, Орталық Ланкашир университеті және Пенисула медицина және стоматология колледжі. Ирландия Республикасында Корк университеті BDS, ал Тринити колледжі Дублин BDentSc дәрежелерін тағайындайды. Лидс университеті BChD және MChD (Стоматология бакалавры / магистрі) дәрежелерін тағайындайды. Англия, Эдинбург, Глазго және Ирландия хирургтарының Корольдік колледжі LDS (Стоматология хирургиясы лицензиясы) дәрежесін тағайындайды.

Нигерия

Көптеген университеттер BDS және бірнеше BChD (Baccalaureus Chirurgiae Dental) дәрежелерін тағайындайды. Нигерияда стоматологиялық білім беру әдетте алты жылдық курс бойынша жүзеге асырылады: үш жылға дейін клиникалық емес оқу, содан кейін анатомия, биохимия және физиология пәндерінен І кезең емтихандарын тапсырғаннан кейін үш жыл клиникалық оқу. Бұдан кейін бір жылдық интернатура немесе жатақхана тәжірибесі болады, одан кейін түлектер жалпы стоматологтар ретінде клиникалық практикаға кіре алады. Кейбіреулері ауруханалық консультанттар болу үшін тұру бағдарламасын аяқтау арқылы мамандану білімін жалғастырады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша 11 стоматологиялық мектеп жұмыс істеді, оның ішінде екісі толық аккредитацияланбаған. Лагос университеті, Ибадан университеті, Бенин университеті, Порт-Харкорт университеті, Нигерия университеті (Энугу), Майдугури университеті, Байеро университеті (Кано), Лагос мемлекеттік университеті және Обафеми Аволово университеті (Иле-Ифе) толық аккредитацияланған бағдарламаларды ұсынады.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та стоматология мектебіне түсу үшін кем дегенде үш жылдық бакалавриат білімі қажет, бірақ көптеген стоматология мектептері бакалавр дәрежесін талап етеді. Бакалавриат кезеңінде арнайы оқу бағдары талап етілмейді, тек қажетті "тис дәрігерлігіне дайындық" курстарын аяқтау керек, оларға әдетте бір жылдық жалпы биология, химия, органикалық химия, физика, ағылшын тілі және статистика, есептеу сияқты жоғары деңгейдегі математика кіреді. Кейбір стоматология мектептері психология, социология, биохимия, анатомия, физиология сияқты негізгі талаптардан асып түсетін қосымша талаптар қоюы мүмкін. Көптеген болашақ тіс дәрігерлері ғылыми мамандық таңдайды, бірақ бұл міндетті емес, кейбір студенттер ғылыммен байланысы жоқ салаларды да таңдай алады. Негізгі алғышарттармен қатар, болашақ тіс дәрігерлері үшін көптеген сұрақтардан тұратын стандартталған емтихан – Тіс дәрігерлігіне қабылдау тесті (DAT) де қажет. DAT әдетте үшінші курстың көктемгі семестрінде тапсырылады. Көптеген стоматология мектептері қабылдау алдында әңгімелесу өткізеді. Әңгімелесудің мақсаты – үміткердің мотивациясын, мінез-құлқын және жеке ерекшеліктерін бағалау. 2009–2010 оқу жылына АҚШ-тағы стоматология мектептеріне 11 632 үміткер өтініш берсе, соның ішінде 4 067-сі ғана қабылданды. 2009 оқу жылына түскен стоматология мектебінің үміткерлерінің орташа жалпы орташа бағасы 3,54, ал ғылым бойынша – 3,46 болды. Сонымен қатар, олардың DAT академиялық орташа көрсеткіші (AA) 19,00, ал DAT қабылдау қабілеті тестісінің (PAT) нәтижесі 19,40 болды.

Тіс дәрігерінің білім беру және оқыту

Стоматологиялық мектеп төрт оқу жылынан тұрады және форматы жағынан медициналық мектепке ұқсас: екі жыл негізгі медициналық және стоматологиялық ғылымдарды оқыту, содан кейін екі жыл клиникалық тәжірибе (білімді дамыту курстарымен бірге). Бітіру алдында әрбір стоматология студенті Ұлттық кеңес стоматологиялық емтиханының I және II бөлімдерін (әдетте NBDE I және II деп аталады) сәтті тапсыруы керек. NBDE I бөлімі көбінесе екінші жылдың соңында, көптеген дидактикалық курстар аяқталғаннан кейін өтеді. NBDE I бөлімі жалпы анатомия, биохимия, физиология, микробиология, патология, тіс анатомиясы және окклюзияны қамтиды. NBDE II бөлімі әдетте стоматологиялық мектептің соңғы жылының қысында өтеді және операциялық стоматология, фармакология, эндодонтика, пародонтология, ауыз хирургиясы, ауырсынды басқару, протездік стоматология, ортодонтия, педодонтия, ауыз патологиясы және радиологияны қамтиды. NBDE I бөлімінің нәтижелері 2012 жылдан бері «Қабылданады/Қабылданалмайды» жүйесімен бағаланады. Бітіргеннен кейін жаңа стоматологтардың көп бөлігі дереу тәжірибеге кіріседі, ал қалғандары резиденттік бағдарламаға түседі. Кейбір резиденттік бағдарламалар стоматологтарды жалпы практика бойынша резиденттурада және жалпы стоматология бойынша біліктілікті арттыру резиденттурасында оқытады, бұл әдетте GPR және AEGD деп аталады. GPR және AEGD бағдарламаларының көпшілігі бір жылға созылады, бірақ кейбіреуі екі жылға созылады немесе қосымша екінші жыл ұсынады. GPR бағдарламалары көбінесе ауруханамен байланысты болады, сондықтан стоматологтан травма, ауыр сырқаттанушы және медициналық жағдайы нашар науқастарды қоса алғанда, әртүрлі науқастарды емдеу талап етіледі. Сонымен қатар, GPR бағдарламалары резиденттерді аурухананың әртүрлі бөлімдерінде, мысалы, анестезиология, ішкі аурулар және жедел жәрдем бөлімдерінде тәжірибеден өтуге міндеттейді. AEGD бағдарламалары көбінесе стоматологиялық мектептерде өткізіледі, онда күрделі жағдайларды жан-жақты емдеуге баса назар аударылады.

DDS және DMD дәрежесі

Америка Құрама Штаттарында стоматология хирургиясы докторы және стоматология докторы – кәсіби докторлық дәрежелер, олар маманға лицензия алуға мүмкіндік береді. DDS және DMD дәрежелері эквивалентті деп саналады. Американдық стоматологиялық қауымдастық былай белгілейді: text=DDS (стоматология хирургиясы докторы) және DMD (стоматология докторы) – бірдей дәрежелер. Олар жалпы стоматолог болу үшін стоматология мектебін бітіргеннен кейін беріледі. Көптеген стоматологиялық мектептер DDS дәрежесін тағайындайды, бірақ кейбіреулері DMD дәрежесін тағайындайды. Білім беру және дәрежелер мазмұны жағынан бірдей. Гарвард университеті DMD дәрежесін алғаш берген стоматология мектебі болды. Гарвард тек латын тілінде ғана дипломдар береді, ал «Chirurgiae Dentium Doctoris» – стоматология хирургиясы докторының латын тіліндегі аудармасы, ағылшын терминінің «DDS» әріптерімен сәйкес келмейді. «Ол кезде «Scientiae Dentium Doctoris» дәрежесі қарастырылды, ол «DDS» әріптерін өзгертусіз қалдыратын еді, бірақ стоматология ғылым емес деген себеппен қабылданбады». DMD дәрежесін тағайындайтын тағы бірнеше белгілі стоматологиялық мектептер: Флорида университеті, Midwestern University IL, Midwestern University AZ, Оңтүстік Каролина медицина университеті, Augusta University (бұрынғы Medical College of Georgia), Коннектикут университеті, Бирмингемдегі Алабама университеті, Луисвилл университеті, Пуэрто-Рико университеті, Ратгерс университеті, Тафтс университеті, Орегон денсаулық және ғылым университеті, Пенсильвания университеті, Кейс-Уэстерн Резерв университеті, Чикагодағы Иллинойс университеті, Бостон университеті, Темпл университеті, Питтсбург университеті, Невада университеті, Лас-Вегас және Шығыс Каролина университеті. АҚШ Білім департаменті мен Ұлттық ғылым қоры DDS және DMD дәрежелерін зерттеу докторлық дәрежесіне тең дәрежелердің қатарына жатқызбайды.

Лицензиялық емтихандар

Тіс дәрігері практикалық жұмыс істеу үшін жеке штат немесе көбінесе аймақ ұйымдастыратын лицензиялық емтиханды тапсыруы керек. Аз ғана штаттар тәуелсіз тіс лицензиялау емтихандарын өткізеді, ал көпшілігі аймақтық комиссияның емтиханын қабылдайды. Солтүстік-Шығыс Аймақтық Кеңесі (NERB), Батыс Аймақтық Кеңесі (WREB), Орталық Аймақтық Тіс Тестілеу Қызметі (CRDTS) және Оңтүстік Аймақтық Тестілеу Агенттігі (SRTA), Штаттар Аралық Тестілеу Агенттіктері Кеңесі (CITA) – лицензиялық емтихандарды өткізетін бес аймақтық тестілеу агенттігі. Емтиханды тапсырғаннан кейін, тіс дәрігері аймақтық комиссияның емтиханын қабылдайтын жеке штаттарға өтініш бере алады. Әр штат болашақ мамандардан лицензия алмас бұрын этика/заңнама емтиханын тапсыруды талап етеді. Тіс дәрігерінің лицензиясын сақтау үшін дәрігер үнемі (әдетте жыл сайын) Тіс Дәрігерлерін Дамыту Курстарын (CDE) аяқтауы керек. Бұл білімді одан әрі зерттеуге мүмкіндік береді. Керек сағат мөлшері штаттан штатқа өзгереді, бірақ әдетте жылына 10-25 сағатты құрайды. Тіс дәрігері мамандығы бойынша білім алғаннан кейін жеке практикамен айналысуға, аспирантурада оқуға және оқытуға, сондай-ақ зерттеу және академиялық қызметпен шұғылдануға болады.