Кіріспе
Итаколумт – табиғи түрде кездесетін, салыстырмалы түрде жұқа қабаттарға кесілгенде икемді құмтас. Ол Бразилияның Минас-Жерайс штатының оңтүстік бөлігіндегі Итаколомиде кездеседі, осы атау осы жерден шыққан. Тас кеуекті, көбінесе сары түсті болады. Сондай-ақ, ол Калиана ауылында (Харьяна штатының Чархи Дадри ауданында, Үндістанда), АҚШ-тың Джорджия штатында және Солтүстік Каролина штатының Стокс және Макдауэлл округтерінде де кездеседі. Бұл икемді құмтастардың ең жақсы және кең танымал мысалы, сонымен қатар Бразилияның Минас-Жерайс аймағында алмаздың табылу көзі болып табылады. Тақталардың бөлінген беттерінде жасыл мика қабыршақтарын көруге болады, бірақ қалған бөлігінде тас кварцтан тұратын өте таза үлгі сияқты көрінеді. Егер 30-60 сантиметрге дейін ұзындығы және бірнеше сантиметрге дейін қалыңдығы бар тақта кесіліп, содан кейін тек қана шеттерінен тіреліп қойылса, ол өз салмағының әсерінен біртіндеп иіледі. Егер оны кері бұрса, ол түзуленіп, кері бағытта иіледі. Бір-екі миллиметр қалыңдықтағы қабаттарды саусаралардың арасында иілуге болады, олар сықырлаған дыбыс шығарады деп айтылады, бірақ осы қасиетті көрсететін үлгілер тау жынысының жалпы массасының шағын бөлігін құрайды.
Itacolumite is a naturally occurring sandstone that is flexible when cut into relatively thin slabs. It occurs at Itacolomi, its eponym, in the southern portion of Minas Gerais, Brazil. The stone is porous, and often yellow in color. It is also found in Kaliana village (Charkhi Dadri district, Haryana, India), the US state of Georgia, and Stokes and McDowell counties of North Carolina. It is the best and most widely known example of a flexible sandstone, and is a source of diamonds found in the Minas Gerais area of Brazil. On the split faces of the slabs, scales of greenish mica are visible, but in other respects, the rock seems to be a remarkably pure specimen consisting of quartz. If a slab measuring 30 60 centimetres long and few centimetres thick is cut and then placed so that it is supported at its ends only, it will gradually bend due to its own weight. If it is then turned over it will straighten and bend in the opposite direction. Flakes a millimetre or two thick can be bent between the fingers and are said to give out a creaking sound, but specimens showing this property form only a small part of the whole mass of the rock.
Икемділіктің себебі
Материалдың икемділігінің нақты себебі талқыланды. Бір кезде бұл, кварцтың жанындағы түйіршіктер арасында қозғалысқа мүмкіндік беретін жұқа мика қабаттарының болуымен байланысты деп есептелді. Дегенмен, көбінесе бұл тау жынысының кеуектілігімен және кварц құм түйіршіктерінің бір-бірімен өзара байланысуымен түсіндіріледі. Кеуектілік аралық қозғалысқа мүмкіндік береді, ал бөлшектер байланысқан шарнирлі буындар оларды ығысуға қарамастан бірге ұстап тұрады. Бұл ерекшеліктерге біршама ауа райының әсері бар, себебі бастапқы тау жынысы құрамында кейіннен алынып тасталған компоненттер болды, олардың орнында ашық қуыстар қалды, сонымен бірге кварц түйіршіктерінде қосымша кремний жиналып, олардың бетес беттерін одан да жақсы байланыстырды. Белгілі итаколумит үлгілерінің көпшілігі де ұсақ түйірлі болып келеді. Кейбір жағдайларда, олар біраз уақыт кептірілгеннен кейін икемділігін жоғалтады, бұл аралық заттың қатаюынан болуы мүмкін, бірақ көптеген үлгілер құрғақ атмосферада жылдар бойы сақталғанда да бұл қасиетін жоғары деңгейде сақтайды.