Кіріспе

Британдық кәсіпкер және саясаткер (1679–1749)

Сэр Мэтью Декер, 1-ші баронэт (1679 – 18 наурыз 1749) (голланд тілінде: Mattijs Decker) Суррейдегі Ричмонд Гринде туған ағылшын саудагері және экономисі, 1719–1722 жылдары Шропширдегі Бишоп замогы округінен парламент депутаты болды. 1711–1712 жылдары Оңтүстік теңіз компаниясының губернаторы, ал 1713–1743 жылдары Шығыс Үндістан компаниясының директоры қызметін атқарды. Оның жарияланған еңбектері оны "Адам Смиттен бұрынғы ең маңызды жақтаушылардың бірі саналатын еркін сауда доктринасының күшті қолдаушысы" ретінде көрсетеді. Ол, басқа шаралармен қатар, кедендік баждарды жоюды және оларды үйлерге салынатын салыққа ауыстыруды, шайға салынатын бажды жоюды және оны тұтынуға ниетті үй шаруашылықтарына лицензиялық бажбен алмастыруды, сондай-ақ жалпы импорттық баждар мен сыйлықтарды жоюды ұсынды. Ричмондтағы үйінде ол көптеген голланд суреттерін қоса алғанда, үлкен өнер жинағын жинады, ол кейіннен оның немересі құрған Фицвильям мұражайының негізін құрады. Ол Ричмондтағы жылытылатын жылыжайларында ананас және лимон сияқты экзотикалық жемістерді Англияда өсіруді бастаушы болды.

Неке және балалар

1711 жылға дейін ол Генриетта Уоткинсқа үйленді, ол Уорвикширдегі Уитфордтың пасторы (онда оның қабырғалық ескерткіші сақталған) Ричард Уоткинс (1627–1709) пен оның әйелі Элизабет Хайкс (1638–1709) туған 16 баланың бірі еді, оның жеке қабырғалық ескерткіші Уитфорд шіркеуінде сақталған. Генриеттаның ағасы (арқылы Сэр Мэтью болашақ әйелімен танысты) кем дегенде жеті баланың әкесі болды, соның ішінде Ричард ФицВильям, 7-ші ФицВильям виконты (1745–1816), Ирландияның Дублин қаласындағы Маунт Мерриондағы Декер сарайы мен өнер жинағын мұрагерлік етіп алды, бірақ заңды мұрагерлерсіз қайтыс болды; оның өсиетімен Кембридждегі Фицвильям мұражайы құрылды. Генриетта Энн Декер (1747 жылы қайтыс болды), судья және парламент депутаты Джон Талботқа үйленді, бірақ балалары болмады. Мэри Декер, Норфолк графтығындағы Вест-Харлингтегі Уильям Крофтс пен Суффолк графтығындағы Литтл Саксхемнің әйелі және Ричард Крофтстың (1740–1783) анасы, парламент депутаты.

Жарияланымдар

Декердің сауда жайында жазушы ретіндегі даңқы екі трактатына негізделген. Біріншісі – «Ұлттың және әсіресе сауданың жүктеліп отырған бірнеше жоғары алымдар туралы маңызды ойлар, тауарлардың тасымалдануын болдырмау, саудагерді кез келген тексеруден босату және барлық мемлекеттік қаражатты бір ғана салықпен жинау туралы ұсыныс» (1743; 7-ші басылымына автор аты жазылған, 1756), кедендік алымдарды жоюды және олардың орнына үйлерге салық салуды ұсынды. Ол сондай-ақ, шайдан салықты алып тастап, оны тұтынуға ниеттенген үй шаруашылықтарына лицензиялық салық салуды ұсынды. Екіншісі – «Шет елдермен сауданың төмендеу себептері және оның салдарынан Ұлыбританиядағы жерлердің құны, сондай-ақ оларды қалпына келтіру шаралары туралы эссе» (1744) – У. Ричардсонға жатқызылған, бірақ ішкі дәлелдер Декердің авторлығын күшейте түседі. Ол лицензиялық жүйені кеңейтілген түрде жақтайды; импорттық баждарды жоюға және инабаттарды (бонустарды) таратуға шақырады және жалпы алғанда, еркін сауда доктринасының жақтаушысы ретінде өзін көрсетеді, ол экономикалық ғылымның бастапқы даму кезеңіндегі маңызды ойшылдардың бірі саналады.