Дональд Хаскинс: Американдық баскетболшы және жаттықтырушының өмірі мен мансабы
Don Haskins
Дональд Хаскинс – американдық баскетболшы және жаттықтырушы (1930-2008). 1966 ж. NCAA турнирінің жеңімпазы, баскетболдағы нәсілдік бөліністің соңына шек қойды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық баскетболшы және жаттықтырушы (1930–2008)
American basketball player and coach (1930–2008)
Дональд Ли Хаскинс (14 наурыз 1930 – 7 қыркүйек 2008), «Аю» деген лақап атымен белгілі, американдық баскетболшы және жаттықтырушы. Ол Оклахома A&M (қазіргі Оклахома мемлекеттік университеті) жаттықтырушысы Генри Иба басшылығымен үш жыл колледж баскетболын ойнады. 1961 жылдан 1999 жылға дейін Эль-Пасодағы Техас университетінің бас жаттықтырушысы болды (мектеп 1967 жылға дейін Техас Батыс колледжі деп аталды). 1966 жылы оның командасы Адольф Рупп жаттықтырған Кентукки университетінің «Уайлдкэтс» командасын жеңіп, NCAA турнирін ұтты. Бұл маңызды ойын колледж баскетболындағы нәсілдік сегрегацияның аяқталуын көрсетті. Техас-Уэстрен/УТЕП-тегі кезінде ол 719–353 есебін тіркеді, тек бес жеңіліс маусымын бастан кешірді. Оның «Кеншілері» 14 Батыс Атлетика Конференциясы чемпионатында және төрт WAC турнирінде жеңіске жетті, он төрт NCAA турниріне қатысты және жеті рет NIT турниріне барды. Хаскинс UTEP командасын 17 маусымда 20-дан астам жеңіске жеткізіп, 1972 жылы Олимпиада құрамасының көмекші жаттықтырушысы болды. 1997 жылы ол баскетбол жаттықтырушысы ретінде Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді. Оның 1966 жылғы командасы 2007 жылдың 7 қыркүйегінде сол даңқ залына толығымен енгізілді.
Donald Lee Haskins (March 14, 1930 – September 7, 2008), nicknamed "The Bear", was an American basketball player and coach. He played college basketball for three years under coach Henry Iba at Oklahoma A&M (now Oklahoma State University). He was the head coach at the University of Texas at El Paso from 1961 to 1999 (the school was known as Texas Western College until 1967). In 1966 his team won the NCAA tournament over the Wildcats of the University of Kentucky, coached by Adolph Rupp. The watershed game highlighted the end of racial segregation in college basketball. In his time at Texas Western/UTEP, he compiled a 719–353 record, suffering only five losing seasons. His Miners won 14 Western Athletic Conference championships and four WAC tournament titles, had fourteen NCAA tournament berths and made seven trips to the NIT. Haskins led UTEP to 17 20 plus win seasons and served as an assistant Olympic team coach in 1972. He was admitted to the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame in 1997 as a basketball coach. His 1966 team was inducted in its entirety by the same Hall of Fame on September 7, 2007.
Бастапқы жаттықтырушылық мансабы
Колледжді бітіргеннен кейін және Аматорлық спорт одағының «Артесия Саяхатшыларымен» жұмыс істегеннен кейін Хаскинс 1955 жылдан 1961 жылға дейін Техас штатының шағын қалаларындағы (Бенджамин, Хедли және Дюмас) мектептерде бапкерлік жұмыс істеді. 1961 жылы ол «Техас Батыс колледжі» (қазіргі Техас университеті, Эль-Пасо) ұсынған жұмысты қабылдап, колледж бапкері болу мүмкіндігі үшін жалақысын төмендетті. 1950 жылдары Хаскинс келгенге дейін «Техас-Вестрен» афроамерикандық ойыншыларды тартатын және олардың қатысуымен ойнатын. Хаскинс Эль-Пасоға келген кезде, ол өзінің алдыңғы бапкерінен үш қара терілі ойыншыны мұра етті. Олардың бірі, Эль-Пасо тумасы Нолан Ричардсон, кейіннен Арканзас штатының бас бапкері ретінде 1994 жылы NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турнирінде жеңіске жетті. 1961-62 жылдары Хаскинстің бас бапкер ретіндегі алғашқы маусымында «Майнерс» командасы 18-6 есебімен жеңіске жетті. Келесі жылы олар 19-7 көрсеткішін тіркеді және Хаскинс басшылығымен NCAA турниріне алғаш рет қатысты. Олар 1964 жылы тағы да NCAA турниріне ілікті, ал 1965 жылы NIT турнирінде өнер көрсетті. Хаскинс көптеген рет 1964 жылғы командасының NCAA турнирінде жеңіске жете алатынына сенетінін айтты, егер «Барлық американдық» атанған Джим Барнс турнирде Канзас штатына 64:60 есебімен ұтылған кезде сегіз минут ғана ойнағаннан кейін қате жасаса, онда бұл мүмкін болған еді.
After college and a stint with the Amateur Athletic Union's Artesia Travelers, Haskins began coaching small town Texas high schools (Benjamin, Hedley and Dumas) from 1955 to 1961. He took a pay cut for a chance to be a college coach, accepting a job offer at Texas Western College—now known as the University of Texas at El Paso (UTEP) in 1961. In the 1950s, prior to Haskins' arrival, Texas Western recruited and played African American players in a time when it was still common to find all white college sports teams, particularly in the South. When Haskins arrived in El Paso, he inherited three black players from his coaching predecessor. One of those players, El Paso native Nolan Richardson, later won the 1994 NCAA Division I men's basketball tournament national championship as the head coach at Arkansas. In 1961–62, Haskins' first season as head coach, the Miners had an 18–6 record. The next year they posted a 19–7 mark and made the first of 14 NCAA tournament appearances under Haskins. They again reached the NCAA Tournament in 1964 and played in the NIT in 1965. On numerous occasions, Haskins stated that he believed his 1964 team could have won the NCAA Tournament had All American Jim Barnes not fouled out after playing only eight minutes in a 64–60 loss to Kansas State in the tournament.
1966 жылғы NCAA чемпионаты командасы
Техас Батыс Шахташылары 1965-66 жылғы маусымды 23-1 есебімен аяқтады, NCAA турниріне соңғы тұрақты маусымдағы AP колледж баскетбол рейтингінде үшінші орынмен кірді. Турнирдің бірінші турында Шахташылар Оклахома Ситиді 89:74 есебімен жеңді. Келесі раундта олар Цинциннатиді 78:76 есебімен қосымша уақытта жеңіп алды. Олар Канзасты екі еселенген қосымша уақытта 81:80 есебімен Орта Батыс аймақтық финалында, ал Ютаны ұлттық жартылай финалда 85:78 есебімен жеңді. Чемпионат ойынында Кентукки университетінің бірінші орындағы командасына қарсы шыққан Хаскинс, Адольф Рупп жаттықтырған Кентуккидің толығымен ақ түсті құрамына қарсы чемпионат ойынында алғаш рет бес афроамерикалық ойыншыны бастап, тарихқа енді. Шахташылар бірінші таймның ортасында көшбасшылыққа шығып, одан кейін басымдығын жоғалтпады – бірақ Кентукки екінші таймның басында бір ұпайға жақындады. Шахташылар 72 ұпаймен Кентуккидің 65 ұпайына қарсы турнирді жеңіп, 28-1 есебімен маусымды аяқтады. Кейіннен ол бес афроамерикалық ойыншыны бастау туралы шешімін сұрағанда, Хаскинс шешімінің маңыздылығын азайтып айтты: "Мен бес қара жігітті бастау туралы ойламадым. Мен жай ғана алаңға бес үздік ойыншымды шығаруды қаладым", - деді Хаскинс кейіннен. "Мен тек сол ойынды жеңгім келді". Оңтүстіктегі колледж баскетбол командаларының нәсілдік жіктелуін жойғаны үшін мақталып жүргенімен, ол өзінің "Glory Road" кітабында былай деп жазды: "Мен, әрине, нәсілдік пионер боламын немесе әлемді өзгертемін деп күтпедім".
The Texas Western Miners finished the 1965–66 regular season with a 23–1 record, entering the NCAA Tournament ranked third in the nation in the final regular season AP college basketball poll. In the first round of the tournament, the Miners defeated Oklahoma City 89–74. In the next round, they defeated Cincinnati 78–76 in overtime. They went on to defeat Kansas in double overtime in the Midwest Regional Finals, 81–80, and to defeat Utah in the national semifinals, 85–78. Facing the top ranked University of Kentucky in the championship game, Haskins made history by starting five African American players for the first time in a championship game against Kentucky's all white squad, coached by Adolph Rupp. The Miners took the lead midway in the first half and never relinquished it — though Kentucky closed to within a point early in the second half. The Miners finished with 72 points to Kentucky's 65, winning the tournament and finishing the year with a 28–1 record. Later asked about his decision to start five African American players, Haskins downplayed the significance of his decision. "I really didn't think about starting five black guys. I just wanted to put my five best guys on the court," Haskins was later quoted as saying. "I just wanted to win that game." Though credited with advancing the desegregation of college basketball teams in the South, he wrote in his book, Glory Road, "I certainly did not expect to be some racial pioneer or to change the world."
Чемпионаттан кейінгі мансап
Хаскинс 1966 жылғы жетістігін ешқашан қайталай алмады. 1966 жылы титул жеңгеннен кейін, оның «Шахташылары» NCAA турнирінде бар болғаны жеті ойын жеңіп, турнирдің бірінші кезеңінен тек екі рет – 1967 және 1992 жылдары ғана өтті. Дегенмен, ол баскетбол тарихындағы маңызды тұлға ретінде есептеледі. UTEP-де ол жаттықтырған ойыншылардың арасында болашақ NBA жұлдыздары Нейт Арчибальд, Тим Хардауэй және Антонио Дэвис болды. Сондай-ақ, NBA-ға ауысқан UTEP түлектерінің қатарында Марлон Максей мен Грег Фостер де бар. Ол сонымен қатар Нолан Ричардсон және Тим Флойд сияқты болашақ жаттықтырушыларға ұстаздық берді. 1972 жылы Мюнхенде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Ханк Ибаның ассистенті болды. Ел-Пасо қаласының шығыс бөлігінде оның құрметіне көше аталған. 1977 жылы UTEP 1966 жылғы чемпиондардың үйі болған «Мемориалдық залынан» үлкен «Арнайы іс-шаралар орталығына» көшірілді. 1998 жылы, Хаскинстің соңғы маусымынан бұрын, ол оның құрметіне «Дон Хаскинс орталығы» деп атау өзгертілді. Боб Найт Хаскинстің балық аулауға серігі және ең жақын достарының бірі болды. Тағы бір жақын досы, Норм Элленбергер, «Нью-Мексико Лобос» командасының бұрынғы жаттықтырушысы еді. 1997 жылы ол Оклахома спорттық даңқ залына енгізілді.
Haskins was never able to duplicate his 1966 success. After winning the 1966 title, his Miners would only win seven more NCAA Tournament games and only survived the tournament's first weekend twice, in 1967 and 1992. Nonetheless, he is regarded as an important figure in basketball history. Among the players he coached at UTEP over the years were future NBA all stars Nate Archibald, Tim Hardaway, and Antonio Davis. Other UTEP alums moving to the NBA included Marlon Maxey and Greg Foster. He was also a mentor for several future coaches, including Nolan Richardson and Tim Floyd. He served as an assistant coach under Hank Iba in the 1972 Summer Olympics in Munich. A street is named after him in El Paso's East side. In 1977, UTEP moved from Memorial Gym, home of the 1966 champions, to the larger Special Events Center. In 1998, before what would be Haskins' last season, it was renamed the Don Haskins Center in his honor. Bob Knight was Haskins' fishing partner and one of his best friends. Another good friend, Norm Ellenberger, was former coach of the New Mexico Lobos. In 1997, he was inducted into the Oklahoma Sports hall of Fame.
Даңқ жолы
Glory Road, Уолт Дисней Пикчерс фильмінің сол кездегі Техас-Уэстреннің 1966 жылғы чемпиондығы туралы фильмі 2006 жылдың 13 қаңтарында көрсетілді. Хаскиннің рөлін актер Джош Лукас сомдады. 2005 жылдың 29 қарашасында Эль-Пасо қаласы екі баскетбол аренасының арасындағы көшені "Glory Road" деп атады. Адольф Рупп кішісі, әкесі бұрынғыда "Glory Road" терминін жанкүйерлерімен қоштасу сөзінде қолданғанын айтып, фильмде әкесінің жағымсыз кейіпкер болып суреттеледі деп алаңдады. Алайда, режиссер Джим Гартнер фильмде Руп ағаның бейнесіне теріс әсер етілмейтінін мәлімдеді, ал оның рөлін ойнаған Джон Войт рөлін орындағанда сақтық танытып, Рупты нәсілшіл деп дұрыс емес көрсетпеуге тырысты. Хаскинс өзінің балалық шағындағы досы, афроамерикалық Герман Каррмен өткізген ойындарының кинодан алынып тасталғанына көңілі қалды. Карр 2005 жылдың 28 қарашасында өткен премьераға қатысу үшін Эль-Пасоға қонақ ретінде келді. Бұл көріністер Хаскиннің баскетболға деген құмарлығының қалыптасуына ықпал еткенін көрсетуі тиіс еді. Хаскинс фильмде эпизодтық рөлде бензин станциясының жұмысшысы болып түсті. Glory Road-ті Джерри Брукхаймер өндірді, ал фильм 2005 жылы Hyperion Books баспасынан шыққан, Дэн Ветцельмен бірлесіп жазылған Хаскиннің ресми автобиографиясына негізделген. Ұлттық бестселлер атанған бұл кітап, жарық көрген алғашқы төрт айда бес рет қайта басылып, New York Times Book Review басылымында "Редактор таңдауы" деп танылды.
Glory Road, a Walt Disney Pictures film about the then Texas Western 1966 championship season, was released on January 13, 2006. Haskins is portrayed in the film by actor Josh Lucas. On November 29, 2005, the City of El Paso renamed the street between its two basketball arenas "Glory Road." Adolph Rupp, Jr., pointed out that his father had previously used the term "Glory Road" in his farewell speech to his fans and worried that his father would be villainized in the film. However, director Jim Gartner stated that Rupp Sr. would not be negatively portrayed in the film, claiming that Jon Voight, who played Rupp, was careful in his role, seeking not to mischaracterize Rupp as a racist. Haskins stated his disappointment at the cutting of the movie scenes of his one on one games with his boyhood friend Herman Carr, who is African American. Carr was present in El Paso as a guest for the premiere screening, November 28, 2005. These scenes would have depicted a formative influence on Haskins' game of basketball. Haskins appeared in the movie as an extra by playing a gas station attendant. Glory Road was produced by Jerry Bruckheimer, and was based upon Haskins' official same titled autobiography, written with Dan Wetzel and released by Hyperion Books in 2005. A national best seller, it was reprinted five times in its first four months of release and was selected as an "Editor's Choice" by the New York Times Book Review.
Өлім
Хаскинс 2008 жылдың 7 қыркүйегінде үйінде дүние салды. Оны әйелі Мэри, ұлдары Брент, Стив және Дэвид, немерелері Джон Пол, Камерон және Доминик еске алады. Төртінші ұлы Марк 1994 жылы қайтыс болған. Оның ұлы Стив – кәсіби гольфшы, ол 50 жасқа толғаннан кейін Чемпиондар турына қатыса бастады және мансабының барысында Nationwide Tour-да екі турнирде жеңіске жетті. Хаскинс Нью-Мексико штатының Санта-Тереза қаласындағы Memory Gardens of the Valley зиратында жерленген.
Haskins died at his home on September 7, 2008. He was survived by his wife Mary, sons Brent, Steve, and David, and grandsons John Paul, Cameron, and Dominick. A fourth son, Mark, died in 1994. His son Steve is a professional golfer who began play on the Champions Tour after reaching the age of 50 and won two events on the Nationwide Tour during his regular career years. Haskins is buried at the Memory Gardens of the Valley in Santa Teresa, New Mexico.