Кіріспе

Электр станциясының компоненті

Азық су жылытқышы – бу өндіретін қазандыққа берілетін суды алдын ала қыздыруға қолданылатын электр станциясының құрауы. Азық суды алдын ала қыздыру бу өндіру кезіндегі қайтымсыздықтарды азайтады, соның салдарынан жүйенің термодинамикалық тиімділігін арттырады. Бұл станцияны пайдалану шығындарын төмендетіп, сондай-ақ азық су бу циклына қайта енгізілгенде қазандық металлының жылулық соққыға ұшырауына жол бермейді. Бу электр станциясында (көбінесе өзгертілген Ранкин циклы ретінде модельделеді) азық су жылытқыштары суды қанығу температурасына өте біртіндеп жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл жұмыс сұйықтығына (суға) жылу берумен байланысты болатын қайтымсыздықтарды ең аз деңгейге дейін төмендетеді. Термодинамиканың екінші заңы туралы мақаланы қараңыз.

Циклді талқылау және түсіндіру

Суды қыздыруға жұмсалатын энергия көбінесе бу турбинасының сатылары арасында алынған будан алынады. Сондықтан, турбинада кеңейту жұмысын атқаруға арналған бу (демек, қуатты өндіруге) осы мақсатқа пайдаланылмайды. Азық су жылытқышының циклдық бу массалық ағынының пайызы – экстракция фракциясы деп аталады және электр станциясының максималды жылу тиімділігі үшін оны мұқият оңтайландыру қажет, себебі бұл фракцияны арттыру турбинаның қуаттылығын төмендетеді. Азық су жылытқыштары "ашық" немесе "жабық" типтес жылу алмастырғыштар бола алады. Ашық жылу алмастырғышта алынған бу азық сумен араласады. Мұндай жылытқыштарға әдетте азық судың кірісінде де, шығысында да қоректендіру сорғысы қажет, себебі жылытқыштағы қысым қазандық қысымы мен конденсатор қысымы арасында болады. Деаэратор – ағынды судан конденсацияланбайтын газдарды алуға арналған ашық ағынды су жылытқышының ерекше түрі. Жабық ағынды су жылытқыштары әдетте қабықшалы-түтікшелі жылу алмастырғыштар болып табылады, онда ағынды су түтікшелер арқылы өтеді және турбинадан алынған бумен қыздырылады. Бұларға ағынды суды алынған будың қысымына дейін көтеру үшін жылытқышқа дейін және кейін қосымша сорғылар қажет емес, бұл ашық жылытқыштарға тән. Дегенмен, алынған бу (ағынды суды қыздырғаннан кейін, көбінесе толығымен конденсацияланған) конденсатор қысымына дейін төмендетілуі керек, бұл изентальпиялық процесс, нәтижесінде энтропияның сәл өсуіне және циклдың тиімділігінің азаюына әкеледі. Көптеген электр станциялары бірнеше ағынды су жылытқыштарын пайдаланады және ашық, жабық компоненттердің екеуін де қолдануы мүмкін. Ағынды су жылытқыштары табиғи отынмен және ядролық отынмен жұмыс істейтін электр станцияларында қолданылады.

Экономизатор

Экономизатор ағынды су жылытқышы сияқты мақсатқа қызмет етеді, бірақ техникалық тұрғыдан өзгеше, себебі ол жылу үшін циклдық буды пайдаланбайды. Қазылған отынды пайдаланатын электр станцияларында экономизатор пештен шығатын ең төмен температуралы түтін газын суды қазанға түсетін алдында қыздыру үшін қолданады. Бұл пеш пен ағынды су арасындағы жылу алмасуының жалпы бу генераторы үшін орташа температура градиентінің кішірек болуын қамтамасыз етеді. Осының нәтижесінде отынның нақты энергия мазмұнына қатысты жүйе тиімділігі одан да артады. Көптеген ядролық электр станцияларында экономизатор болмайды. Дегенмен, Combustion Engineering System 80+ ядролық станциясының жобасы және оның даму нәтижелері (мысалы, Korea Electric Power Corporation-ның APR 1400) интегралды ағынды су экономизаторын қамтиды. Бұл экономизатор бу генераторына кіретін ағынды суды ең төмен температурадағы біріншілік салқындатқышпен алдын ала қыздырады.

Сынау

Жабық бу қазандық су жылытқышының термогидравликалық жұмысын анықтау процедуралары, бағыттары және нұсқаулары үшін кеңінен қолданылатын кодекс ASME PTC 12.1 Бу қазандық су жылытқыштары стандарты болып табылады.