Кіріспе

Junkers Jumo 213 – екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі V 12 конфигурациялы, сұйықпен салқындатылатын ұшақ қозғалтқышы, Junkers Motoren компаниясының алдыңғы Jumo 211 үлгісінің жетілдірілген нұсқасы. Бұл үлгіге екі жаңа мүмкіндік қосылды: аз мөлшерде салқындату сұйықтығын қажет ететін қысыммен салқындату жүйесі, бұл қозғалтқыштың көлемін және салмағын азайтуға мүмкіндік берді, сондай-ақ жоғары жылдамдықпен жұмыс істеуге баптауға мүмкіндік беретін бірқатар жақсартулар енгізілді. Бұл өзгерістер қуатын 500 астам ат күшіне арттырып, 213-ті соғыстың аяққы кезеңіндегі ең ізделісті осьтік қозғалтқыштардың біріне айналдырды.

Жобалау және әзірлеу

1930 жылдардың соңында Jumo 211 өндіріске енгізілгенде, ол "ашық цикл" негізіндегі қысымсыз сұйық салқындату жүйесін пайдаланды. Қозғалтқышты салқындату үшін су сорылып берілді, бірақ жүйе атмосфералық қысымда немесе одан сәл жоғары қысымда жұмыс істеді. Судың қайнау температурасы биіктікпен (қысыммен) төмендейтіндіктен, суыту суының температурасын биіктікте қайнаудан сақтау үшін өте төмен ұстау қажет болды, бұл өз кезегінде судың радиаторға ағып, салқындату үшін қозғалтқыштан аз мөлшерде жылуды алып кетуіне себеп болды. Ал 1940 жылғы Daimler Benz DB 601E машинасы қысымды салқындатқыш жүйесін қолданды, ол биіктікке қарамастан бірдей қысымда жұмыс істеді, қайнау температурасын шамамен 110 °C-қа дейін көтерді. Бұл оған бірдей салқындату тиімділігін сақтай отырып, барлық биіктікте аз суды пайдалануға мүмкіндік берді. Көп жағынан Jumo 211-ге ұқсас болғанымен, 601 моделі 211-ден кіші және жеңіл болды, сонымен қатар жоғары биіктікте жоғары қуат режимінде жұмыс істеуге болатындықтан, ол истребительдерді жобалауда танымал болды. 211 моделі бомбалаушылар мен көліктік ұшақтардағы "екінші" рөлге ие болды. Junkers Motorenwerke фирмасы осы жағдайға наразы болды және 1938 жылдың өзінде қысымды салқындату жүйесін өндіру бойынша өз жұмыстарын бастады. 211 моделінде жүргізілген тәжірибелер өте сәтті болды, нәтижесінде қозғалтқышты кішірек және жеңілдетуге (су мөлшерін азайту арқылы) ғана емес, сонымен қатар қызып кетпестен жоғары қуат режимінде жұмыс істеуге болатыны анықталды. Коленвалды нығайту және күшейтілген қуат беру үшін толық жабық турбокомпрессорды қосу арқылы жасалған қосымша өзгерістер Jumo 211F моделін құрады, ол 2600 айналымда 1340 АТ (1322 ж.к., 986 кВт) қуаттылықты, алғашқы 211A нұсқасындағы 2200 айналымдағы 1000 АТ-тан жоғары көрсетті.

213А

Бірақ бұл тек бастамасы ғана еді. Қозғалтқыш блогын кішірек сыртқы өлшемге қайта жобалағаннан кейін, суыту қуатының артуына сәйкес, сол 150 мм x 165 мм бұрылыс / соққы сандарын сақтай отырып, Jumo 211 сериясының 35 литрлік сыйымын сақтай отырып, содан кейін суперкомпрессордың күшейткіш параметрлерін арттыра отырып, 213A моделі 3250 айналымда 1750 а.к. (метриялық ат күші) жеткізуге қабілетті болды. Бұл оны 1350 а.к. қамтамасыз еткен DB 601E-ге қарағанда әлдеқайда қуатты етті және 44,52 литрлік сыйымды DB 603 сияқты қуатты болды. Junkers 603 нарығына баруды шешті және 213-тің орнату нүктелері мен сұйықтық қосылыстарын 603 сияқты орындарға орналастырды, бұл оны алмастыруға мүмкіндік берді, тек Jumo-ның стандартты оң жақ суперкомпрессордың кірісінен (Daimler Benz V12 инверттелген қозғалтқыштарында суперкомпрессордың кірістері әрқашан сол жақта болды) басқа. 213A (негізгі өндіріс сериясы, бір сатылы екі жылдамдықты суперзарядтаумен) алғаш рет 1940 жылы сынақтан өтті, бірақ 1943 жылы "өндірістік сапа" деп жарияланудан бұрын ұзақ кешігулерге ұшырады. Өндірістің қарқыны жоғарылау өте баяу болды, өйткені Jumo 211 өндірісінің кешігуін болдырмау қажеттілігі болды. 1944 жылы қозғалтқыштар жеткілікті мөлшерде қолжетімді болған кезде, одақтастардың бомбалаулары өндіріс желілерін қайталап жойды. А моделінің өндірісі 1944/45 жылдары айына шамамен 400–500 данамен шектелді.

Қосымша нұсқалары

Ұзақ сынақ кезеңінде бірнеше жетілдірілген нұсқалар да жасалды. 213B 100 октанды "C3" отынымен жұмыс істеуге арналған, бұл күшейткіш қысымды арттыруға және қону қуатын 2000 а.к. дейін жеткізуге мүмкіндік берді. 213C негізінен қайта орналастырылған қосалқы жабдықтармен (суперкомпрессор, май сорғысы және т.б.) жабдықталған, бұл Моторлы қарудың оғын пропеллер білігі арқылы атуға мүмкіндік берді. 213D қуат қисықтарын тегістеу және биіктіктегі көрсеткіштерді жақсарту үшін жаңа үш жылдамдықты суперкомпрессормен жабдықталды, бірақ ол өндірілген жоқ. Келесі негізгі өндіріс нұсқалары 213E және оған ұқсас 213F болды. Бұл қозғалтқыштар жаңа екі жылдамдықты, екі сатылы суперкомпрессормен жабдықталды, ол биіктіктегі көрсеткіштерді едәуір жақсартты. Екі модельдің арасындағы жалғыз айырмашылық – E моделінде қону қуаты мен номиналды биіктікте жұмыс істеуге арналған интеркулер болды. Арсенал 24H Tandem2x 24H қозғалтқыштары тандемдік жетектегі коаксиалды винттерді қозғалтты. SFECMAS 12H – Арсенал 12H, SFECMAS Арсеналды жұтқаннан кейін. SFECMAS 12K – Арсенал 12K, SFECMAS Арсеналды жұтқаннан кейін.