Кіріспе

1985 жылы Майкл Шульц түсірген "Соңғы Аждаһа" фильмі 1985 жылдың 22 наурызында TriStar Pictures кинотеатрларында көрсетілді. Фильм сыншылардың пікірлері әртүрлі болғанына қарамастан, қаржылық жағынан сәтті болды және қазір культты классика саналады.

Сюжет

Нью-Йорк қаласында жекпе-жек өнерінің шәкірті Лерой Грин (сондай-ақ "Брюс Лерой" деп те аталады) өзінің құрметті Брюс Ли сияқты ұлы жекпе-жек шебері болу армандайды. Оның ұстазы оның "Соңғы Айдаһар" деп аталатын жекпе-жек өнерінің соңғы деңгейіне жақындағанын түсіндіреді. Осы соңғы деңгейге жеткен жекпе-жекшілердің қолдарына мистикалық энергияны шоғырландыра алатыны айтылады, олар жарқырай бастайды. Тек нағыз жекпе-жек шебері ғана "Жарқ" деп аталатын денесімен көзге түсе алады. Лерой толық түсінбейді және Брюс Лиге тиесілі деген медальмен, Лерой Сум Дэм Гойді табу үшін рухани саяхатқа шығады, оның қолында медальдің екінші жартысы бар және оның ұстазы Леройға "Жарқ" күшін ашуға көмектесе алады деп мәлімдейді. Тағы бір жекпе-жек шебері Шо'нуф (сондай-ақ "Харлемнің шогуны" деп те аталады) Леройді жекпе-жектің нағыз шебері ретінде танылуға кедергі деп санайды. Алайда, Лерой Шо'нуфтың тобы Брюс Ли фильмінің көрсетілімін бұзғанда онымен күресуден бас тартады. Ашуланған Шо'нуф Леройді өзінің сынағын қабылдауға мәжбүрлеуге тырысады. Өзінің қол астындағылары Кранч, Бист және Циклонмен бірге Шо'нуф Леройдың жекпе-жек мектебіне басып кіреді. Топ Лерой мен Джонни Юға, Леройдың шәкірттерінің біріне шабуыл жасап, Леройдың Шо'нуф алдында иіліп отыруын талап етеді. Соңында Шо'нуф пен оның серіктері Гриндердің пицца ресторанын тонап алады. Осы арада видеоаркадалар магнаты Эдди Аркадиан өз адамдарын жергілікті VJ Лаура Чарльзды, "7th Heaven" студиясының иесін, Soul Train сериалдарына ұқсас телешоу түсіретін жерге ұрлауға жібереді. Эдди өзінің сүйіктісі Анжела Вираконың Лораның шоуында көрсетілген бірнеше музыкалық бейнероликтерін көрсетуді үміттенеді. Ұрлау әрекеті Лероймен тоқтатылады, ол қарақшыларды оңай ұстап алады. Күрес кезінде ол медальдан айырылып, оны Лора қайтарып алады. Кейін Лерой Лораның Аркадианның қатыгез күзетшісі Рокпен ұрлап кеткеніне куә болады. Қалдырылған белгі ұрлаушылар Эдди Аркадианның компаниясында жұмыс істейтінін көрсетеді. Лора Анджеланың бейнеролигін өзінің бағдарламасында көрсетуден бас тартады, бірақ Аркадианның адамдары оны мәжбүрлеуге дайындалғанда, Лерой кенеттен бөлмеге ниндзя киімімен кіріп, Лораны тағы да құтқарады. Лора өз үйіне оралғанда, Леройдың медалін ризашылықпен қайтарады. Кекке толы Аркадиан Шо'нуфты Леройды жеңу үшін жалдап, 7th Heaven студиясын басып алады, Лораны және Леройдың кіші інісі Ричиді тұтқындайды, ол Лораға жақындауға үміттенеді. Пицца жеткізуші болып киінген Лерой, Мастер Сум Дэм Гойдың жасырын орнына, тәтті печенье фабрикасына кіре алады, бірақ "Мастер" тек печеньеге арналған сөздерді шығаратын компьютер екенін білгенде таңғалады. Лерой бұрынғы ұстазынан жауап іздейді, бірақ ол Леройдың бәрін білгенін айтады. Оның жұлдызды болу жолында ешкім зардап шекпеуін қалаған Анжела Аркадианнан кетіп, Джонниден Леройды оның жоспары туралы ескертуін сұрайды. Лерой 7th Heaven-ға оралғанда, Аркадиан жалдаған қатыгез қарақшылар тобының шабуылына ұшырайды. Джонни бастаған Леройдың шәкірттері студияға шабуыл жасап, жағдайды теңестіреді. Лораны жем ретінде пайдаланып, Эдди Леройды қираған ғимаратқа шақырады, онда ол ақырында Шо'нуфпен кездеседі. Соғыс кезінде Шо'нуф "Жарқ" қабілетін көрсетеді, оның қолы қызыл аурамен соғып, Леройды Шо'нуфты "Ұстаз" деп мойындауға мәжбүрлеуге тырысқанға дейін мысқауылдықпен ұрады. Соңғы оқиғалар Леройдың көз алдынан өтеді, ол бұрынғы ұстазының дұрыс айтқанын және "Соңғы деңгейге" жету үшін қажеттінің бәрі оның ішінде болғанын түсінеді. "Жарқ" атты фильмнің алтын жарығына толы денесімен Лерой жаңа күшін Шо'нуфты жеңу үшін қолданады. Аркадиан пайда болып, жекпе-жек өнерінің күшін тілмен қорлайды және бір оқ атып, Лерой тістерімен ұстап алады, содан кейін Аркадианды полицияға тапсырады. Лора мен Лерой студияда қайта қосылып, бір-бірін сүйеді.

Өндіріс

"Соңғы айдаһар" Луис Веностаның түпнұсқа сценарийіне негізделген, сол кезде жас актер және биші болып күрескен ол, "Нью-Йоркте түсірілген әрбір қалалық фильмде "3-топ мүшесі" рөліне түсуден жалықтым" деген еді. Сценарийді Tri Star Pictures, Motown Productions үшін сатып алды және 1984 жылдың 16 сәуірінде Нью-Йорк қаласында басталған түсірілімге тез арада рұқсат берілді. Фильм түсірілген атақты орындардың қатарында Гарлемдегі Эрнест Хайманның Гарлем Каратэ институты, Japanese Goju Ryu бар. 42-ші көшедегі "Жеңіс" театры, бұрын ересектерге арналған кинотеатр болған, Шо'нуфтың "Enter the Dragon" көрсетілімін тоқтату сахнасына пайдаланылды. Рон Ван Клиф осы сахнада Карридің өзі орындаған каскадтармен жекпе-жектің хореографиясын қойды. Эссекс көшесіндегі Бернштейн, кошер қытай мейрамханасы, өз интерьерімен фильмде қолданылды.

Музыка

Фильмнің сол аттас саундтрегі бар, және музыкасын атқарушы продюсер Берри Горди бақылаған. Музыканы жетекші продюсер Горди қадағалаған. Бұл фильмде Диана Уоррен жазған "Rhythm of the Night" әні ойнатылады. Ән Billboard Hot 100 хит-парадында 3-орынға, ал Billboard R&B хит-парадында 1-орынға жеткен. Фильмнің Ричард Перри продюсерлік еткен тақырыптық әні 1985 жылғы "Алтын малина" сыйлығында "Ең нашар түпнұсқа ән" номинациясына, сондай-ақ Vanity-дің "7th Heaven" әні де ұсынылған. Әнге қосылмаған, бірақ сыншылардың жоғары бағасын алған ән – Стиви Уондер жазған және орындаған "Upset Stomach" болды. Бұл Вилли Хатчтың "The Glow" әнімен Motown-ға оралуын да белгіледі. Шарлин саундтрек үшін "Fire" әнін орындады. Музыкалық қосымшаны Сегал жазған. "Ферис дөңгелегінде алғаш рет" деп аталатын махаббат тақырыбындағы әнді де Сегал жазған, ал Смоки Робинсон мен Сирета орындаған.

Қабылдау

Фильмнің жалпы кірісі 10 миллион долларлық өндіріс бюджетіне қарсы 33 миллион долларға жетеді деп хабарланды. Нил Гейман "Imagine" журналы үшін "Соңғы Аждаһа" фильмін қарап шығып, "Қара күңфу шебері 'Брюс' Лерой оның Ұстасын таба ма, жаман Эдди Аркадианды жеңе ме, Шо Нафты ('Гарлемнің шогуны') жеңе ме, әдемі Лаураны (Ванити) құтқара ма, әңгіме айтуға жарамсыз қытайлық болжамдарды жеңіп, билеп үйрене ме? Көп мүмкін," деді. 2002 жылы "Азиялық американдықтар туралы зерттеулер журналында" қара нәсілді батырдың күшті мінездік дамуы мақталып, ол әрекет фильмдеріндегі әдеттегі азиялық стереотиптің орнын басады деп айтылды. Батыр азиялық Дзен шеберінен үйреніп, ішкі күші мен аурасын қолданып кедергілерді жеңуге үйренеді.

Танымал мәдениетте

Мектеп оқушысы Q Gorillaz-дың 2020 жылғы "Song Machine, Season One: Strange Timez" альбомынан шыққан "Pac Man" әнінде Брюс Лирой мен жарқырау туралы айтады. Little Movie Moments өздерінің аттас блогында былай жазады: "Рая және соңғы айдаһар (2021) фильмінде Сису 'Менде жарқырау бар!' дейді, бұл 1985 жылғы "Соңғы айдаһар" фильміне жасалған сілтеме".