Кіріспе

Солтүстік Америкадағы жағалау құмды төбелерінің кеңістігі

Орегон құмдықтары ұлттық демалыс аймағы Орегон жағалауында орналасқан. Бұл аймақ Солтүстік Бендтегі Кус өзенінен Флоренциядағы Сиуслау өзеніне дейін шамамен 64 шақырымға созылып, батысында Хонимен мемлекеттік паркіне іргелес жатыр. Ол Сиуслау ұлттық орманның бөлігі болып табылады және АҚШ Орман шаруашылығы қызметі басқарады. Орегон құмдықтары – желдің әсерінен пайда болған құмның ерекше аймағы. Олар Солтүстік Америкадағы жағалау құмды төбелерінің ең үлкен кеңістігі және әлемдегі ең үлкен қоңыржай жағалау құмды төбелерінің бірі, кейбір құмдар теңіз деңгейінен 500 футқа (152 метр) дейін жетеді. Олар Орегон жағалауында миллиондаған жылдар бойы жел мен жаңбырдың әсерінен болған эрозияның нәтижесінде пайда болған. Аймақтың жалпы аумағының шамамен бестен бір бөлігін құмдық төбелер құрайды. Орегон құмдықтары ұлттық демалыс аймағында автомобиль жолдарынан тыс көліктерді (OHV) пайдалану, жаяу серуендеу, балық аулау, каноэмен жүзу, атпен саяхаттау және кемпинг сияқты көптеген демалыс мүмкіндіктері бар. Картер құмдықтары жолы және Орегон құмдықтары күндізгі пайдалану орны мүмкіндігі шектеулі адамдарға орманға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Франк Герберттің «Дюна» ғылыми фантастикалық романы автордың осы аймақты зерттеуімен және оған деген қызығушылығымен шақырылған.

Геология

Құм төбелері жел мен судың уақыт өте келе әсер етуінен қалыптасқан. Төбелердің қалыптасуы негізінен желге байланысты. Жазда жел солтүстік және солтүстік-батыстан соғады. Жағалауға жақын таулар жел ағындарын бұрып, құмды түрлі пішінге келтіреді. Қыста желдер әлдеқайда баяу (дауыл кезінде желдің жылдамдығы дейін жете алады), олар оңтүстік және оңтүстік-батыстан соғады. Бұл желдер көп мөлшерде құмды жылжытып, төбелердің құрылымын өзгертеді. Су да төбелердің қалыптасуына әсер етеді. Толқындар мен толқу мұхит түбінен құмды алып, жағажайға шығарады, содан кейін жел оны өздігінен жылжытады. Бараж көлдері – Орегон құмды ұлттық демалыс аймағындағы ең ірі көлдер. Олар жағалау маңындағы тау етегінен батысқа қарай ағатын өзендердің жылдам өсіп келе жатқан құм төбелерімен тоғысып қалуынан пайда болған. 1910 жылдан 1979 жылға дейін құмды бекіту мақсатымен еуропалық жағажай шөбі, шотланд қалқаншасы және жағажай қарағайы отырғызылуының нәтижесінде жергілікті өсімдік түрлерінің саны күрт азайды.

Құстар

Көптеген құс түрлері Орегон құмды ұлттық демалыс аймағының әртүрлі орталарында мекендейді. Оңтүстік Жетті аймағына жағажай, батпақ және жағалау ылғалды жерлері кіреді, мұнда тундра аққуы, батпақтық торғай, Канада қазы, сары ішекқұс, қызыл құйрықты бүркіт, құмдық, ұзын мүңкілді қызылқұйрық, кіші құмдық және ең кішкентай құмдық мекендейді. Үлкен көк саз, американдық ащы саз, жасыл саз, Вирджиния рельсі, қантеке, қара сары, қара шұбар, белдікті балықшы, қарлы құс, ақбас бүркіт және оспрей Ситикос аймағында, Уаксмиртл жолының бойында тіршілік етеді. Иль-Крик аймағында көптеген жағалау қарағайлары бар және қарағай сискині, каштанатты арқалы чикадей, Суэйнсонның құсбағы, шырша, солтүстік жарқылдауы, қызыл крестбиль, зәйтүн жақты ұшқыр және Аннаның құсқұйрығына пана береді. Ақ құйрықты қайың, солтүстік қайың, күлгін жасыл қарлығаш, аққеңдір, сары ішекқұс, қара тұмсықты сұр ішекқұс, Таунсенд ішекқұсы, ермекті ішекқұс, үлкен мүйізді құсқұйрық және үлкен ақ құсқұйрық Ат құламасы аймағында көрілді.

Батыс қарлы құс

Батыс қарлы құсы Орегон құмды төбелері ұлттық ойын-сауық аймағын ұя салу орны ретінде пайдаланады. 1993 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі оны қорғауға алынған түр ретінде тіркеді, Орегонда бар болғаны 68 құс қалған еді. Көптеген мемлекеттік органдар құстарды қорғау және олардың санын арттыру үшін көп қырлы тәсіл қолданды. Бұл техникаларға құмды төбелердегі құстардың мекендеу ортасын қалпына келтіру, шабуылдайтын жағажай шөптерін жою және ұя салуға қолайлы жағдай жасау кірді. Ұялау орындарын қорғау наурыздың 15-інен қыркүйектің 15-іне дейінгі ұялау маусымында білім беру, ескерту белгілері және жағажайға шектеулер арқылы жүзеге асырылады. Қажет болған жағдайда, бұл шектеулерді полиция қызметкерлері күзетеді. Басқа да шараларға шабуылдайтын жыртқыштарды жою және құстардың санын дәл бақылау кіреді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, құстардың саны 403-ке жетті.

Орегон құмдықтарын қалпына келтіру серіктестігі

Орегон құмдықтарын қалпына келтіру бірлестігі – құмдықтарды сақтау және қайта жаңарту үшін көптеген мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмыс істейтін ұйым. 2014 жылы құрылған бұл топ құмдықтардың кең аумағын жабатын шабуылдай өсетін өсімдіктердің таралуын тоқтатуға бағытталған жұмыстарды жүзеге асыруда. Бүгінде кездесетін шабуылдай өсетін түрлердің пайда болуына 20 ғасырда жерді басқарушылардың құмдықтарды тұрақтандыру мақсатымен шөптер отырғызу әрекеттері себеп болған.

Көлік құралдарын автомобиль жолынан тыс пайдалану

Орегон құмдықтарының ұлттық демалыс аймағы елдегі АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің ең танымал орындарының бірі болып табылады, осы аймақта жолдан тыс көлік құралдарын (OHV) пайдалану кең таралған. 1979 жылы алғашқы басқару жоспары қабылданғанға дейін, аймақтың 91% OHV пайдалану үшін қолжетімді болды. 1994 жылы жаңартылған демалыс пайдалану жоспары OHV пайдалануын екі үлкен бөлік немесе басқару аймақтары арасында бөлінген жалпы аумақтың 31% -ымен шектеді. 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, келушілер Солтүстік, Орталық және Оңтүстік OHV жүру аймақтарын пайдалана алады.