Кіріспе

Халықаралық автоматтандыру қоғамы (ISA), бұрын Аспаптар, жүйелер және автоматтандыру қоғамы деп аталған, инженерлер, техниктер, кәсіпкерлер, оқытушылар және студенттер үшін коммерциялық емес техникалық қоғам. Олар автоматтандыру және оған байланысты салаларда жұмыс істейді, оқиды немесе қызығушылық танытады, мысалы, аспаптар саласында. Бұл қоғам бастапқыда Американың аспаптар қоғамы деп аталды. Қоғам көбінесе ISA аббревиатурасымен танымал, және оның қызметі қазір көптеген техникалық және инженерлік салаларды қамтиды. ISA – автоматтандыру саласында стандарттарды белгілеу және өнеркәсіп мамандарын оқыту бойынша әлемдегі жетекші кәсіби ұйымдардың бірі. Аспаптар және автоматтандыру – дерлік барлық өнеркәсіптік өндірісте қолданылатын маңызды технологиялар. Қазіргі заманғы өнеркәсіптік өндіріс – көптеген жүйелердің күрделі өзара әрекеттесуі. Аспаптар осы күрделі жүйелерді әртүрлі өлшеу және басқару құрылғыларын пайдалана отырып реттеуді қамтамасыз етеді. Автоматтандыру осы күрделі өндірістік жүйелердің жұмысындағы икемділікті арттыратын бағдарламаланатын құрылғыларды ұсынады. 2019 жылы ISA, ISA Global Cybersecurity Alliance құрылғанын жариялады, оның мақсаты ISA/IEC 62443 стандарттар сериясын ілгерілету болып табылады. Бұл стандарттар – автоматтандыру және басқару жүйелері үшін әлемдегі жалғыз келісімге негізделген киберқауіпсіздік стандарты.

Тарих

ISA ресми түрде 1945 жылғы 28 сәуірде Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында Американың Аспаптар Қоғамы ретінде құрылды. Қоғам 18 жергілікті аспаптар қоғамының ұлттық ұйым құруға деген ниетінен туындады. Бұл идея "Инструментс" баспасының Ричард Римбахқа тиесілі болды. Римбах ISA-ның негізін қалаушысы ретінде танылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен қолданылған өнеркәсіптік аспаптар, соғыстан кейін технологияның дамуында одан да маңызды рөл атқарды. Римбах және өнеркәсіптегі басқа да мамандар аспаптар туралы ақпаратты ұлттық деңгейде алмасу қажеттігін, сондай-ақ стандарттар мен біркелкілікке қол жеткізуді маңызды деп санады. Американың Аспаптар Қоғамы осы қажеттілікті қанағаттандырды. Алберт Ф. Сперри, "Панелит" корпорациясының төрағасы, 1946 жылы ISA-ның бірінші президенті болды. Сол жылы Қоғам Питтсбургте алғашқы конференциясын және көрмесін өткізді. Бірінші стандарт, RP 5.1 – Аспаптық ағын жоспарының символдары, 1949 жылы, ал алғашқы журнал 1954 жылы жарияланды. Келесі жылдары ISA өнімдер мен қызметтерін кеңейтуді жалғастырды, ISA конференциясы мен көрмесінің ауқымын ұлғайтты, симпозиумдар өткізді, кәсіби даму мен оқыту бағдарламаларын ұсынды, техникалық бөлімдер құрды және тіпті өлшеу мен басқару туралы фильмдер түсірді. 1946 жылы 900 болған мүше саны 1953 жылы 6900-ге жетті, ал 2019 жылға қарай ISA мүшелерінің саны 100-ден астам елден шамамен 32 000-ға дейін өсті. 1980 жылы ISA штаб-пәтерін Солтүстік Каролинадағы Research Triangle Park (RTP) қаласына көшірді, ал жақын орналасқан Рали қаласында оқу орталығы құрылды. 1997 жылы штаб-пәтер мен оқу орталығы RTP-дегі жаңа ғимаратта біріктірілді, онда қоғамның күнделікті жұмысын шамамен 75 кәсіби қызметкер басқарады. ISA-ның техникалық саласы аспаптардан асып кеткенін және оның қызметі "Америка" шегінен шыққандығын ескере отырып, 2000 жылдың күзінде ISA Қоғамдар Делегаттары Кеңесі ISA-ның заңды атауын өзгертуге келісім берді. Бүгінгі таңда ISA корпоративтік брендтік стратегиясы тек әріптерді пайдалануға бағытталған, бірақ ISA-ның ресми заңды атауы өзгерген жоқ. Соңғы жылдары ISA жаһандық бағытқа көшті, көп тілді қызметкерлерді жұмысқа алды, әлемдік операциялар директорын тағайындады, АҚШ және Канададан тыс бірнеше елде жаңа бөлімдер ашты, испан тілінде басылымдар шығарды, ал 2002 жылы ISA Солтүстік Америкадан тыс алғашқы президентін сайлады. 2007 жылғы 2 қазанда Қоғам Делегаттары Кеңесі қоғамның заңды атауын "Халықаралық Автоматтандыру Қоғамы" деп өзгерту туралы ұсынысты қарастырды. Көпшілік дауыспен бұл шара қолдау тапты. Алайда, жарғыға өзгеріс енгізу үшін қажетті 2/3 көпшілікке қол жеткізілмегендіктен, ұсыныс қабылданбады. 2008 жылғы 13 қазанда Қоғам Делегаттары Кеңесі қоғамның заңды атауын "Халықаралық Автоматтандыру Қоғамы" деп өзгерту туралы ұсынысты қайта қарастырды. Көпшілік дауыспен бұл шара қолдау тапты және ұсыныс қабылданды.

Мүшелік

ISA мүшелігі нақты дәрежелерге бөлінеді: Құрметті мүше, Серіктес мүше, Аға мүше, Мүше және Студент мүшесі. Құрметті мүшелік тек кәсіпке ерекше үлес қосқан тұлғаларға ғана беріледі және жарна төлеуді қажет етпейді. Кәсіби мүшелер жылына 100 доллар, ал студенттер жылына 10 доллар төлейді. Кейбір елдердегі жан басына шаққандағы жалғы ЖІӨ көрсеткіші төмен (АҚШ және Еуропамен салыстырғанда) мүшелер төмендетілген мөлшерлеме бойынша жарна төлеуге құқылы, ал студенттерге белгілі бір жағдайларда жылдық 5 доллар жарна төлеу арқылы өте шектеулі мүмкіндіктер ұсынатын «виртуалды мүше» дәрежесі қолжетімді. 25 жылдық мүшелік тарихынан кейін және жасқа қатысты талаптар орындалған жағдайда мүшелер өмірлік мүше болуға және жарна төлеуден босатылуға құқылы. ISA мүшелігінің артықшылықтарына, басқалармен қатар, ISA бөлімшесіне қатысу (төменде қараңыз), ISA-ның екі айлық флагмандық журналы InTech-ке жазылу, ISA өнімдеріне, іс-шараларына және қызметтеріне жеңілдіктер, сондай-ақ ISA стандарттарын, ұсынылған тәжірибелерді және техникалық еңбектерді қосымша төлемсіз қарау мүмкіндігі кіреді. 2012 жылы ISA «Автоматтандыру қауымдастығының мүшесі» деп аталатын тегін мүшелік бағдарламасын енгізді.

Бөлімдер мен аудандар

Жергілікті ISA бөлімдері ISA секциялары деп аталады. "Стандартты" секция кем дегенде 30 мүшеден тұрады (студент мүшелерді қоспағанда). Секциялар көбінесе нақты географиялық аймақ бойынша ұйымдастырылады, мысалы, Сиэтл секциясы, Коннектикут аңғары секциясы, Үлкен Оклахома секциясы, Франция секциясы сияқты. Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Еуропа, Азия және Таяу Шығыстағы 30-ға жуық елде шамамен 170 ресми тіркелген секция бар. Секциялар өз орналасқан жерінің штат, провинция немесе басқа да әкімшілік-аймақтық заңдарына сәйкес жеке құрылады. Олар ISA-ның бөлімшелері емес, бірақ олардың жарғылары ISA жарғыларына қайшы келмеуі керек. 2012 жылғы мәлімет бойынша, 146 секция бар. Көптеген секциялар оқу курстарын ұйымдастырады, мерзімді кәсіби көрмелер өткізеді және жергілікті өнеркәсіптік қауымдастық үшін пайдалы ресурс ретінде әрекет етеді. ISA-ның алғашқы жылдарындағы маңыздылығын сақтай отырып, секциялар басқарудағы басым құқықтарды ұстап тұрады, себебі ISA-ның заң шығару органы – Қоғамдық өкілдер кеңесі секция өкілдерінен (делегаттардан) құралған, олардың дауыс беру құқығы мүшелер санына пропорционал. ISA-да бүкіл әлемде, әсіресе экономикасында маңызды өндіріс секторы бар және құралдар мен өнеркәсіптік автоматтандыру маңызды оқу бағдарламалары болып табылатын жерлерде 200-ге жуық студенттік секция бар. Кейбір студенттік секциялардың белсенділігін сақтауы қиын, себебі бітірушілерді үнемі жаңа студенттермен алмастыру қажет, сондықтан мүшелік құрамы жиі өзгереді. Секциялар 14 ауданға бөлінген, олар әлемнің ірі географиялық аймақтарын қамтиды. Әр ауданды вице-президент басқарады. 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9 және 11-аудан АҚШ-та орналасқан (бірақ 7-аудан Мексика мен Орталық Американы, ал 3-аудан Пуэрто-Риконы да қамтиды). 10 және 13-аудан Канадада орналасқан. 4-аудан Оңтүстік Америка (Тринидад секциясын қоса алғанда). 12-аудан Еуропа мен Таяу Шығысты, ал 14-аудан Азия-Тынық мұхиты аймағын қамтиды. Бұрын ISA-да "аймақтар" деп аталатын географиялық бөлімшелер болған, олар қысқа ғұмырлы "ISA International" (1988–1996) құрамына кірген. ISA International таратылғаннан кейін белгілі бір уақыт аралығында Еуропа аймағы 12-ауданға, Үндістан аймағы 14-ауданға, ал Оңтүстік Америка аймағы 4-ауданға айналды.

Өнеркәсіптік бақылау жүйелерінің киберқауіпсіздік стандарттары

Халықаралық автоматтандыру қоғамы сондай-ақ, маңызды кибер қауіпсіздік стандарттарының бірі болып табылатын ISA99 стандартын жасайды. Өндірістік бақылау жүйесінің қалыпты жұмыс істеуіне тәуелді жекеменшік өнеркәсіп және мемлекеттік объектілердің кибер қауіпсіздігі – қандай да бір елдің маңызды инфрақұрылымының қауіпсіздігі үшін өте маңызды және көп талқыланатын мәселе. Мысалы, Халықаралық автоматтандыру қоғамының кибер қауіпсіздік стандарттары АҚШ-тың Компьютерлік төтенше жағдайларға жауап беру тобының веб-сайтында көрсетілген. ISA өнеркәсіптік автоматтандыру бойынша жеткізушілер мен пайдалану орындары үшін кибер қауіпсіз өнімдер мен тәжірибені ілгерілету және сертификаттау мақсатында ISA Security Compliance Institute ұйымын құрды.

Стандарттау комитеттері

ISA стандарттары әр саладан келген автоматтандыру мамандарының ерікті стандарттау комитеттерін пайдалана отырып, консенсус негізінде әзірленеді. ANSI стандарттау моделі қолданылады, онда стандарттау комитеттері ашықтық, үстемдік болмауы, теңгерімділік, консенсус және шағымдану құқығы сипаттамаларымен ерекшеленеді. Барлық ISA стандарттау процестерін ISA Standards & Practices Board қадағалайды. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, ISA стандарттау комитеттерінде 40-тан астам елден 3500-ден астам адам қатысады, олар 2000-нан астам компания мен ұйымды ұсынуда.

Бөлім симпозиумдары

ISA сонымен қатар өнеркәсіп және технология салаларындағы кең ауқымды тақырыптар бойынша симпозиумдар мен конференциялар ұйымдастырады.

Жергілікті бөлімнің іс-шаралары

ISA секциялары көбінесе өз аймақтарында жергілікті сауда көрмелерін ("Секция Экспо"), мүшелерге арналған іс-шараларды және/немесе демеушілікпен ұйымдастырылған оқу курстарын өткізеді.

Мерзімді басылымдар

ISA-ның техникалық журналы ISA мүшелігінің артықшылықтарының бірі болып табылады. InTech таралымына барлық 31 000 ISA мүшесі, сондай-ақ "білікті" абоненттер деп жіктелетін бірнеше мыңдай басқа да алушылар кіреді. Жалпы таралымы 60 000 дананы құрайды, ал веб-нұсқасы арқылы тағы 40 000 дана таралды. Elsevier басылымы шығарған ISA Transactions тоқсандық ғылыми журналы академиялық және өнеркәсіптік салалардағы процесс аспаптары, жүйелер және автоматтандыру саласындағы ғылыми-зерттеу және даму қызметкерлеріне арналған. ISA бұрын Industrial Computing журналын, қазіргі кезде тоқтатылған Industrial Computing Society-тің және Motion Control журналын, осы мамандық саласының мамандарына арналған басылымды шығарған. 2001 жылы қағаз нұсқасы тоқтатылса да, ол бірқатар уақыт бойы онлайн форматта жарияланып тұрды.

Стандарттар

ISA өз стандарттарын, ұсынылған тәжірибелерін және техникалық есептерін түрлі форматтарда жариялайды. Оларға баспа түріндегі нұсқалар, жүктеуге арналған PDF, вебтегі қаралымдық формат, CDROM/DVD және желілік лицензиялар кіреді.

Оқыту

ISA-ның оқыту өнімдеріне сыныптық оқыту, мобильді оқыту курстары, өндірістегі оқыту, онлайн курстар және басылған оқу материалдары кіреді. ISA мұнай және газ және химия салаларындағы көптеген ірі корпорациялар үшін ішкі оқытуды да ұсынады.

Техникалық құжаттар архиві

ISA-да онлайн іздеуге болатын техникалық мақалалардың жинағы бар, ол ISA мүшелері мен цифрлық кітапхана қолданушыларына қолжетімді. 2012 жылғы деректер бойынша кітапханада 3000-нан астам техникалық мақала сақталған.

Сертификаттау бағдарламалары

ISA екі сертификаттау бағдарламасын басқарады: Certified Automation Professional (CAP) және Certified Control Systems Technician (CCST). Олардың әрқайсысы жеке тұлғаның кәсіби қабілеттері мен техникалық дағдыларын объективті түрде, үшінші тараптан бағалау және растау мақсатында әзірленген. Әрбір сертификат ресми білім/оқу, кәсіби тәжірибе және жазбаша емтихан қорытындысы негізінде беріледі. CCST бағдарламасы 1990 жылдардың басында құрылды және өнеркәсіптегі анық қажеттілікке байланысты жылдам дамып, беделге ие болды. Бүгінгі таңда бүкіл әлемде шамамен 4000 ISA сертификаты бар техниктер жұмыс істейді. 2004 жылы іске қосылған CAP бағдарламасы әлі де өнеркәсіптік қауымдастықта қалыптасып, танылуда. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, әлем бойынша 500-ден астам сертификатталған CAP мамандары бар. ISA-ның бұрын 2004 жылы құрылған Certified Industrial Maintenance Mechanic (CIMM) деп аталатын үшінші сертификаттау бағдарламасы болған. 2010 жылы CIMM бағдарламасы Техникалық қызмет көрсету және сенімділік мамандары қоғамына (Society for Maintenance and Reliability Professionals) берілді. SMRP CIMM сертификатын Certified Maintenance and Reliability Technician (CMRT) деп өзгертіп атады.