Көліктердегі кері қарау айналары: мақсаты, орнатылуы, тарихы. Кері қарай көру мүмкіндігін қамтамасыз етеді, қауіпсіздікті арттырады. Автокөліктерге арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көліктің артқа қарай көруге мүмкіндік беретін айнасы – автомобильдер мен басқа да көлік құралдарында орналасқан, көбінесе жалпақ айна. Ол көліктің артқы терезесі (артқы жел әйнегі) арқылы жүргізушіге артқа қарай көруге мүмкіндік береді. Автомобильдерде артқа қарай көретін айна әдетте алдыңғы әйнектің жоғарғы бөлігіне екі жақты бұрылмалы тіреуге бекітіледі. Бұл оны кез келген жүргізушінің бойына және көру бұрышына қарай реттеуге, сондай-ақ жолаушының соқтығысуы кезінде қауіпсіздік үшін жолдан ығысуға мүмкіндік береді. Артқа қарай көретін айнаға қосымша, жүк көліктерінде, мотоциклдерде және велосипедтердегі жалғыз артқа қарай көру құралы болып табылатын бір немесе бірнеше бүйіргі айналар да орнатылады.
Mirror in vehicles that allows the driver to see rearwards
A rear view mirror (or rearview mirror) is a, usually flat, mirror in automobiles and other vehicles, designed to allow the driver to see rearward through the vehicle's rear window (rear windshield). In cars, the rear view mirror is usually affixed to the top of the windshield on a double swivel mount allowing it to be adjusted to suit the height and viewing angle of any driver and to swing harmlessly out of the way if impacted by a vehicle occupant in a collision. The rear view mirror is augmented by one or more side view mirrors, which serve as the only rear vision mirrors on trucks, motorcycles and bicycles.
Тарих
Тұрақты айналарды ерте пайдалану 1906 жылы сипатталған, бір сауда журналында артта не тұрғанын көрсетуге арналған айналар жабық кузовты автомобильдерде танымал болды және қысқа мерзімде кеңінен қолданыла бастады. Сол жылы Франциядан Анри Кейн мырза "автомобильдерге арналған ескерту айнасын" патенттеді. Артындағы жолды көру үшін кез келген күйге реттелетін Аргус Dash Mirror 1908 жылы пайда болды. Жарыс көлігінде орнатылған ең алғашқы артқы айна 1911 жылы алғашқы Индианаполис 500 жарысында Рей Харрунның Мармон жарыс машинасына орнатылды. Харрун өзі 1904 жылы жылқымен тартылған көлікте осыған ұқсас мақсатта қолданылған айнаны көргенде бұл ойға келгенін айтты. Харрун сондай-ақ, айнаның кедір-бұдыр кірпіштің бетіне байланысты үнемі дірілдеп тұратынын және ол көбінесе пайдасыз болғанын мәлімдеді. Әдетте, артқы айнаны ойлап тапқан деп Эльмер Бергер есептеледі, бірақ шындығында ол оны алғаш рет патенттеді (1921) және оны Бергер және Компаниясы көшеде жүретін автомобильдерге енгізу үшін жетілдірді.
Early use of fixed mirrors was described as early as 1906, with a trade magazine noting mirrors for showing what is coming behind were now popular on closed bodied automobiles, and were likely to be widely adopted in a short time. The same year, a Mr. Henri Cain from France patented a "Warning mirror for automobiles". The Argus Dash Mirror, adjustable to any position to see the road behind, appeared in 1908. Earliest known rear view mirror mounted on a racing vehicle appeared on Ray Harroun's Marmon race car at the inaugural Indianapolis 500 race in 1911. Harroun himself claimed he got the idea from seeing a mirror used for a similar purpose on a horse drawn vehicle in 1904. Harroun also claimed that the mirror vibrated constantly due to the rough brick surface, and it was rendered largely useless. Elmer Berger is usually credited with inventing the rear view mirror, though in fact he was the first to patent it (1921) and develop it for incorporation into production street going automobiles by his Berger and Company.
Қосымшалар мен баламалар
Жақында көптеген жаңа модельді автомобильдерге артқы көрініс бейнекамералары орнатылды, бұл ішінара артқы көру айналарының автомобильдің тікелей артындағы жолды көрсете алмауына байланысты болды, себебі артқы бөлік немесе багажник автомобильдің артындағы 3–5 метрлік (10–15 фут) жол учаскесін көру мүмкіндігін жабады. АҚШ-та жыл сайын SUV көліктерінің соқтығысуынан 50-ге жуық бала қаза болады, себебі жүргізуші оларды артқы көру айнасынан көре алмайды. Камера жүйелері әдетте артқы бамперге немесе автомобильдің төменгі бөліктеріне орнатылады, бұл артқы көруді жақсартады. Сонымен қатар, қосымша артқы көру айналары да қолжетімді. Олар негізгі артқы көру айнасына бекітіліп, артқы орындықты қарау үшін жеке реттеледі. Бұл ересектерге артқы орындықтағы балаларды қадағалауға көмектеседі.
Recently, rear view video cameras have been built into many new model cars, this was partially in response to the rear view mirrors' inability to show the road directly behind the car, due to the rear deck or trunk obscuring as much as 3–5 meters (10–15 feet) of road behind the car. As many as 50 small children are killed by SUVs every year in the USA because the driver cannot see them in their rear view mirrors. Camera systems are usually mounted to the rear bumper or lower parts of the car, allowing for better rear visibility. Aftermarket secondary rear view mirrors are available. They attach to the main rear view mirror and are independently adjustable to view the back seat. This is useful to enable adults to monitor children in the back seat.
Жарыққа қарсы
Призмалық артқы көріспе, кейде "күндізгі/түнгі көріспе" деп те аталады, жарықтың күшін және жылтырауын азайту үшін бұрылуы мүмкін, әсіресе артынан келе жатқан көліктердің алыс жарық шамдары үшін, әйтпесе олар түнде жүргізушінің көзіне тікелей түсіп, көруге кедеріл келтіруі мүмкін. Мұндай көріспе қимасы бойынша үшбұрышты шыныдан жасалған, оның алдыңғы және артқы беттері параллель емес. Қолмен бұрылатын түрлерінде көріспені "күндіз" және "түн" режимдері арасында реттеу үшін иінді немесе тұтқа қолданылады. Күндізгі режимде алдыңғы бет бұрылып, артқы беттен күшті шағылыс пайда болады. Көріспе түнгі режимге ауыстырылғанда, оның шағылыстыратын артқы беті жүргізушінің көру бұрышынан тысқары бұрылады. Бұл көріс іс жүзінде аз шағылыс беретін алдыңғы беттің шағылысы болып табылады; жүргізушінің көзіне әлде де аз жарық түседі. "Қолмен бұрылатын" күндізгі/түнгі көріспелер алғаш рет 1930 жылдары пайда болды және 1970 жылдардың басына қарай көптеген жеңіл автомобильдер мен жүк көліктерінде стандартты жабдыққа айналды.
A prismatic rear view mirror—sometimes called a "day/night mirror"—can be tilted to reduce the brightness and glare of lights, mostly for high beam headlights of vehicles behind which would otherwise be reflected directly into the driver's eyes at night. This type of mirror is made of a piece of glass that is wedge shaped in cross section—its front and rear surfaces are not parallel. On manual tilt versions, a tab is used to adjust the mirror between "day" and "night" positions. In the day view position, the front surface is tilted and the reflective back side gives a strong reflection. When the mirror is moved to the night view position, its reflecting rear surface is tilted out of line with the driver's view. This view is actually a reflection of the low reflection front surface; only a much reduced amount of light is reflected in the driver's eyes. "Manual tilt" day/night mirrors first began appearing in the 1930s and became standard equipment on most passenger cars and trucks by the early 1970s.
Автоматты түрде көлеңкелеу
1940 жылдары американдық өнертапқыш Джейкоб Рабинов күндіз-түні ауыстырылатын айна үшін жарыққа сезімтал автоматты механизмді ойлап тапты. Бірнеше Chrysler Corporation автокөліктері 1959 жылдан бастап осы автоматты айналарды қосымша жабдық ретінде ұсынды, бірақ клиенттердің аз бөлігі ғана оларды өз машиналарын қоса тапсырыс берді, сондықтан бұл опция тізімдерінен жақын арада алынып тасталды. Көптеген автокөлік өндірушілер 1983 жылы автоматты түрде қараңғыланатын артқы көріспе айналарды қайта ұсына бастады, ал олар 1980 жылдардың соңында кеңінен танымал бола бастады. Қазіргі жүйелер көбінесе артқы көріспе айнасына орнатылған фотосенсорларды пайдаланады, олар жарықты анықтап, электрохромизм арқылы айнаны қараңғылатады. Бұл электрохромдық мүмкіндік бүйіргі көріспе айналарға да енгізілді, олардың да қараңғыруына және жарықтың шағылысуын азайтуына мүмкіндік береді.
In the 1940s, American inventor Jacob Rabinow developed a light sensitive automatic mechanism for the wedge type day/night mirror. Several Chrysler Corporation cars offered these automatic mirrors as optional equipment as early as 1959, but few customers ordered them for their cars and the item was soon withdrawn from the option lists. Several automakers began offering rear view mirrors with automatic dimming again in 1983, and it was in the late 1980s that they began to catch on in popularity. Current systems usually use photosensors mounted in the rear view mirror to detect light and dim the mirror by means of electrochromism. This electrochromic feature has also been incorporated into side view mirrors allowing them to dim and reduce glare as well.
Ауыстырылатын нысандар
Кейде көліктің артқа қарау айнасына кресттер, дұға таспалары, сәттілік әкелетін заттар, мысалы, жұмсақ текшелер, және "Кішкентай ағаштар" сияқты хош иістендіргіштер ілінеді. Кейбір елдерде мұндай заттарды ілу заңмен тыйымдалған, себебі ол жүргізушінің көру бұрышын шектейді де, қауіпсіздікке кедері келтіреді.
Objects are sometimes hung from the rear view mirror, including cross necklaces, prayer beads, good luck charms, decorations like fuzzy dice, and air fresheners like Little Trees. In some jurisdictions such hanging is illegal on the basis that it impairs the driver's forward view and so compromises safety.
Жүк көліктері мен автобустар
Көліктер мен автобустарда жүк көбінесе артқа қарауды, артқы жарықтың көрінісін кеседі. АҚШ-та барлық жүк көліктері мен автобустардың екі жағында да екі жақты көздері болады, олар көбінесе есіктерге орнатылып, жақтағы терезелер арқылы артқа қарау үшін қолданылады. Бұл көздер көліктің артында үлкен көрінбейтін ("соқыр") аймақты қалдырады, бұл аймақ қашықтық артқан сайын тарылады. Бұл қауіпсіздік мәселесі, және жүргізуші оны өтеуі керек, көбінесе тығыз қоныста жүк көлігін артқа бұру үшін адамның көмегіне жүгінеді немесе қисық сызып артқа жүреді. "Нүктелік көздер" – көліктің бүкіл жағының бұрмаланған бейнесін беретін дөңгелек көздер, олар көбінесе көліктің оң жағына орнатылады. АҚШ-та көздер "қауіпсіздік жабдықтары" саналады және олардың ені шектеулерге кірмейді.
On trucks and buses, the load often blocks rearward vision out the backlight. In the U. S. virtually all trucks and buses have a side view mirror on each side, often mounted on the doors and viewed out the side windows, which are used for rear vision. These mirrors leave a large unviewable ("blind") area behind the vehicle, which tapers down as the distance increases. This is a safety issue which the driver must compensate for, often with a person guiding the truck back in congested areas, or by backing in a curve. "Spot mirrors", a convex mirror which provides a distorted image of the entire side of the vehicle, are commonly mounted on at least the right side of a vehicle. In the U. S. mirrors are considered "safety equipment", and are not included in width restrictions.
Мотоциклдер
Мотоциклдің түріне қарай, оның артқы көрінетін айнасы болуы немесе болмауы мүмкін. Жолда жүруге арналған мотоциклдерде көбінесе артқы көрінетін айна болуы міндетті. Ал жолдан тыс пайдалануға арналған мотоциклдерде әдетте артқы көрінетін айна болмайды. Артқы көрінетін айналар түрлі пішінде және дизайнмен келеді, оларды мотоциклге, көбінесе рульге бекітудің әртүрлі тәсілдері бар. Сондай-ақ, артқы көрінетін айналарды мотоцикл жүргізушісінің каскасына да орнатуға болады.
Depending on the type of motorcycle, the motorcycle may or may not have rear view mirrors. Street legal motorcycles are generally required to have rear view mirrors. Motorcycles for off road use only normally do not have rear view mirrors. Rear view mirrors come in various shapes and designs and have various methods of mounting the mirrors to the motorcycle, most commonly to the handlebars. Rear view mirrors can also be attached to the rider's motorcycle helmet.
Велосипедтер
Кейбір велосипедтер рульге орнатылған артқа қарай көретін айнамен жабдықталған. Артқа қарау айнасын велосипедтің рамасына, қауіпсіздік шлеміне, қолға немесе көзілдіріктің қаптамасына да орнатуға болады. Бұл жолдан бұрылмай-ақ арттағы жағдайды үнемі бақылауға мүмкіндік береді. Артқа қарау айнасы көбінесе жаңа велосипедпен бірге келмейді және оны жеке сатып алу қажет.
Some bicycles are equipped with a rear view mirror mounted on a handlebar. Rear view mirrors may also be fitted to the bicycle frame, on a helmet, on the arm or the frame of a pair of eyeglasses. This allows what is behind to be checked continuously without turning round. Rear view mirrors almost never come with a new bicycle and require an additional purchase.
Ұшақ
1956 жылы Азаматтық әуе шаруашылығы басқармасы ұшқыштың тіке үстіне артқа қарау айнасы орнатуды ұсынды, осылайша жеке ұшақтар қону кезінде немесе ұшу жолағымен жүргенде бақылауда ұстап, соқтығыстарды болдырмауға болады. Әскери ұшақтардың көбінесе алдыңғы кабина жақтамасында бір немесе бірнеше артқа қарау айнасы болады, олар қуып келе жатқан ұшақтарды бақылау үшін қолданылады.
In 1956, the Civil Aeronautical Administration proposed a rear view mirror mounted right above the pilot to keep an eye when private aircraft are landing or taxiing on the runway to prevent collisions. Fighter aircraft usually have one or more rear view mirrors mounted on the front canopy frame to watch out for chasing aircraft.