Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Табиғи түрде қалыптасқан, әдетте кеме жүзе алатын, екі үлкен су кеңістігін байланыстыратын тар су жолы. Боғаз – екі теңізді немесе екі су алабын жалғастыратын жер бедері. Жер бедері ағынды шектейді, бірақ су бетіндегі су көбінесе екі жағынан да бірдей биіктікте және боғаз арқылы екі бағытта ағады. Кейбір боғаздарда боғаз арқылы басым бағытты ағын болуы мүмкін. Көбінесе, бұл екі құрлық арасындағы тар арна. Кейбір боғаздар кеме жүзуге қолайлы емес, мысалы, олар тым тар немесе тым жайлы болғандықтан, немесе кеме жүзуге болмайтын риф немесе аралдар тобы болғандықтан. Боғаздар шөгінділердің жиналу орындары ретінде де белгілі. Әдетте, құмдай өлшемдегі шөгінділер боғаздың екі қарама-қарсы жағалауларында да пайда болып, су асты желдеткіштерін немесе дельталарды құрайды.
Naturally formed, narrow, typically navigable waterway that connects two larger bodies of water
people with the surname
A strait is a landform connecting two seas or two water basins. While the landform generally constricts the flow, the surface water still flows, for the most part, at the same elevation on both sides and through the strait in both directions. In some straits there may be a dominant directional current through the strait. Most commonly, it is a narrowing channel that lies between two land masses. Some straits are not navigable, for example because they are either too narrow or too shallow, or because of an unnavigable reef or archipelago. Straits are also known to be loci for sediment accumulation. Usually, sand size deposits occur on both the two opposite strait exits, forming subaqueous fans or deltas.
Терминология
Канал, өткел немесе жол терминдері синонимдер болуы мүмкін және олар боғазбен бір-бірін алмастыра алады, бірақ кейде әрқайсысы әртүрлі мағыналармен ерекшеленеді. Шотландияда кейде фирд немесе Кайл да боғаздың синонимі ретінде қолданылады. Көптеген боғаздар экономикалық тұрғыдан маңызды. Боғаздар маңызды кеме қатынасы жолдары болуы мүмкін және оларды бақылау үшін соғыстар болған. Суэц каналы сияқты екі мұхитты немесе теңізді құрлық арқылы байланыстыру үшін көптеген жасанды арналар, яғни каналдар салынған. Өзендер мен каналдар көбінесе екі үлкен көлдің арасында өтуге мүмкіндік берсе де, олар боғаздың формалды анықтамасына сай болғанымен, әдетте осылай аталмайды. Өзендер және көбінесе каналдар, әдетте, биіктіктегі өзгерістерге байланысты белгілі бір бағытта ағады, ал боғаздар көбінесе екі бағытта да еркін ағып немесе бағытын өзгертіп, бірдей биіктікті сақтайды. Боғаз термині әдетте теңіз ортасының әлдеқайда үлкен және кеңірек нысандарына арналған. Бірақ оған ерекшеліктер де бар, мысалы, Пирс каналы боғаз деп аталады.
The terms channel, pass, or passage can be synonymous and used interchangeably with strait, although each is sometimes differentiated with varying senses. In Scotland, firth or Kyle are also sometimes used as synonyms for strait. Many straits are economically important. Straits can be important shipping routes and wars have been fought for control of them. Numerous artificial channels, called canals, have been constructed to connect two oceans or seas over land, such as the Suez Canal. Although rivers and canals often provide passage between two large lakes, and these seem to suit the formal definition of strait, they are not usually referred to as such. Rivers and often canals, generally have a directional flow tied to changes in elevation, whereas straits often are free flowing in either direction or switch direction, maintaining the same elevation. The term strait is typically reserved for much larger, wider features of the marine environment. There are exceptions, with straits being called canals; Pearse Canal, for example.
Салыстырулар
Бұғаздар – тамашалардың керісі. Яғни, бұғаз екі құрлық арасында жатады және екі үлкен мұхит аймағын байланыстырса, ал тамаша екі мұхит аймағы арасында жатады және екі үлкен құрлық аймағын байланыстырады. Кейбір бұғаздар, ағын турбиналарын пайдалана отырып, маңызды толқындық қуатты өндіруге мүмкіндік береді. Толқындардың күші, жел қуаты мен толқын қуатына қарағанда көбірек болжамды. Пентленд бұғазы (ағы) 10 ГВт қуат өндіруге қабілетті. Жаңа Зеландиядағы Кук бұғазы, ағындағы барлық энергия көлемі 15 ГВт болса да, 5,6 ГВт қуат өндіруге мүмкіндік береді.
Straits are the converse of isthmuses. That is, while a strait lies between two land masses and connects two large areas of ocean, an isthmus lies between two areas of ocean and connects two large land masses. Some straits have the potential to generate significant tidal power using tidal stream turbines. Tides are more predictable than wave power or wind power. The Pentland Firth (a strait) may be capable of generating 10 GW. Cook Strait in New Zealand may be capable of generating 5.6 GW even though the total energy available in the flow is 15 GW.
Навигациялық (заңды) режим
Аумақтық теңіз арқылы ашық теңіздің бір бөлігі немесе ерекше экономикалық аймақ пен ашық теңіздің басқа бөлігі немесе ерекше экономикалық аймақ арасындағы халықаралық қатынас үшін пайдаланылатын тұйықтар транзиттік өтудің құқықтық режиміне бағынады (Гибралтар, Довер, Ормуз тұйықтары). Халықаралық қатынас үшін пайдаланылатын тұйықтарда (1) ашық теңіздің бір бөлігін немесе ерекше экономикалық аймақты жағалау мемлекетінің аумақтық теңізімен байланыстыратын (Тиран, Хуан-де-Фука, Балтийск тұйықтары) және (2) егер теңізге қарай ашық теңіз арқылы немесе кеме жүзу және гидрографиялық сипаттамалары жағынан ұқсас қолайлы ерекше экономикалық аймақ арқылы баруға мүмкіндік болса, тұйыққа шектес мемлекеттің аралы мен оның құрлығы арасында пайда болған тұйықтарда бейкүнә өту режимі қолданылады (Мессина, Пентленд). Мұндай тұйықтар арқылы бейкүнә өтуді тоқтатуға болмайды.
Straits used for international navigation through the territorial sea between one part of the high seas or an exclusive economic zone and another part of the high seas or an exclusive economic zone are subject to the legal regime of transit passage (Strait of Gibraltar, Dover Strait, Strait of Hormuz). The regime of innocent passage applies in straits used for international navigation (1) that connect a part of high seas or an exclusive economic zone with the territorial sea of a coastal nation (Straits of Tiran, Strait of Juan de Fuca, Strait of Baltiysk) and (2) in straits formed by an island of a state bordering the strait and its mainland if there exists seaward of the island a route through the high seas or through an exclusive economic zone of similar convenience with respect to navigational and hydrographical characteristics (Strait of Messina, Pentland Firth). There may be no suspension of innocent passage through such straits.