Кіріспе

Фицджеральд өзені ұлттық паркі – Батыс Австралиядағы Рейвенсторп және Джеррамунгуп округтерінде, Перт қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан ұлттық парк. Парк Австралияның Ұлттық мұра тізіміне жергілікті өсімдік түрлерінің көрнекті әртүрлілігі үшін, оның ішінде осы аймаққа ғана тән көптеген өсімдіктер үшін енгізілген.

Сипаттама

Парк Барен тауларын (шығыс, орта және батыс Барен тауы), Эйр жотасын және Фицджеральд өзенін қамтиды, сондай-ақ Фицджеральд биосферасын да қамтиды. Паркте 62 уникалды өсімдік түрі кездеседі, ал тағы 48 түрі басқа жерде сирек табылсады. 2008 жылы парктің қонақтарының саны шамамен 40 000 адамды құрады. Парк федералдық үкіметтің экономикалық ынталандыру жоспарынан 20 миллион доллар, ал штаттық үкімет тағы 20 миллион доллар бөлді. Бұл инвестициялар парк ішіндегі жолдарды жаңартуға және асфальттауға, Бремер шығанағынан Хоптунға дейінгі жаяу серуендеу жолын салуға, сондай-ақ қолданыстағы демалыс орындарын жаңартуға жұмсалады. Пойнт-Ан – Австралия жағалауындағы екі орынның (екіншісі – Басты бас) бірі, онда оңтүстік киттер қысқы көші-қон кезінде төлдеу үшін келеді. Ұлттық паркте 1858 жылы Велстед отбасы салған Куаалап Хоумстед Уайлдернес Ретриті (қазіргі кезде қонақ үй ретінде жұмыс істейді) орналасқан. 1890 жылы Хасселл отбасы осы жерге жалдау құқығын және үйді иеленді. Паркке батыс жағынан Бремер шығанағы арқылы немесе шығыс жағынан Хоптун арқылы кіруге болады. Парктің орталық бөлігіне тек толық жетек көлікпен немесе жаяу жүру арқылы ғана қол жеткізуге болады. Парктегі көптеген шыңдарға Phytophthora cinnamomi қоздырғышынан туындайтын шірудің таралуын болдырмау үшін альпинистерге тыйым салынған. Парктің солтүстік-батыс бөлігі Твертап деп аталады, бұл атау бірнеше өсімдіктер мен ландшафт ерекшеліктеріне қолданылады. Твертап далалық зерттеулер орталығы, бұрын Твертап коттеджі деп аталған бұрынғы тұрғын үйді пайдаланды, бірақ спанголиттен жасалған құрылыс өрттен қирады. Твертап атауы осы аймақпен байланысты ресми атауларда қолданылады, мысалы, Твертап сағасы су ағыны, жол және бірнеше өсімдік түрлері: Твертап эвкалиптісі (Eucalyptus arborella), Твертап қауырсын гүлі (Verticordia crebra) және Leucopogon sp. Твертап, сондай-ақ К.Р. Ньюби сипаттаған, осы аймақта табылған белгісіз түр. XIX ғасырдың авторы Этель Хасселл, Джеррамунгуп станциясында тұрған, осы тақырыпта бір тарау жазған. Жас әйелге осы аймақта қалудан аулақ болу туралы ескерту жасалды, бірақ нақты қауіп туралы мәлімдеме түсініксіз болды. Бұл мәселенің шешімін Хасселлдің нюнгаралық досы Гимбук берді, ол оған екі от жағып, судан алыс ұйықтауға кеңес берді, себебі аймақта "жабайы иттің" (динголардың) беделі күшті болды; бұл практикалық алаңдаушылық олардың көптігі туралы ежелгі әңгімелермен байланысты болды. 2023 жылдың ақпан айында Coulson Aviation Boeing 737 300 ұшағы ұлттық паркте өртпен күресу кезінде апатқа ұшырады, бірақ екі ұшқыш та аман қалды.

Флора мен фауна

Парк ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасы бойынша халықаралық деңгейде танылған биосфералық қорықтың негізін құрайды. Соңғы флора тізімінде 1693 түрге жететін өсімдік тіркелген, олардың 250-і сирек, ал 62-сі тек осы парктің ішінде ғана кездеседі. Назар аударуға лайық түрлердің ішінде патшалық хакея, квалап қоңырауы, қызыл банксия, әсем банксия, қоңырау жемісті малли, бұршақ гүлдері, қауырсын гүлдері, эвкалипттердің көптеген түрлері және бөтелкелік гүлдер (Каллистемон және Бофортия) бар. Паркте үш тәжді малли популяциясы бар, олардың жалпы саны 140 ағашқа жетеді. Құрып кету қаупі төніп тұрған Boronia clavata түрінің бес популяциясы бар, олардың барлығы 100 жеке дарақтан тұрады және осы аймақта орналасқан. Тағы екі жойылып бара жатқан түр – құнарлы жердегі той бұтасы және желдем жапырақты гревиллея да паркте кездеседі, бірақ құнарлы жердегі той бұтасы тек осы жерде ғана емес. Паркте сонымен қатар 22 түрлі сүтқоректі, 200 түрлі құс, 41 түрлі бауырымен жорғалаушы және 12 түрлі бақа мекендейді. Бұл маңызды құс аймағы ретінде танылған; ең сирек кездесетін түрлердің ішінде батыс қыл құсы, батыс жер топырағы және батыс қамшы құсы бар. Құрып кету қаупі төніп тұрған маллефул (Mallefowl) да паркте қоныстанғандығы белгілі, 1998 жылдан бері жеті рет байқалып, тіркелген. Табылған сүтқоректілердің ішінде өте сирек кездесетін дибблер мен шөптесін егесі бар, олардың екеуі де бір кезде жойылып кеткен деп есептелген. Тамар валлаби және вомбат, екеуі де қауіп төндіретін түрлер, парктің малли және топырақты аймақтарында мекендейді. Бұл аймақта квенда, чудич және қызыл құйрықты фаскогаль сияқты басқа да түрлер де тіршілік етеді. Көшпенді құстар ылғалды жерлерде және жағалау аймақтарында пана табады, ал аймақта уақытша мекендейтін түрлердің ішінде аққұйрықты теңіз бүркіті, Тынық мұхитының қарғасы және Каспий теңізінің шағаласы бар.