Кіріспе

Американдық журналист (1951 жылы туған)
Ирвин Чусид (1951 жылғы 22 сәуірде Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында туған) – журналист, музыка тарихшысы, радио жүргізушісі, жазбалар продюсері және өзін «тарихи ескерткіштерді сақтаушы» деп сипаттайды. Оның мақсаты – «тарихтың қоқысқа тасталған нәрселерінен өз орнына қойылмаған дүниелерді тауып алып, құтқару». Осы «дүниелердің» қатарында бұрын назардан тыс қалған, бірақ қазір танымал композитор, топ жетекшісі, электронды музыканың негізін қалаушы Реймонд Скотт, Space Age Pop стилінің өкілі Esquivel, суретші және көркем өнер шебері Джим Флора, түрлі «шеттен келген» музыканттар (соның ішінде Уильям «Шуби» Тейлор, басқаша «Адам мүйізі» деп те аталады) және Лэнгли мектептерінің музыкалық жобасы бар. Чусид өзін «маргиналияны бағалайтын білгір» деп атайды, бірақ сонымен бірге «халықтың талғамына қатысты нашар барометрмін» дейді. Чусид белгілі афрофутурист суретші, композитор және топ жетекшісі Сүн Раның мұрасын басқарады және суретшінің мұрагерлері атынан оның музыкалық құқықтарын қорғайды. Ол Крис Райсманмен бірлесіп құрастырған «Sun Ra: Art on Saturn – Sun Ra’s Saturn Label Album Cover Art» атты кітабы 2022 жылдың қараша айында Fantagraphics баспасынан жарық көрді. Оның журналистикалық мақалалары Mojo, The New York Times, Film Comment, Mix журналы, New York Press, Pulse! және басқа да басылымдарда жарияланды. 2021 жылы ол Америка бейсболын зерттеу қоғамының BioProject жобасы үшін 19 ғасырдың бейсбол жұлдызы Джо Старттың өмірбаянын жазды. Чусид 1992 жылдан бері Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында тұрады. Ол өзінің саяси көзқарасын «либертариандыққа жақын» деп сипаттайды.

Радио

1975 жылдан бері Чусид WFMU еркін форматтағы радиостанциясында диджей болып жұмыс істейді, онда ол мазмұнын «жанрлық серфингтің формалдығы» деп атайтын болжамсыз және ерекше апталық бағдарлама жүргізеді. WFMU-ға қатысудан бұрын ол 1969 жылдан 1971 жылға дейін Бриджпорт университетінде (екі жылдан кейін тастап кеткен) WPKN радиосында қысқа уақыт жұмыс істеді; 1977 жылы Жаңа Орлеанда тұрғанда WTUL радиосында апталық бағдарлама жүргізді. 1988 жылы ол автор және юморист Том Бодеттің «Жол аяқталысы» радиосериясының комедиялық сценарийін жазушысы болды. 1970-жылдардың соңында Чусид Jandek, The Shaggs, Lucia Pamela және R. Stevie Moore-дың жазбаларын радиода тұрақты түрде эфирге шығаратын алғашқы диджейлердің бірі болды. 1980-жылдардың басында ол «Жаман музыка сағаты» деп аталатын апталық сегментті ұйымдастырды, онда Уильям Шатнер және Леонард Нимой сияқты музыкант емес атақты адамдардың жазбалары ойнатылды. Бұл жанр Rhino Records компаниясының «Golden Throats» сериясындағы альбомдарында жазылды, оларға Чусид түсіндірмелер жазды. Бұл жинақтар Шатнердің қайта жаңғырған танымалдығына септігін тигізді, бірақ өзін-өзі пародизациялаудың көлеңкесімен. 1997 жылдан 2002 жылға дейін Чусид WFMU радиосында Мишель Булемен бірге «Бұрыс музыка сағаты» бағдарламасын жүргізді. 2005 жылдан 2007 жылға дейін ол «Мюриэльдің қазынасы» деп аталатын бір сағаттық апталық бағдарламада винтаждық калипсо, сока, гумбай және менто музыкаларын таңдады.

Музыкалық жобалар

Чусидтің Хуан Гарсия Эскивельдің "Space Age Bachelor Pad" музыкасын қайта ашуы және танымал етуімен марапатталғаны мәлім, бұл 1990 жылдары винтаждық экзотика мен лаунж музыкасының қайта жандануына ықпал етті. Ол Эскивель мен Реймонд Скотттың алғашқы CD қайта шығарылымдарын жинақтады және қайтыс болған композиторлардың/топ жетекшілерінің музыкалық мұраларын басқарады. Ол The Shaggs, Sun Ra, Wendy and Bonnie, Judson Fountain, Lucia Pamela және Алабама халықтық өнер ансамблі The Clouds-тің есімді альбомдарын қайта шығарды, сондай-ақ көптеген лейблдерде ондаған CD және LP шығарылымдарына сызба жазды. Ол "Raymond Scott Rewired" альбомын шығарды, ол 2014 жылдың ақпанында Basta лейблінде жарық көрді. 2000 жылы Чусид 1976-1977 жылдары музыка мұғалімі Ханс Фенгер жасаған Батыс Канада мектеп оқушыларының екі жеке басылған LP-сын тапты. Көптеген жұмыс істегеннен кейін және он лейблден бас тартудан соң, Чусид жобаны Нидерландыдағы Basta Audio Visuals және (Солтүстік Америка үшін) Хобокендегі Bar/None Records компаниясына лицензиялады, олар 2001 жылдың қазан айында "The Langley Schools Music Project" атты CD-де жазбаларды шығарды. Шығарылған күнінен бастап бір апта ішінде альбом Amazon.com-да бірінші орынға шықты. Бұл CD-нің танымалдылығы 2002 жылы VH1 деректі фильміне әкелді, ол CD-ні Amazon.com-да екінші орынға көтерді. 2003 жылы Джек Блэктің "School of Rock" фильмі Лэнгли CD-сынан шабыттанды. 2005 жылы жобаның құқықтарын белгілі бір Голливуд сценариші/режиссері сатып алды, ол осы оқиғаны үлкен экранға шығаруды жоспарлап отыр. Альбомды сынап бағалауда бұрынғы Village Voice музыка сыншысы Роберт Кристагау Чусидті "жалықтыратын идеолог" деп атады. 2002 жылы Чусид Нью-Йорк қаласындағы The Raymond Scott Orchestrette септетінің жалғыз альбомын шығарды (ол 1999 жылы құрған тобы). Сол жылы ол бұрынғы "Suddenly, Tammy!" әншісі/әндер авторы Бет Соррентиноның алғашқы жеке сессияларын шығарды, ол 2006 жылы "Nine Songs, One Story" деп шығарылды. 2011 жылы ол Соррентиноның "Would You Like To Go: A Curt Boettcher Songbook" альбомын бірлесіп ойлап тапты және үйлестірді, бұл күн сәулесі поп-музыкасының негізін қалаушы Курт Боэтчер жазған және/немесе онымен байланысты әндердің қайта интерпретацияланған жинағы. (Шон Слейд продюсерлік еткен альбом 2013 жылдың сәуірінде Basta лейблінде жарық көрді. Чусид "Солиситор және бақылаушы" деп аталды.) 2013 жылы ол Боэтчердің баспасын марқұм әнші-жазушының ұлы Варек Боэтчердің атынан басқарады. 1997 жылы Чусид (Эди Адамс және Джош Миллспен бірге) "Ernie Kovacs Record Collection" (Varese Sarabande) альбомын шығарды, бұл 1950 және 1960 жылдардың басында теледидардағы бағдарламаларында қолданылған әндер мен тақырыптардың жинағы. Альбом дизайнын белгілі суретші Крис Уэр жасады. 2004 жылы ол Ұлыбританияның Sonic Arts Network үшін "Interesting Results: Music by a Committee of One" атты CD-ны ұйымдастырды, бұл суретшілердің кескіндері бар DIY музыкасының жинағы. 2010 жылы Чусид WFMU үшін "Don't Mess With the Power Child" альбомын жинақтады, бұл 1980 жылдардың соңындағы Аманда (Уитт) есімді 10 жасар Алабамалық қыздың жазбаларының тұңғыш жинағы. Бұл жазбалар WFMU-де жиі ойнатылып, кейіннен интернетте кеңінен танымал болды. 2011 жылы WFMU үшін "Let's Get Plastered and Raid Circus World" атты жалғасы шығарылды. Реймонд Скотт, Эскивель, Боб Томпсон, Sun Ra, Курт Боэтчер және Шоуби Тейлордың музыкалық мүліктерін басқарудан басқа, ол Р. Стиви Мурдың, Бет Соррентиноның, Mighty Sparrow және Венди мен Боннидің бизнес істерін және баспасын қадағалайды. 2019 жылы BMI Railroad Town Music баспасында марқұм джаз саксофонисі Альберт Айлердің шығармаларының АҚШ-тағы баспашысы болды. 2014 жылы Чусид Sun Ra LLC әкімшісі болды, мұрагерлер марқұм, эксцентрикалық афрофутурист оркестр жетекшісі/композиторының каталогын басқарады. Сол жылы ол Sun Ra Music Archive-тің Майкл Д. Андерсонмен бірге Sun Ra сессияларының бастапқы таспаларынан iTunes-ке ремастерингтелген классикалық Sun Ra альбомдарының цифрлық сериясын шығарды. Содан бері Чусид Sun Ra-ның ремастерингтелген жазбаларының сериясын шығарды, бірге шығарды немесе кеңес берді, оның ішінде бұрын шығарылмаған материал, Cosmic Myth, Modern Harmonic, Strut және Corbett vs. Dempsey лейблдері бойынша шығарылды. 2020 жылдың соңына дейін 100-ден астам Sun Ra атаулары каталогтың Bandcamp сайтында цифрлық түрде қайта шығарылды. Чусид осы басылымдардың көпшілігіне тарихи түсініктеме берді. 2019 жылы ол (Братан Кливпен бірге) "The Barrence Whitfield Soul Savage Arkestra: Songs from the Sun Ra Cosmos" (Modern Harmonic) альбомын шығарды, бұл рок вокалисі Баренс Уитфилдтің Sun Ra каверлерінің жинағы; Чусид бірнеше тректерде барабан ойнады. Сондай-ақ 2019 жылы Чусид "June Tyson: Saturnian Queen of the Sun Ra Arkestra" (Modern Harmonic) альбомын шығарды, бұл Sun Ra Arkestra-ның жалғыз әйел мүшесі Тайсонның әнші, биші және костюм дизайнері ретіндегі жазбаларын топтастырған тұңғыш жинақ. 2013 жылы Чусид марқұм продюсер Том Уилсонға арналған алғашқы веб-сайтты құрды, оның ішінде Уилсонның шығармаларының толық дискографиясы бар.

Шетелдік музыка

1996 жылдың шілдесінде «Пулс» журналында жарияланған «Сізге басқаша музыка керек пе?» деген мақаласында Чусид «аутсайдер музыкасы» терминін енгізді, оны «өзгеше және көреген музыка, барлық жолдар бір нүктеге – шектен шығуға» дейді. Чусид өзінің WFMU радио бағдарламасында қолданған «бұрыс музыка» және «аутсайдер музыкасы» терминдерінің арасындағы айырмашылықты нақтылады, олардың синоним емес екенін және тек аз ғана жағдайда қабаттасатынын мәлімдеді. Чусид «Бұрыс музыка» радио концепциясы болғанын түсіндірді, ол музыкалық «қателіктердің» барлық түрлерін қамтиды, көбінесе жақсы білуі керек адамдар жасаған немесе шынайылығы күмәнді болған туындылар. Ал аутсайдер музыканттарын ол «көпшілік музыка стандарттары бойынша бағалайтын тыңдаушылар көбінесе «жаман» немесе «жетілмеген» деп санайтын суретшілер» деп анықтады. Бірақ ырғақтың дұрыс болмауы мен әдеттегі мелодияның жоқтығына қарамастан, мұндай суретшілер өте ынталы және құштарлықпен толған. Ең бастысы, олардың жасандылығы жоқ. Оларға құлақ салуға тұрарлық, өйткені олар шығармашылық және ерекшелік тұрғысынан барлық бәсекелестерден асып түседі. Оның «Z кілтіндегі әндер: Аутсайдер музыкасының ерекше әлемі» (2000) кітабында ерекше музыканттар мен көмескі көрегендер туралы айтылған. Бұл бұрмаланған әндерге арналған куәліктерді қарастырып, Publishers Weekly былай деп жазды: Ол диссонанстың 20 сүйіктісін бейнеледі. Олардың бірнешеуі, соның ішінде Tiny Tim, Captain Beefheart және Pink Floyd тобының бұрынғы психоделикалық музыканты Сид Барретт, бірнеше жинақтарға енген, бірақ көпшілігі тек қана сәттіліктің аз ғана шуағын сезінген. Мысалы, швед Элвисі Эйлерт Пиларм, 1962 жылы «Telstar» хитін шығарғаннан кейін өзін-өзі өлтірген Джо Мик және Фримонт, Нью-Гэмпширден шыққан үш қарындас The Shaggs, «Әлем философиясы» атты «алғашқы рок» шедеврін жазған. Чусид өзінің эксцентриктік және тұрақсыз тақырыптарын (мысалы, Уэсли Уиллис және Дэниел Джонстон) мазақтамау үшін сақтанды, әр музыканттың өмір жолын және мансабын ырғақты және құрметті әзілмен баяндады. Кітапта Арсесия, Бинго Газинго және Ю. Бхерст сияқты көптеген танылмаған аутсайдер музыканттарының қысқаша өмірбаяндары да бар. Чусид жазған және түсіндірген екі CD-де BJ Snowden, Shooby Taylor («Адам мүйізі»), Wesley Willis және кітапта суреттелген басқа музыканттардың әндерін тыңдауға болады. Билл Мейер бірінші CD туралы былай деп жазды: Бұл жинақ Ирвин Чусидтің сол аттас кітабына қосымша. Ол «бұрыс болғандықтан дұрыс» аутсайдер музыкасын мақтайды, егер сіз музыканттың не ойлап жатқанын түсінуге тырысатын дыбыстарға қызығушы болсаңыз, бұл жинақ сіз үшін. Жинақты Чусид ынтамен, бірақ әрқашан құрметпен түсіндіреді. Оның таңдауы өзін-өзі сезінбеген, бірақ негізінен жұмыс істейтін адамдардан бастап, ақылдан безген адамдарға дейін жетеді. Бұрынғылардың қатарында «Айда серуендеу» әнін қуатты түрде орындайтын Люсия Памела, сондай-ақ Либерияның заң шығарушысы Малинда Джексон Паркер, «Кеміршектерден тараған ауруларға шалдықпау туралы» ескерту жасаған конгрессмен кіреді. Соңғыларына Дэниел Джонстонның «Сиырды серуендету» әні, керемет мелодияны түсініксіз мәтінмен және ойыншық клавиатурамен үйлестіргені және Чикагоның «Rock 'n' Roll McDonald's» мекемесіне құрмет көрсеткен Уэсли Уиллис кіреді. Кейбір музыканттар өте танымал (Tiny Tim), ал кейбіреулері белгісіз (белгісіз авторлар мен «Ғаламның періште қызы» әнін орындаушылар) – оларды олардың есімдері естілмеген, бірақ бірегей туындыларын әлемге жеткізуге деген сенімділігі біріктіреді. «Z кілтіндегі әндер» цифрлық аудио жинағының бірінші және екінші томдары 2013 жылдың қыркүйегінде кеңейтілген (әрқайсысы 25 трек) және жаңа форматта қайта шығарылды, сонымен қатар үшінші және төртінші жаңа томдары да жарық көрді.

Бейнелеу өнері жобалары

Чусид инновациялық пластинка мұқабаларының суретшісі / коммерциялық иллюстратор Джим Флораның (1914-1998) көпшілік назарынан тыс қалған жұмысын түрлі-түсті 180 беттік саудалық кітабында – «Джим Флораның ойшауы бар өнері» (Fantagraphics, 2004) – жариялады. Оның жалғасы, «Джим Флораның есімсіз зұлым өнері», (бұрынғы KFAI радио жүргізушісі) Барбара Экономонмен бірлесіп жазылып, 2007 жылдың ақпан айында Fantagraphics баспасында жарық көрді. Бұл кітапта Флораның ерекше және сирек кездесетін суреттері, ағаштан ойылған кескіндері, эскиздері мен ерте туындылары ашылды. Үшінші антологиясы – «Джим Флораның тәтті шайтандық өнері» 2009 жылдың шілдесінде жарық көрді. Төртінші кітабы – «Джим Флораның жоғары сапалы өнері» – Флораның Columbia және RCA Victor Records үшін салған альбом мұқабалары мен музыкалық материалдарына арналды және 2013 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Чусид және Экономон Флора коллекциясының қоймасын басқарады және суретшінің туындыларының жоғары сапалы баспаларын шығарады. 2009 жылдың мамыр айында Чусид және Экономон суретші Дрю Фридманмен бірлесіп, белгілі иллюстратордың туындыларынан жасалған шектеулі сандығы көркем баспалардың желісін жасады. 2020 жылы Чусид музыкант / суретші Аи Атонның өнер мұрасына арналған алғашқы веб-сайтты құрды, ол бірнеше жыл Sun Ra-мен бірге ойнаған.