Кіріспе
Американдық колледж баскетбол жаттықтырушысы Орландо Генри "Табби" Смит (30 маусым 1951 жылы туған) – американдық колледж баскетбол жаттықтырушысы, соңғы рет өзінің альма-матері High Point University-дегі ерлер баскетбол командасын жаттықтырған. Смит бұрын Тулса университеті, Джорджия университеті, Кентукки университеті, Миннесота университеті, Техас Техникалық университеті және Мемфис университетінде де осындай қызмет атқарған. Кентукки университетінде ол 1998 жылғы NCAA чемпионатында «Уайлдкэтс» командасын жаттықтырды. Бас жаттықтырушы ретінде 31 жыл бойы жұмыс істеген Смит 26 маусымда жеңіске жетті. 2005 жылы ол Рой Уильямс, Нолан Ричардсон, Денни Крум және Джим Богеймге қосылып, 15 маусым немесе одан аз уақыт ішінде 365 жеңіске жеткен жалғыз бас жаттықтырушылардың қатарына енді. Техас Техникалық университетінің 2016 жылғы NCAA турниріне шақырылуымен Смит тарихта бес түрлі команданы NCAA турниріне жеткізген үш жаттықтырушының бірі болды. Смиттің үш ұлы бар. Джорджия университетінде әкесі үшін ойнаған Г.Г. Смит бұрын Лойола (Мэриленд) университетінің бас жаттықтырушысы, сондай-ақ бұрын High Point университетінің бас жаттықтырушысы болды. Оның ортаңғы ұлы Сол Смит Кентукки университетінде әкесі үшін ойнады және Мемфисте әкесінің көмекші жаттықтырушысы болды. Оның кіші ұлы Брайан Оле Мисс университетінде ойыншы болды және Флорида штатының Бока-Ратон қаласындағы Сент-Джон Пауль II академиясының бас жаттықтырушысы.
Orlando Henry "Tubby" Smith (born June 30, 1951) is an American college basketball coach who last coached the men's basketball team at High Point University, his alma mater. Smith previously served in the same role at the University of Tulsa, the University of Georgia, the University of Kentucky, the University of Minnesota, Texas Tech University, and the University of Memphis. With Kentucky, he coached the Wildcats to the 1998 NCAA championship. In his 31 years as a head coach, Smith achieved 26 winning seasons. In 2005, he joined Roy Williams, Nolan Richardson, Denny Crum, and Jim Boeheim as the only head coaches to win 365 games in 15 seasons or fewer. With Texas Tech's invitation to the 2016 NCAA tournament, Smith became only the second of three coaches in history to lead five different teams to the NCAA tournament. Smith has three sons. G. G. Smith, who played for his father at the University of Georgia, was formerly the head coach at Loyola (Md), and also formerly head coach at High Point. His middle son Saul Smith played for his father at the University of Kentucky and was an assistant coach for his father at Memphis. Brian, his youngest son, was a point guard at Ole Miss and is the head coach at Saint John Paul II Academy in Boca Raton, Florida.
Алғашқы жылдар
Смит Мэриленд штатының Сент-Мэри округіндегі Шотландияда дүниеге келді, ол Грифри мен Парфения Смит шаруаларының 17 баласының алтыншысы еді. Оның үлкен отбасы оның есімнің ерекше болуына себеп болды. Смиттердің барлық балаларының ішінде Табби балалардың шомылатын мырыш ваннада болуды ең көп ұнататын. Смиттің айтуынша, ол оны көп рет құтылуға тырысқанымен, есім жабысып қалды. Ол өзінің нақты атымен, яғни Орландо деп, есімдерді қабылдамайтын 10-сынып мұғалімі соңғы рет атағанын еске алады. Мэриленд университетінен стипендия алу мүмкіндігінен айырылғаннан кейін, Смит 1973 жылы бітірген High Point колледжіне (қазір High Point университеті) түсті. Ол High Point-те үш бас жаттықтырушының, оның ішінде болашақ басшысы Джей Ди Барнетттің жетекшілігімен ойнады. Ол төрт рет мақтау қағазы алды және аймақтық жарыста үздік орындады. Смит High Point-те денсаулық сақтау және дене шынықтыру саласындағы ғылым бакалавры дәрежесін алды, сонымен қатар болашақ әйелі Доннамен танысты, ол үйге оралу королевасы болды. 1973 жылы Смит өзінің жаттықтырушылық мансабын Мэриленд штатының Грейт-Миллс қаласындағы Грейт-Миллс орта мектебінде төрт жыл жұмыс істеп, 46–36 есебімен бастады. Оның келесі тоқталысы Солтүстік Каролина штатының Рейфорд қаласындағы Хок округінің орта мектебі болды, онда ол екі маусымда 28–18 көрсеткішін тіркеді.
Оңтүстік Каролина
Смит 1986 жылы Вирджиния Коммонвелт университетінен Джордж Фелтонның Оңтүстік Каролина университетіндегі штабына қосылу үшін кетті. Фелтон Смитті Хок орта мектебінде оқып жүргенде, оның ойыншыларының бірін қабылдағаннан есіне алды. Смит үш жыл бойында команда 53–35 есебімен жеңіс одіс.
Кентукки штаты
Смит Рик Питино бас бапкер болған кезде Кентукки университетіне қосылды, ал Питиноның алдында NCAA санкциялары мен ойыншылардың келісімді бұзуы салдарынан қиын жағдайға түскен университет бағдарламасын қайта жаңғырту міндеті тұрды. Бар болғаны сегіз стипендиялы студент-спортшысы бар, олардың ешқайсысы 188 см-ден аспайтын, жаттықтырушылар құрамы «Cats» командасын қайта жеңіске жеткізіп, 14-14 есебін көрсетті, бұл күтілгеннен асып түсті. Келесі жылы Смит қауымдастырылған бапкер болып тағайындалды, ал Кентукки университеті әлі де санкцияда болғанда, «Wildcats» командасы 22-6 есебін, AP сауалнамасында тоғызыншы орынды және SEC-те ең жақсы 14-4 есебін көрсетті. Смит Кентуккидегі Питиноның жаттықтырушылар штабында болашақта танымал болатын жалғыз адам емес. Ральф Виллард, Херб Сендек, Билли Донован және Бернадетт Локк Маттокс сияқты болашақ бас бапкерлердің барлығы Смитпен әріптес болды.
Талса қаласы
1991 жылдан 1995 жылға дейін Смит Талсаның «Алтын дауыл» ерлер баскетбол командасын 79–43 есебімен жетектеді. Бастапқы екі жылы баскетбол бағдарламасын жаңартқаннан кейін, ол команданы Миссури аңғары конференциясының екі рет қатарынан тұрақты маусым чемпионатында жеңіске жеткізді және 1994 және 1995 жылдары NCAA I дивизионының баскетбол турнирінде «Sweet Sixteen» кезеңіне екі рет қатысты. Смиттің 1994 жылғы Талса командасы турнирдің бірінші турында UCLA командасын жеңіп, содан кейін Оклахома штаты командасын ұтты. 1995 жылы «Алтын дауыл» «Иллинойс» командасын жеңіп, «Март ақылсыздығын» ашты.
Грузия
1995 жылғы 29 наурызда Смит Джорджия университетінің бас жаттықтырушы лауазымын қабылдады, мектеп тарихындағы алғашқы афроамерикалық бас жаттықтырушы атанды. Екі маусым ішінде ол "Булдогс" командасын 45–19 есебімен жеңіске жеткізді, бұл мектеп тарихындағы алғашқы екі жыл қатарынан 20 жеңіске жеткен маусым болды. Оның командалары 1996 жылғы NCAA турнирінде Sweet 16-ға дейін жетті және 1997 жылғы NCAA турнирінің бірінші турында жеңілді. "Булдогс" 1996 жылғы турнирді "Клемсонға" қарсы жеңіспен ашты, содан кейін турнирдің бірінші орындағы "Пурду Бойлермейкерс" командасын сенсациялық түрде жеңді.
Кентукки штаты
Смит 1997 жылғы 12 мамырда «Уайлдкэтс» командасының 20-шы бас бапкері болып таныстырылды. Ол НБА-ның «Бостон Селтикс» командасының бас бапкері болып тағайындалған Рик Питиноның орнын алмастыру міндетімен келді. «Уайлдкэтс» сол кезде баскетбол әлемінің шыңында тұрды, 1996 жылы ұлттық чемпионатты жеңіп алды және 1997 жылы ұлттық чемпионат финалына шықты. Смит мұраға алған командада «Аризонадан» жеңілген жеті ойыншы және 1996 жылғы чемпиондық командадан бес ойыншы болды. «Кентуккидегі» алғашқы маусымында Смит «Уайлдкэтс» командасын жетінші NCAA ерлер баскетбол чемпионатында, соның ішінде «Элит сегіздікте» «Дьюкке» қарсы жеңіспен жеңіске жеткізді. Оның 1998 жылғы ұлттық чемпионаты қазіргі заманда бірегей, өйткені соңғы жиырма жылда бірінші команданың All American ойыншысы немесе болашақ NBA лотереясы болмаған жалғыз команда. (1998 жылғы NCAA турнирін қараңыз). Смит командалары, негізінен қорғанысқа бағытталған және «Таббибол» деп аталған баяу ойын стилімен танымал болды, Кентукки жанкүйерлері арасында әртүрлі пікірлер тудырды, олар бұрынғы бапкерлермен жылдам және жоғары ұпайлы ойын стилін ұнатқан. Смит сондай-ақ қорғаныс шебін пайдаланумен де белгілі болды. Смит «Кентуккиді» 1998 жылы бір ұлттық чемпионатқа, 2003 жылы 16-0 есебімен тұрақты маусымдағы конференциялық рекордқа, бес SEC тұрақты маусым чемпионатында (1998, 2000, 2001, 2003, 2005) және бес SEC турнирінің жеңісіне (1998, 1999, 2001, 2003, 2004) жеткізді. Смит өзінің он маусымында алты рет «Sweet Sixteen» (1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2005) және төрт рет «Elite Eight» (1998, 1999, 2003, 2005) турнирлеріне қатысты. Ол 100 жеңіске жеткен басқа «Уайлдкэт» бапкерлерінен жылдам озып шықты, бірақ Атақтылар залының мүшесі Адольф Рупп пен бұрынғы «Уайлдкэт» бапкері Джон Калипари 130 ойыннан кейін осы көрсеткіштерге жеткен. Смит 2003 жылы Ұлттық жыл бапкері, ал 1998, 2003 және 2005 жылдары SEC жыл бапкері атанды. Смит өзінің қызметінің соңғы жылдары көптеген «Кентукки» жанкүйерлерінен қысым көрді. Көптеген адамдар оның жаңа ойыншыларды таңдауы нашар деп ойлады, өйткені ол үздік жаңа ойыншыларды таңдауда үнемі қиындыққа тап болды. «Кентукки» жанкүйерлері де оның командалары оның қызметі кезінде тағы бір рет «Финал төрттігіне» жетпегеніне шыдамсыздық танытты. Кейбір «Кентукки» жанкүйерлері тіпті оның үйінің алдында «сатуда» деген жарнамаларды іліп қойды. Смит 2005 жылы «Финал төрттігіне» өтуге екі қосымша уақыттан ғана қалып қойды, Том Иззоның «Мичиган штаты» командасына жеңіліп қалды. Смиттың «Кентукки» командалары 1999 және 2003 жылдардағы NCAA турнирлерінің аймақтық финалдарында да жеңіліске ұшырады. Смит бес рет оннан астам жеңіліс көрді (соның салдарынан оның сыншылары оны «Он жеңіліс Табби» деп атады), бұл оған көрсетілетін қысымды арттырды. 2007 жылдың 22 наурызында Смит «Кентукки» бас бапкері лауазымынан қалып, Минесота университетінің бас бапкері лауазымын қабылдады. «Кентуккиде» өткізген он маусымында Смит «Кентуккиді» 263–83 жалпы есебімен жеңіске жеткізді, бұл көрсеткіш 760% құрады.
Миннесота штаты
Смит 2007 жылғы 22 наурызда Миннесота университетінің жаңа ерлер баскетбол командасының бас бапкері болып тағайындалды. Ол 2006 жылғы 30 қарашада Миннесотадан кеткен Дэн Монсонды және Монсон кеткеннен кейін уақытша бапкер болған Джим Молинариді алмастырды. Бапкер Смит Гоферлер үшін бірнеше көңілі толмаған маусымнан кейін командаға қосылды, олар 1999 жылы Монсон жұмысқа орналасқаннан бері NCAA турниріне бір рет қана қатысқан. Смиттің алғашқы маусымында команда 2006–07 жылғы 8–22 көрсеткішін 2007–08 жылғы 20–14 көрсеткішіне дейін жақсартты және екінші орын алған Индиананы жеңгеннен кейін Үлкен Он турнирінің жартылай финалына өтті. 2008–09 маусымында Смит Миннесотаны 22–11 есебімен жеңіске жеткізіп, NCAA турниріне жолдама алды, бірақ команда турнирдің бірінші турында жеңіліске ұшырады. 2009–10 маусымында Смит командасы алаңнан тыс мәселелермен және тартысты жеңілістермен күресті. Дегенмен, Үлкен Он турнирінде Смит команданы үш күннің ішінде үш ойын жеңіп, Миннесотаның Үлкен Он чемпионатында алғаш рет қатысуына жол ашты. Команда сол ойында жеңіліске ұшырағанымен, бұл нәтиже оларды екінші жыл қатарынан NCAA турниріне жіберді, онда олар тағы да бірінші раундта жеңілді. 2008 жылы Смит Миннесота штатындағы барлық мемлекеттік қызметкерлердің арасында ең жоғары жалақы алды. 2010–11 жылғы Гоферлер бағдарламаның қарқынын сақтап қалуға тырысты, бірақ жалпы есепте 17–14, ал лига ойындарында 6–12 (9-орын) көрсеткішін көрсетті. Маусымнан кейін Смит команданың көңілі толмаған маусымының себебі жарақаттар екенін айтты. 2011–12 жылғы Гоферлер тұрақты маусымды жалпы 19–14 және конференцияда 6–12 есебімен аяқтады. NIT турниріне қатысуға мүмкіндік алған Гоферлер, NIT чемпионатында Стэнфордтан жеңіліске ұшырағанға дейін төрт ойынды қатарынан жеңді. Олар маусымды жалпы есепте 23–15 көрсеткішімен аяқтады, бұл мектеп тарихындағы бір маусымдағы ең көп жеңіс рекордтарының бірі болды. 2012 жылдың шілдесінде Смит Миннесотамен үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Алайда, 2013 жылғы 25 наурызда Смит NCAA турнирінің 32-ші раундында Флоридаға жеңілгеннен кейін бас бапкерліктен босатылды. Оның орнына Ричард Питино келді, ал оның әкесі Рик бұрынғыда Смитпен Кентуккидегі қызметтен босатылған еді.
Техас технологиясы
2013 жылдың 1 сәуірінде Техас Тех университеті Смитты жұмысқа алуын жариялады, ал ол 2013 жылдың 2 сәуірінде жаңа ерлер баскетбол жаттықтырушысы ретінде таныстырылды. Ол Билли Гиллиспидің орнын (2007 жылы Кентуккиден кеткеннен кейін Смиттың орнын ирониялық түрде бастан алған) 2012 жылдың 20 қыркүйегінде Техас Тех университетінен кеткен және Гиллиспи отставкаға кеткеннен кейін уақытша жаттықтырушы болып қызмет еткен Крис Уокерді алмастырды. Техас Тех университеті Смит мекемеге жұмысқа орналасқанға дейін өткен 7 жылда NCAA турниріне қатыса алмады. Табби Смиттің алғашқы маусымы (2013–2014) қиын болды. Джей Крокетт бастаған «Қызыл рейнджерлер» маусымды 8–5 есебімен конференциядан тыс ойындарда бастады, бірақ Big 12 ойындарында 6–12 есебімен аяқтады. Команда соңғы кезеңде сәл әлсірегенімен, Big 12-дегі үздік командалармен бәсекелесе алатынын көрсетті, өйткені «Қызыл рейнджерлер» рейтингтегі қарсыластарға қарсы екі ойында жеңіске жетіп, көптеген тартысты ойындарда жеңіліске ұшырады. Команда жалпы есеп бойынша 14–18 есебімен және 10 командадан тұратын Big 12-де 9-орында аяқтады. Бұл маусым Смит үшін бас жаттықтырушы ретіндегі алғашқы жеңіліс маусымы болды және Люббоктағы қайта құру жұмысының ауқымды екенін көрсетті. Смит екінші маусымында «Қызыл рейнджерлердің» дағдысын жақсартуға тырысты. Смит қысқы маусымда Кейнен Эванс, Джастин Грей, Норенсе Одиазе және Зак Смитты қосып, әлсіз «Қызыл рейнджерлер» командасын жақсартуға үміттенді. Маусым үлкен көңілі толмағандықпен аяқталды, өйткені «Қызыл рейнджерлер» 2013–2014 маусымынан нашарлап, 13–19 есебімен және Big 12-де тек 3 жеңіспен аяқтады. Маусым үлкен көңілі толмағандықпен аталса да, Смит «Қызыл рейнджерлерді» 2009 жылғы маусымнан бері 25-ке кіретін командаға қарсы алғашқы жеңіске жеткізді, 2014 жылдың 15 қаңтарында #9 Iowa State Cyclones командасын ұтты. Маусым үмітпен басталса да, «Қызыл рейнджерлер» Техас Лонгхорнс командасына қарсы Big 12 турнирінің бірінші турында жеңіліске ұшырап, нашар маусымды аяқтады. 2015–16 маусымы Смит үшін ең жақсы, Техас Тех институтындағы үшінші маусымы болды. «Қызыл рейнджерлер» маусымды 12–7 есебімен және Big 12-де 2–6 есебімен бастады. «Қызыл рейнджерлер» ақырында жақсарып, мекеме тарихында алғаш рет рейтингтегі қарсыластарға қарсы үш ойынды тікелей жеңіп алды. Бұл маусымда жас жұлдыздар Эванс, Грей, Одиазе және Смит, сондай-ақ аға басшылар Деваунгтах Уильямс және Тоддрик Готчер болды. Команда екі жағынан да теңдестірілген және тиімді екенін көрсетті. «Қызыл рейнджерлер» Смиттің қорғаныс жүйесін жақсы пайдаланды. «Қызыл рейнджерлер» 2015–16 маусымын соңғы 8 ойынының 6-сын жеңіп, жалпы есеп бойынша 19–12 есебімен және Big 12 ойынында 9–9 есебімен аяқтады. Бұл Big 12 лигасындағы ең үлкен жақсарту болды, «Қызыл рейнджерлер» елдегі ең қиын конференцияда өткен жылдан алты ойынмен жақсарып, аяқтады. 2016 жылдың 13 наурызында «Қызыл рейнджерлер» 2016 жылғы NCAA турниріне қатысуға шақырылды. Смит бұл қайта құруды ұйымдастырғаны үшін Big 12 жылдың жаттықтырушысы атанды. 8 наурызда Смит қайта құру жұмысы үшін «Sporting News» журналының «Жыл жаттықтырушысы» атағын жеңіп алды. 2017 жылдың сәуір айында бағдарламаның ең үздік сегіз ойыншысының алтауы трансферге кетті. Смит Мемфисте екінші жылы 22–13 есебін көрсетті, бұл оның алғашқы жылындағы 19–13 есебінен жақсы нәтиже болды. 2018 жылдың 14 наурызында ол қызметтен босатылды.
Басты нүктесі
2018 жылдың 25 наурызында ESPN тілшісі Джефф Гудман Смиттың өзі бітірген High Point University университетінің бас бапкері лауазымына келісімшарт жасауға барғандарын хабарлады. 2018 жылдың 27 наурызында ол ресми түрде бас бапкер болып тағайындалды. Смит HPU-де белсенді демеуші және жаңа аренаның құрылысына қаржы жұмсайды. 2022 жылдың 16 ақпанында ол бас бапкер лауазымынан қанағаттандырып, оның орнына ұлы Г.Г. Смит келді.
Ұлттық құрама мансабы
Смит 2000 жылғы Сиднейде өткен жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ ерлер баскетбол құрамасын жаттықтыруға көмектесу үшін таңдалды. Ол сол кездегі Хьюстон Рокетс командасының бапкері Руди Томьяновичтің ассистенты болды, ал америкалықтар алтын медальді жеңіп алды.
Басқа басшылар
Смит 2001 жылы Кентукки университетінде Omicron Delta Kappa Ұлттық көшбасшылық құрмет қоғамына қабылданды. Смит баскетбол мәселелерін зерттеу үшін NCAA комитетіне мүше болып кіреді, онда Дьюк университетінің Майк Крыжевски және бұрынғы Орегон университетінің бас жаттықтырушысы Эрни Кент те бар. Ол сондай-ақ Ұлттық баскетбол жаттықтырушылар қауымдастығының директорлар кеңесінде қызмет етеді және 2000 жылдың маусым айында колледж спортындағы құмар ойындар мәселесі бойынша Конгресс тыңдауында сөз сөйледі. Смит және оның әйелі Донна High Point University-ге, олардың бітірген оқу орнына, жаңа баскетбол аренасы мен конференц-орталығын салу үшін 1 миллион доллар сыйлады. High Point University 2017 жылдың ақпан айында баскетбол алаңына олардың есімдерін қоятынын хабарлады.
Жеке өмір
Кентуккиде жаттықтырушы болған кезде Смит Лексингтон қауымдастығында белсенді болды. Ол мүңкіреген балаларға көмек көрсету үшін құрған Табби Смит қоры бес жыл ішінде 1,5 миллион доллардан астам қаражат жинады. Смит және оның әйелі Донна, қазір де Лексингтондағы Табби Смит қорымен (The TSF) байланыста, тіпті олар енді сол аймақта тұрмаса да. Сонымен қатар, Үлкен Лексингтон аймағындағы бірнеше қоғамдық орталықтар оның орталықтардағы жұмысының арқасында "Таббидің клуб үйі" деген атқа ие.