1780-1784 жылдардағы Ұлыбритания мен Голландия арасындағы соғыс

Кіріспе

Ұлыбритания мен Голландия Республикасы арасындағы соғыс, 1780–1784

Төртінші ағылшын-голландиялық соғыс (Vierde Engels Nederlandse Oorlog; 1780–1784) – Ұлыбритания Корольдігі мен Голландия Республикасы арасындағы қақтығыс. Америка Тәуелсіздік соғысымен (1775–1783) бір мезгілде болған бұл соғыс, британдықтар мен голландтардың осы соғыста Ұлыбританияның жауларымен Голландия саудасының заңдылығы және оның жүргізілуі туралы келіспеушіліктерінен туындады. Голландия Республикасы көтерілісші американдық отарлар мен олардың одақтастарымен ресми одақ құрмағанымен, американдық елші (және болашақ президент) Джон Адамс Голландия Республикасымен дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға қол жеткізді, осылайша ол 1782 жылдың сәуірінде Континенттік Конгресті дипломатиялық тұрғыдан мойындаған екінші еуропалық ел болды. 1782 жылдың қазан айында достық және сауда туралы шарт та жасалды. Соғыстың көп бөлігі Голландияның отарлық экономикалық мүдделеріне қарсы британдық операциялардың сериясынан тұрды, алайда британдық және голландтық теңіз күштері Голландия жағалауында бір рет кездесті. Соғыс голландтар үшін апатты аяқталды және республиканың саяси және экономикалық негіздерінің әлсіздігін көрсетті. Бұл соғыс Голландия империясының құлдырауына ықпал етті және Ұлыбританияны жетекші сауда державасы ретінде бекітті.

Өмірбаян

Ұлыбритания мен Голландия Республикасы 1688 жылғы Даңқты революциядан бері одақтас болғанмен, голландиялықтар одақта кіші серіктес болып, әлемдік саудадағы бұрынғы үстемдігін британдықтарға баяу жоғалтты. Екінші штадтхольдерсіз кезеңде Голландия Республикасы ірі держава ретіндегі талаптарынан бас тартты, бұл Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Еуропаның қалған бөлігіне анық көрінді. Соғыстың аяқталуына жақын 1747 жылы оранжисттік төңкеріс штадтхольдерлікті қалпына келтірді, штадтхольдердің өкілеттіктерін арттырды және оның орнына мұрагерлік құқық енгізді. Бұл республиканың ірі держава ретінде қайта өркендеуіне әкелмеді, себебі республикадағы көптеген адамдар штадтхольдер Уильям V-тің билікке келгенге дейінгі кезеңдегі регенттіктің тиімсіз басқаруы деп қарады, сондай-ақ оның өзінің билігі кезінде де. Оның орнына, республика Жеті жылдық соғыс кезінде бейтараптық саясатын ұстанды, бұл оған әскері мен флотын дамытуға тиіс көңіл бөлмеуге мүмкіндік берді. Штадтхольдерлік режим британдықтарға жақтас болды, штадтхольдер Ұлыбритания королі Георг II-нің немересі болды, бірақ оның қарсыластары осы себеппен Францияны қолдады, және олар Нидерландтың Генералдық штаттарында (республиканың басқарушы органы, онда штадтхольдер "бірінші қызметкер" болды) Нидерландтың сыртқы саясатын бейтарап ұстауға жеткілікті күшке ие болды. Бастапқыда британдықтар солтүстік америкалық он үш колониядағы көтерілісті басуға тырысқанда голландиялықтарды одақтас деп санады. Олар американдық территорияда пайдалану үшін Голландия армиясының жалдамалы шотланд бригадасын "қарызға алуға" тырысты, бұл олар жалға алған және орналастырған Гессен және Брансвикер контингенттеріне ұқсас болды. Бұл әрекетке америкалық революцияның голландтық жақтастары, барон Джоан ван дер Капелен тот ден Пол бастаған қарсылық көрсетті, олар Генералдық штаттарды британдық өтінішті қабылдамауға көндірді. Ең бастысы, голландиялық саудагерлер, әсіресе Амстердамнан келгендер, американдық революциялық соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай американдық көтерілісшілерге қару-жарақ пен оқ-дәрі жеткізуге қатысты. Бұл сауда негізінен Голландияның Батыс Үндістан компаниясының аралдық колониясы Сент-Эвстациус арқылы жүзеге асырылды. Онда американдық колониялық тауарлар, мысалы темекі мен индиго (Британдық теңіз заңдарын бұза отырып) импортталып, Еуропаға қайта экспортталды. Американдықтар голландиялық және француз саудагерлері алып келген қару-жарақ пен оқ-дәрілерді артқа жүк тасу үшін сатып алды. 1776 жылы аралдың губернаторы Иоганнес де Графф АҚШ туымен салют жасады, бұл британдықтардың голландиялықтарға деген күмәнін күшейтті. 1778 жылы голландиялықтар Францияға қарсы соғыста Ұлыбритания жағына шығудан бас тартты. Британдықтар республиканы әскери жағынан қолдауға алу үшін бірнеше ескі келісімдерді (1678, 1689, 1716) пайдаланды, бірақ Жеті жылдық соғыста болғандай, Голландия үкіметі бас тартты. Француздар Ұлыбританияға соғыс жариялағаннан кейін Амстердам саудагерлері де Франциямен теңіздік жабдықтар саудасына белсенді қатысты. Француздарға сол жабдықтар қажет болды, бірақ оларды өздері алуға тыйым салынды, себебі Корольдік флоттың блокадасы (Франция сол қақтығыста әлсіз теңіз күші болды). Голландиялықтар екінші ағылшын-голландия соғысындағы жеңісінен кейін алынған жеңілдіктер арқасында "еркін кеме, тегін тауар" қағидатымен артықшылыққа ие болды, ол 1668 жылғы ағылшын-голландия сауда келісімінде бекітілді және Вестминстер келісімінде (1674) қайта расталды. Бұл теңізде жүзу бостандығы қағидатының алғашқы тұжырымдамасы голландиялық кемелерде тасымалданатын барлық "контрабандалық" тауарларды британдық соттардан тәркілеуден босатты, егер голландиялықтар соғыста бейтарап болса. Келісімге сәйкес, кемелердің ағаш материалдары, мачталары, шпалары, кенептері, ыдысы, арқандары және шайыры контрабанда емес еді, сондықтан голландиялықтар Франциямен осы тауарлар саудасын жалғастыра алды. Голландияның еуропалық тасымалдау саудасындағы маңызды рөліне байланысты бұл британдық эмбаргоға үлкен тесік ашты. Британдықтар теңіздік жабдықтарды контрабанда деп жариялады және ашық теңізде голландиялық және басқа бейтарап кемелерді тұтқындау арқылы өз эмбаргосын күшіне енгізді. Бұл Голландияның флотымен сүйемелденетін конвойлар құруды талап еткен, оларды Корольдік флоттан және британдық каперлерден қорғау үшін әсер еткен голландиялық саудагерлердің наразылығын тудырды. Әдеттегі халықаралық құқық бойынша, мұндай конвойлар (әлі де) соғыс жасайтын тараптардың тексеру және іздеу құқығынан босатылған. Бастапқыда штадтхольдер бұған қарсы тұрды, бірақ Францияның күшті дипломатиялық қысымы, штадтхольдерді осы саясатты қолдаған голландиялық қалаларға селективті экономикалық санкциялар қолдану арқылы, 1779 жылдың қараша айында оны мәжбүр етті. Генералдық штаттар енді оған сүйемелдеуді қамтамасыз етуді бұйырды, ал алғашқы конвой, вице-адмирал Лодевик ван Билландт басқаруымен, желтоқсан айында теңізге шықты. Бұл 31 желтоқсандағы Фильдинг пен Билландттың ұятты оқиғасына әкелді, ол голландиялық қоғамдық пікірді ашуландырды және штадтхольдердің беделін одан әрі төмендетті. Оқиға голландиялықтарды Бірінші қарулы бейтараптық лигасына қатысуға итермеледі, ол "еркін кеме, тегін тауар" қағидасын жақтады, әсіресе Ұлыбритания 1668 жылғы Сауда келісімін ресми түрде жойғаннан кейін. Голландиялықтар өз бейтараптықтарын сақтау үшін лиганың басқа мүшелерінен қарулы қолдау күтеді.

Although Great Britain and the Dutch Republic had been allies since the Glorious Revolution of 1688, the Dutch had become very much the junior partner in the alliance and had slowly lost their former dominance of world trade to the British. During the Second Stadtholderless Period, the Dutch Republic had more or less abdicated its pretences as a major power and this became painfully evident to the rest of Europe during the War of the Austrian Succession. Near the end of that war in 1747, an Orangist revolution restored the stadtholderate with vastly increased powers for the stadtholder and made the stadtholderate hereditary. This did not lead to a resurgence of the republic as a major power because of what many in the republic saw as the mismanagement of the stadtholderian regency during the minority of stadtholder William V, and subsequently during his own reign. Instead, the republic remained stubbornly neutral during the Seven Years' War, which enabled it to greatly neglect both its army and navy. The stadtholderian regime was pro British, with the stadtholder being a grandson of King George II of Great Britain, but his opponents for this reason favoured France, and those opponents were strong enough in the States General of the Netherlands (the governing body of the Republic whose "first servant" the stadtholder was) to keep Dutch foreign policy neutral. Initially, the British considered the Dutch allies in their attempt to stamp out the rebellion in their North American Thirteen Colonies. They attempted to "borrow" the mercenary Scots Brigade of the Dutch States Army for use in the Americas, in a similar manner to the Hessian and Brunswicker contingents they hired and deployed. This was strongly opposed by the Dutch sympathizers of the American Revolution, led by Baron Joan van der Capellen tot den Pol, who managed to convince the States General to refuse the British request. More importantly, Dutch merchants, especially those from Amsterdam, became involved in the supply of arms and munitions to the American rebels soon after the outbreak of American Revolutionary War. This trade was mainly conducted via the Caribbean entrepôt of St. Eustatius, an island colony of the Dutch West India Company. There, American colonial wares, such as tobacco and indigo, were imported (in contravention of the British Navigation Acts) and re exported to Europe. For their return cargo, the Americans purchased arms, munitions, and naval stores brought to the island by Dutch and French merchants. In 1776 the governor of the island, Johannes de Graeff, was the first to salute the flag of the United States, leading to growing British suspicions of the Dutch. In 1778, the Dutch refused take Britain's side in the war against France. The British invoked a number of old treaties (1678, 1689, 1716) to have the republic support them militarily, but as in the Seven Years' War, the Dutch government refused. After the French declared war on Britain, Amsterdam merchants also became heavily involved in the trade in naval stores with France. The French needed those supplies for their naval construction, but were prevented from obtaining those themselves, due to the blockade by the Royal Navy (France being the weaker naval power in that conflict). The Dutch were privileged by a concession obtained after their victory in the Second Anglo Dutch War, known as the principle of "free ship, free goods", which was enshrined in the Anglo Dutch Commercial Treaty of 1668, reconfirmed in the Treaty of Westminster (1674). This early formulation of the principle of Freedom of Navigation exempted all but narrowly defined "contraband" goods carried in Dutch ships from confiscation by the British prize courts, in wars in which the Dutch remained neutral. According to the treaty naval stores, including ship's timbers, masts, spars, canvas, tar, rope, and pitch, were not contraband and the Dutch, therefore, were free to continue their trade with France in these goods. Because of the still important role of the Dutch in the European carrying trade, this opened up a large loophole in the British embargo. The British then unilaterally declared naval stores to be contraband and enforced their embargo by arresting Dutch and other neutral ships on the high seas. This led to strong protests by the affected Dutch merchants, who demanded institution of convoys escorted by the Dutch States Navy, to protect them against the Royal Navy and British privateers. According to customary international law, such convoys were (and still are) exempt from the right of Visit and Search by belligerents. Initially, the stadtholder managed to prevent this, but strong diplomatic pressure by France, that selectively applied economic sanctions to Dutch cities supporting the stadtholder in this policy, forced his hand in November 1779. The States General now ordered him to provide the escorts and the first convoy, under command of Rear Admiral Lodewijk van Bylandt, sailed in December. This led to the humiliating Affair of Fielding and Bylandt on 31 December, which enraged Dutch public opinion and further undermined the position of the stadtholder. The incident motivated the Dutch to seek admission to the First League of Armed Neutrality, which espoused the principle of "free ship, free goods", especially after Britain formally abrogated the Commercial Treaty of 1668. The Dutch hoped to gain the armed support of the other members of the league to maintain their neutral status.

Соғыс жариялау

Британ үкіметі бұл қадамның қауіптілігін сезді (оның салдарынан Ұлыбритания Ресеймен және скандинавиялық елдермен – Швеция және Дания-Норвегиямен соғысқа тартылуы мүмкін), сондықтан 1780 жылдың желтоқсанында өз ниеттерін жариялағаннан кейін көп ұзамай республикаға соғыс жариялады. Ресейдің голландтарға көмек көрсетуіне жол бермеу үшін (Ресей императрицасы Екатерина II де мұны қаламайтын еді), британ үкіметі голландтардың лигаға қосылуымен тікелей байланысы жоқ бірнеше шағымдарды келтірді. Олардың бірі – 1779 жылы голландтардың американдық капер Джон Пол Джонсқа (мәжбүрлі түрде) баспана бергені болды. Көбірек маңызға ие болғаны – Амстердам банкирі Жан де Неуфвилль мен Акс-ла-Шапельдегі американдық агент Уильям Ли арасында Амстердам зейнеткері Ван Беркельдің құпия қолдауымен келісілген, ал 1780 жылдың қыркүйегінде ашық теңізде британдық HMS Vestal крейсері ұстаған американдық дипломат Генри Лоуренстің мүліктерінен табылған сауда шартының жобасы туралы кеңінен айтылды. Ол Континенттік Конгресс тарапынан Голланд Республикасымен дипломатиялық қарым-қатынас орнату үшін жіберілген еді. Бұл жоба голландтардың бейтараптық еместігінің дәлелі ретінде британдықтар тарапынан пайдаланылды.

Соғыстың барысы

Голландияның теңіз күштері 1712 жылдан бері құлдырап келе жатты. Флот ұзақ уақыт бойы назарсыз қалды, ал голланд теңіз флоты, қақтығыстың басында бар болғаны 20 кемеден тұрғандықтан, британдық Корольдік теңіз флотына тең келе алмады. Штаттар Генералдары 1779 жылы флотты едәуір кеңейту туралы шешім қабылдады, тіпті осы теңіз құрылысы бағдарламасына қаражат та бөлді, бірақ ол баяу дамыды. Голланд флотының баяу кеңеюіне тағы бір себеп – лайықты сарбаздардың жетіспеушілігі болды. Голланд теңіз флоты сауда флотына қарағанда төмен жалақы төледі және британдық Корольдік теңіз флоты сияқты жұмысқа алуды (импрессимент) қолданбады. Соғыс басталғанда, бірнеше кеме Вест-Индияда британдықтар тарапынан тартып алынғандықтан, қолда бар кемелердің саны одан да азайды, себебі олар соғыс басталғанын білмеді. 1781 жылдың ақпанында контр-адмирал Виллем Крул басқарған конвой Сент-Эстациус маңында осылайша жоғалып кетті, ал адмирал қысқа шайқаста қаза тапты. Тағы бір оқиғада капитан Байландт (сол аттас адмиралдың туысы) кемесін тапсырды. Голланд флотының айқын кемшілігі және оның «дайын емес» күйі голланд теңіз командирлері, әсіресе Тексель эскадрильясына қолбасшылық еткен вице-адмирал Андрис Хартсинк үшін флотты тікелей тоқтатуға жиі қайталап келтірілетін сылтау болды, осылайша Солтүстік теңізде британдық флоттың үстемдігіне жол ашты. Соғыс басталғаннан кейін бірнеше апта ішінде 200-ден астам голланд сауда кемелері, 15 миллион гульдерлік жүкпен ағылшындар тарапынан тартып алынды, ал тағы 300-і шетелдік порттарда тоқтатылды. Голланд теңіз флотының белсенділігінің төмен болуының тағы бір себебі – дипломатиялық әрекеттер ешқашан тоқтамады және голланд үкіметіне соғыс қысқа ғана уақытқа созылады деген ойды ұқтырды. Императрица Екатерина голландтарға көмек көрсетуден бас тартса да, дауды реттеу үшін өзінің қызметтерін ұсынуда өте белсенді болды. Британдықтар да, голландтар да осы дипломатиялық маневрлерге әртүрлі деңгейде адалдықпен қатысты, бірақ олар ешқандай нәтиже бермеді, бірақ олар соңғы уақытта әскери әрекеттерді төмен деңгейде ұстауға көмектесті. Британ үкіметі соғысты тез аяқтау үшін голландтарға да ұсыныс жасады, әсіресе Лорд Нордтың кабинеті 1782 жылдың наурыз айында Рокингем мен Фокс кабинетімен ауыстырылғаннан кейін. Фокс голланд үкіметіне қолайлы шарттармен жеке бейбітшілікке келуді ұсынды. Алайда, голландтар үшін өкінішке орай, олар теңіз шараларында Франциямен «бірлесе» әрекет етуге келісіп, Франциямен байланыстарын нығайтқандықтан, жеке бейбітшілік енді мүмкін болмады. Франциямен нақты әскери одақ, алайда, статхолдер тарапынан тоқтатылды, республикада көптеген адамдар оны қолдағанмен. Соғыс, оның барысында, үш негізгі майданда жүрді. Ұлыбритания Голландияның Еуропадағы порттарын блокадалады және бүкіл әлемде голландтың отарлық иеліктерін басып алуға экспедициялар ұйымдастырды. Бұл әрекеттер көбінесе сәтті аяқталды, тек Африканың Алтын жағалауындағы (қазіргі Гана) Голландияның Эльмина қамалын басып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. Батыс Үндістандағы көптеген голланд аймақтары британдықтар тарапынан басып алынса, кейбіреулері, мысалы, Кюрасао, олардың қорғаныс күштеріне байланысты шабуылға ұшыраған жоқ.

Dutch naval power had been in decline since 1712. The fleet had been long neglected, and the Dutch navy, having only 20 ships of the line at the start of the conflict, was no match for the British Royal Navy. Although the States General had decided on a substantial expansion of the fleet in 1779, just before the fateful decision to offer limited convoys, and had even voted the funds for such a naval construction program, it progressed but slowly. Another reason for the slow expansion of the Dutch fleet was a lack of suitable recruits—the Dutch navy paid lower wages than the merchant marine and did not use impressment like the Royal Navy. The number of available ships was diminished even more at the start of the war when several ships were captured by the British in the West Indies because they were unaware the war had started. A convoy under Rear Admiral Willem Krul was lost this way near St. Eustatius in February 1781, and the admiral was killed in the short action; in a different action, Captain Bylandt (a nephew of the admiral of the same name) surrendered his ship. The pronounced inferiority of the Dutch fleet, and its state of "unreadiness" was a frequently reiterated excuse for the Dutch naval commanders, especially Vice Admiral Andries Hartsinck, who commanded the Texel squadron, to keep the fleet at anchor, thereby ceding dominance of the North Sea to the blockading British fleet. Within a few weeks of the beginning of the war, more than 200 Dutch merchantmen, with cargo to the amount of 15 million guilders, had been captured by the British and 300 more were locked up in foreign ports. Another reason for the lack of activity of the Dutch navy was the fact that diplomatic activity never ceased and gave the Dutch government the illusion that the war would be of only short duration. Empress Catharine, though she refused to come to the aid of the Dutch, was very active in offering her services to mediate the dispute. Both the British and the Dutch, with varying amounts of sincerity, cooperated in these diplomatic manoeuvres, which came to nothing, but helped to keep military activities at a low level while they lasted. The British government also made overtures to the Dutch to come to a speedy conclusion of hostilities, especially after the cabinet of Lord North had been replaced by that of Rockingham and Fox in March 1782. Fox immediately proposed a separate peace on favourable conditions to the Dutch government. Unfortunately for the Dutch, they had just bound themselves closer to France by agreeing to act "in concert" with France in naval actions, so a separate peace was no longer an option. A real military alliance with France was, however, still blocked by the stadtholder, despite the fact that many in the republic favoured it. The war, as far as it went, was fought in three main theatres. Britain blockaded Dutch ports in Europe, and embarked on expeditions to seize Dutch colonial properties throughout the world. These were almost entirely successful; only an attempt to capture the Dutch Elmina Castle on the Africa's Gold Coast (modern Ghana) failed. While many Dutch territories in the West Indies were taken by the British, some, like Curaçao, were not attacked due to their defensive strength.

Батыс Үндістан

Голландиялықтар үшін Батыс Үндістандағы соғыс, дерлік басталмас бұрын аяқталды. Корольдік Әскери-теңіз күштерінің Ливард аралдары бекетінің командирі адмирал Родни, соғыс жарияланғаны туралы хабар алғаннан кейін бірден Кариб теңізінің сол бөлігіндегі голланд колонияларына – Сент-Эвстациус, Саба және Сент-Мартенге шабуыл жасады. Осы шабуыл голланд әскери және сауда кемелерін тосыннан шағып алды, олар әлі де жаулық әрекеттер басталғанын білмеген еді. 1781 жылдың 3 ақпанында басып алынған Сент-Эвстациус, американдық көтерілісшілерді қару-жарақпен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарған болатын, ол толығымен қиратылды. Адмирал әсіресе аралдағы еврей саудагерлеріне қатыгездік танытты. Аралдағы барлық тауарлар тәркіленді, ал голланд, американдық, француз және тіпті британдық саудагерлер де жер аударылды. Олжаның бір бөлігі сол жерде аукционға сатылды, бірақ айтарлықтай бөлігі Ұлыбританияға бағытталған конвойға жүктелді. Алайда, конвойдың көп бөлігі Ағылшын арнасында адмирал Пике де ла Мотте басқаратын француз эскадрильясымен ұсталды. Бірақ француздар голландтықтарға тауарларын қайтармады. Голланд Ливард Антиль аралдарын да басып алуға әрекет жасалды, бірақ олар голландтықтардың қолында қалды. Суринам да голландтықтардың иелігінде болды, алайда, көршілес Бербисе, Демерара және Эссекибо 1781 жылдың басында британдықтар тарапынан жылдам басып алынды. 1782 жылы француз капитаны Арман де Керсент оларды қайта басып алып, соғыс аяқталғаннан кейін голландтықтарға қайтарды.

Еуропалық сулар

Адмирал Хартцинк бастапқыда флотымен тәуекелге баруға ықыласын білдірмеді. Дегенмен, Текселден тысқары қауіпсіздікке шығу үшін саяси қысым күшейді және британдық конвойларды қолға түсіру немесе голланд конвойларын сүйемелдеу үшін бірнеше сақтық әрекеттер жасалды. Мұндай әрекеттердің бірінде адмирал Йохан Зутман және оның орынбасары контр-адмирал Ян Хендрик ван Кинсбергеннің басқаруымен күшті эскадрилья 1781 жылдың тамыз айында Доггер Бан шайқасында адмирал Хайд Паркердің басқаруымен шамамен бірдей күшті британ эскадрильясымен кездесті, бұл тактикалық теңдікпен аяқталды. Тағы бір перспективалы жоба – Брест ісі деп белгілі болған оқиға. 1782 жылдың қыркүйегінде голланд саясаткерлері француздармен әрекеттерін үйлестіруге, «бірлесіп» жұмыс істеуге келіскеннен кейін, 10 голланд кемесінен тұратын эскадрильяны Бресттегі француз эскадрильясымен біріктіру мүмкіндігі туды, себебі британ флоты кенеттен оңтүстікке қарай бет бұрған еді. Алайда, Хартцинк әдеттегідей, британдық кемелердің тұзаққа түсіп жатқаны туралы ақпаратқа негізделген қарсылық білдірді. Бұл ақпарат жалған болып шыққаннан кейін, штатгальтер оған вице-адмирал граф Лодевик ван Байландттың басқаруымен эскадрильяны Брестке жіберуді бұйырды. Бірақ, бұрын да көп рет болғандай, Байландт кемелерді тексергеннен кейін, оларды теңізге шығуға «дайын емес» деп мәлімдеді. Оның бұл шешімін басқа офицерлер де қолдады. Бұл оқиға саяси дауыл тудырып, штатгальтердің өзіне де қауіп төндірді, өйткені ол флоттың дайындық жағдайы мен стратегиялық шешімдері үшін бас қолбасшы ретінде жауапты болды (офицерлер тактикалық және операциялық жағынан жауапты болғанымен, «дайын емес» деген айыптау үшін жауапкершіліктен бас тарта алмады). Штатгальтердің қарсыластары тергеу талап етті, бірақ ол ұзаққа созылып, штатгальтер 1787 жылдан кейін толық өкілеттігіне ие болғаннан кейін, соғыс аяқталғаннан ұзақ соң тоқтатылды. Доггер Бан шайқасынан басқа, еуропалық суларда ірі шайқастар болған жоқ, ал британдық блокада голланд флотынан көп қарсылық көрмеді, бірақ блокаданың өзі британдық теңізшілерге (олар ұзақ уақыт теңізде болғандықтан, тіпті скорбутқа да шалдыққан) және қатты тозуға ұшыраған кемелерге зиян келтірді. Сонымен қатар, Солтүстік теңізде теңіз үстемдігін сақтау үшін едәуір кемелер жұмсалуға тиіс болғандықтан, 1781 жылдан кейін британдық корольдік теңіз флотының күші одан да сарқылып кетті. Голланд жағалауын блокадалау үшін қажетті кемелерді француз, американ және испандықтарға қарсы басқа майдандарда қолдану мүмкін болмады. Бұл 1781 жылдан кейін британдықтардың теңізде жеңіліске ұшырауына ықпал еткен болуы мүмкін.

Admiral Hartsinck at first proved himself highly reluctant to risk his fleet. However, political pressure to venture outside the safety of the Texel roadstead mounted and several cautious attempts were made to capture British convoys, or escort Dutch convoys. In one of those forays, an unusually strong squadron, under Admiral Johan Zoutman and his second in command, Rear Admiral Jan Hendrik van Kinsbergen, encountered in August 1781 a British squadron of about equal strength under Admiral Hyde Parker in the Battle of Dogger Bank, which ended in a tactical draw. Another promising venture seemed to be what has become known as the Brest Affair. In September 1782, after the Dutch politicians had hesitantly agreed to coordinate their actions with the French, acting "in concert", an opportunity seemed to exist to combine a Dutch squadron of 10 ships of the line with the French squadron at Brest, as the British fleet in the channel had suddenly sailed south. However, Hartsinck, as usual, made objections, based on intelligence that British ships lay in ambush. When this proved false, the stadtholder ordered him to send the squadron, under command of Vice Admiral Count Lodewijk van Bylandt to Brest. However, as had happened countless times before, Bylandt, after having inspected the ships, declared them "unready" to put out to sea. In this refusal, he was supported by the other flag officers. The incident caused a political storm that threatened to engulf the stadtholder himself, as he was responsible as commander in chief for both the state of readiness of the fleet and its strategic decisions (though the officers were tactically and operationally responsible, and could not decline responsibility for the alleged state of "unreadiness" themselves). The opponents of the stadtholder demanded an investigation that was, however, very long drawn out, and quietly terminated after the stadtholder was restored in his full powers after 1787, long after the end of the war. Though, except for the Dogger Bank skirmish, no major battles were fought in European waters, and the British blockade encountered little opposition from the Dutch fleet, the blockade itself exacted its toll on the British seamen, who were at sea for long times at a stretch (which even exposed them to the danger of scurvy) and the ships that suffered from severe wear and tear. Also, because an appreciable number of ships had to be detached to maintain naval superiority in the North Sea, the already overstretched Royal Navy was even more strained after 1781. Ships that were needed to blockade the Dutch coast could not be used against the French, Americans, and Spaniards in other theatres of war. This may have contributed to a number of the naval defeats the British suffered after 1781.

Азиялық сулар

Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) Кейп колониясының шығысындағы өз колонияларын қорғауға жауапты болды, бірақ алғаш рет голландиялық әскери-теңіз флотынан көмек сұрауға мәжбүр болды. Бірақ, бастапқыда кемелер жетіспеді және қолда бар теңіз күштері Ұлыбританияның Голландиялық Үндістанды толық бақылауға алуына тосқауыл қоя алмады. 1782 жылдың басында британдық адмирал сэр Эдвард Хьюз Голландиялық Цейлонның шығыс жағалауындағы, Бенгал шығанағындағы ең жақсы порты саналатын Тринкомалиді басып алды. 1781 жылдың наурыз айында британдық адмирал Джордж Джонстон Кейп колониясын басып алуға жіберілді. Франция, Үндістанға флот жіберуді бұрыннан жоспарлаған болатын, осы туралы хабар алып, өзінің командирі Байи де Суфренге Джонстондан бұрын мысқа жетуге тырысуды тапсырды. Джонстон мен Суфрен Кабо-Верде аралдарында кездейсоқ шайқаста кездесіп, Суфрен Джонстондан бұрын жетуге үлкерді. Ол қалдырған француз әскерлерінің күші Джонстонды колонияға шабуыл жасаудан қайтарды. Одан кейін ол Солтүстік Атлантикаға қайтып оралды. Суфрен Аралына (қазіргі Маврикий) және содан кейін Үндістанға жол тартты. Ол Хьюзге қарсы бірнеше шайқасқа қатысты. Суфрен голландтық Негапатам портын (1781 жылы британдықтар басып алған) алуға тырысты, бірақ Хьюз оның жолын кесті. Тамыз айында француздар Тринкомалиді қайта басып алды, ал Суфрен бірнеше күннен кейін Хьюзбен тең күшпен шайқасты. Екі флот та шегініп, британдықтар Бомбейде жөндеу жұмыстарын жүргізді, ал француздар голландтық Суматра колониясында қайта жабдықталды. Хьюз мен Суфрен 1783 жылы қайта кездесті, бірақ Франция мен Ұлыбритания арасындағы алдын ала бейбіт келісім туралы жаңалық Үндістандағы соғыс қимылдарын тоқтатты. 1781 жылдың тамызында соғыс туралы хабар Суматраға жетті, онда голландтық және британдық компаниялардың сауда бекеттері орналасқан еді. Британдық компанияның директорлары Форт-Марлбородан Бомбейден Суматраның батыс жағалауындағы голландтық бекеттерін жою туралы нұсқау алды. Кездейсоқ жағдайға байланысты, көп ұзамай бес кемеден тұратын Шығыс Үндістан флоты келді, және директорлар осы мүмкіндікті пайдаланды. Директорлардың бірі Генри Ботам флотты басқарып, 100 сарбазбен Падангқа бет бұрды. 18 тамызда Падангтағы VOC бас резидені Якоб ван Хеемскерк, Ботамның күштерінің нашарлығын білмей, батыс жағалаудағы барлық бекеттерді қарсылықсыз тапсырды. Бұл оқиға британдықтарға 500 000 флоринге бағалы тауарлар мен ақша әкелді. Падангтағы бекініс 1784 жылы қала VOC бақылауына қайтарылғанға дейін қиратылды.

The Dutch East India Company (VOC) had been responsible for defending its own colonies east of the Cape Colony, but for the first time, had to request assistance from the Dutch navy. However, ships were lacking at first and what naval forces were available were unable to prevent Britain from taking full control of Dutch India. In early 1782 British Admiral Sir Edward Hughes captured Trincomalee on the eastern coast of Dutch Ceylon, considered to be the finest harbour in the Bay of Bengal. In March 1781, British Admiral George Johnstone was sent to capture the Cape Colony. France, which had already planned to send a fleet to India, received intelligence of this, and directed its commander, the Bailli de Suffren, to try to reach the Cape before Johnstone. After Johnstone and Suffren met in a happenstance battle in the Cape Verde Islands, Suffren was able to arrive before Johnstone, and the strength of French troops he left dissuaded Johnstone from attacking the colony. After capturing a number of VOC ships in the nearby Saldanha Bay, he returned to North Atlantic waters. Suffren had continued on to Isle de France (now Mauritius) and then India. There, he arrived and fought a number of actions against Hughes. Suffren attempted to take the Dutch port of Negapatam (taken by the British in 1781), but was frustrated by Hughes. In August, the French recaptured Trincomalee, and Suffren fought Hughes to a standstill in a naval battle several days later. The two fleets withdrew and the British repaired in Bombay while the French refitted in the Dutch colony of Sumatra. Hughes and Suffren met again in 1783, but news of preliminary peace between France and Britain ended hostilities in India. In August 1781, word of the war reached Sumatra, where both the Dutch and British companies had trading outposts. The directors of the British company at Fort Marlborough received instructions from Bombay to destroy all of the Dutch outposts on the west coast of Sumatra. Quite fortuitously, a fleet of five East Indiamen arrived not long after, and the directors seized the opportunity for action. Henry Botham, one of the directors, commandeered the fleet, and with 100 company soldiers sailed for Padang. On 18 August, Jacob van Heemskerk, the VOC chief resident at Padang, surrendered all of the west coast outposts without a fight, unaware that Botham's force was relatively weak. The capture netted the British 500,000 florins in goods and money. The fortress at Padang was destroyed before the town was returned to VOC control in 1784.

Өртке қарсы іс-қимыл және Париж келісімі

Республика соғыс аяқталғанға дейін Франция және оның одақтастарымен ресми әскери одақ құрмады. Алайда, 1782 жылдың қазан айында Генри Лоуренстің орнын бастан Джон Адамс 1782 жылдың сәуірінде Штаттар Генералынан американдық республиканың дипломатиялық мойындалуын алғаннан кейін американдықтармен достық және сауда шарты жасалды. Республика АҚШ-ты мойындаған екінші еуропалық держава болды (Франциядан кейін, бірақ Испаниядан бұрын). Адамс сондай-ақ, әлі де маңызды голландтық капитал нарығында американдықтар үшін айтарлықтай сомада несие алуға қол жеткізді. Республика француз сыртқы істер министрі Верген ұйымдастырған бейбітшілік конгресіне қатысып, британдық комиссарлармен жеке келіссөздер жүргізді. Голландтық талаптар француз тарапынан қолдау алмады, бұл оларды француздар мен олардың одақтастары жалпы бейбітшілікке қол қоюға кіріскен кезде қиын жағдайға түсірді. Сондықтан голландтықтар жалпы шартқа қол қойылмас бұрын алдын ала келісімге қол қоюға мәжбүр болды. Республика 1783 жылдың қаңтарында Ұлыбритания мен Франция арасындағы қару тоқтатуға қосылды. Париж келісімі (1783–1784) Негапатнамды Үндістандағы британдық колонияға айналдырды. Сейлон голландтықтардың басқаруына қайтадан берілді. Британдықтар голландтық Шығыс Индияның бір бөлігімен еркін сауда жасау құқығын алды, бұл британдық саудагерлердің маңызды соғыс мақсаты болған еді. Француздар британдықтардан қайтарып алған басқа да голландтық колонияларын, соның ішінде Батыс Индиядағы колонияларды (мысалы, 1781 жылдың ақпанында адмирал Родни басып алған, бірақ 27 қарашада француз адмиралы Де Грасс қайтарып алған Сент-Эвстациус) қайтарды.

Салдары

Соғыс Нидерланд үшін, әсіресе экономикалық тұрғыдан, апатқа ұшырды. Бұл 18-шы ғасырда голланд билігінің әлсірегенін растады. Соғыстан кейін, жаман нәтижеге оның қарсыластары, штадхолдердің нашар басқаруына (немесе одан да жаман нәрсеге) кінә тақты және Патриот партиясын құрды. Олар 1747 жылғы төңкерістің бірқатар реформаларын уақытша кері қайтарып, оның билігін күрт шектеді. Алайда, бұл патриоттық көтеріліс 1787 жылы пруссиялық және британдық әскерлердің араласуымен басылды. Патриоттар елден қуылды, бірақ 1795 жылы француз революциялық армиясының көмегімен оралып, ескі Голландия Республикасының орнына Батавия Республикасын құрды. Төмен елдер британдықтардың стратегиялық есептеулерінің орталық бөлігі болып қала берді және олар 1793, 1799 және 1809 жылдары Нидерландқа экспедициялық күштер жіберді. Соғыс VOC-қа ауыр зиян келтірді, ол бұрыннан бері қиын жағдайда болғандықтан, бірнеше жылдан кейін банкротқа ұшырады.