Кіріспе

Ағаштан жасалған конструкцияларда қолданылатын инженерлік ағаш өнімдері

Ламинатталған шпонды ағаш (LVL) – жабысқыштармен біріктірілген жұқа ағаш қабаттарынан жасалған инженерлік ағаш өнімі. Ол көбінесе қабырғалар, арқалықтар, жиек тақталары және шеттік элементтерге қолданылады. LVL, әдеттегі тілімделген ағашқа қарағанда бірнеше артықшылықтарға ие: қатаң талаптармен бақыланатын зауытта жасалғандықтан, ол күшті, түзу және біркелкі болады. Құрамына байланысты, ол дәстүрлі ағаштан гөрі аз бүгіліп, бұрылып, иіліп немесе қысқарады. LVL – жабысқақпен ламинатталған ағашқа (glulam) ұқсас, бірақ жоғары рұқсат етілген кернеуге ие құрылымдық композиттік ағаш түрі. Ағашқа қарағанда жоғары өнімді және экологиялық таза балама ретінде, ламинатталған шпонды ағаштан (LVL) жасалған арқалықтар, қабырғалар және бағаналар ауыр жүктерді ең аз салмақта көтеру үшін құрылымдық қолдануда пайдаланылады.

Тарих

Құрылымдық композитті ағаш өнімдері, соның ішінде LVL, салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс. Олар жаңа технологияның және қатты пісірілген ағаштар жасауға жарамсыз жаңа түрлерді және кішірек ағаштарды пайдаланудың экономикалық қажеттілігінің нәтижесі. Америкалық ағаш кеңесінің ағаш құрылысын жобалау жөніндегі ұлттық ережелері әдетте 3-5 жылдық циклмен жаңартылады. 1991 жылғы нұсқасы LVL-ді алғаш рет енгізген нұсқа. LVL жабысқақ қабатталған ағаштан жасалған құрылымдардың кіші түрі ретінде қарастырылады. Инженерлік ағаш өнімдерін зерттеудің алғашқы қадамдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та жасалды. 1942 жылы ағашқа деген сұраныс күрт өсіп, ағаш тапшылығына әкелді. Соғыс индустриясы Трентон (Нью-Джерси) қаласындағы Homasote компаниясы әзірлеген, ағаш целлюлозасы мен ұсақталған газеттен жасалған панельдік материалды пайдаланды, оны ғимараттардың қаптамасы мен сыртына жабылатын материалдардың орнына қолданды. Ламинатталған шпонды ағаш өнімінің қазіргі таңдағы өнертабысы Артур Траутнерге тиесілі. Жапсырмалы ағаш шпондары 19 ғасырдың ортасынан бері жиһаз және пианино жасауда шағын көлемде қолданылып келсе, Траутнер алғаш рет құрылыс саласында қолдануға жеткілікті үлкен көлемдегі ламинатталған шпонды ағаш өнімдерін жасады. 1971 жылы "Micro=Lam LVL" енгізілді. "Micro=Lam LVL" ламинатталған шпонды ағаштан жасалған, ені 1 метр, қалыңдығы белгілі бір мөлшерде және ұзындығы 80 метр болатын тікбұрыштардан тұрды. Траутнер өзінің Micro=Lam өнімінің құрылымдық мүмкіндіктерін Айдахо штатының Хагерман қаласында Micro=Lam балкаларын пайдалана отырып үй салғанда дәлелдеді. Көптеген компаниялар Траутнердің өнертабысын нарықтағы тарық өнім деп санады және 1980 жылдардың ортасына дейін, орманды кесу экологиялық мәселеге айналғанда және компаниялар инженерлік ағаш өнімдеріне көшкенде ғана LVL кеңінен қолданыла бастады. Бұл шпондарды толық тақтаға жинағанда, "тікбұрыш" деп аталатын бір бөлік LVL құралады, ол ағаш талшықтарының ортақ бағытын бөліседі.

Өңдеу

LVL көбінесе Солтүстік Америкада I-жолақтарды да өндіретін компаниялармен жасалады. LVL арқалықтар мен басқыштар ретінде пайдалану үшін I-жолақтың қаптама элементтерінің тереңдігіне сәйкес келетін өлшемдерде өндіріледі. Сонымен қатар, кейбір өндірушілер LVL-ді I-жолақтардағы таспа мүшелері ретінде қолдану үшін қажетті өлшемдерге кесіп алады. 2012 жылы Солтүстік Американың LVL өндірушілері 18 түрлі мекемеде 1,2 миллион текше метрден астам LVL өндірді, ал 2013 жылы өндіріс 14%-дан астамға артты. LVL зауыттарының көбінесе I-жолақ өндіріс мекемелерімен бірге орналасуы бекер емес, себебі көптеген құрылысшылар еден және шатыр конструкцияларында I-жолақтар мен LVL комбинациясын қолданады. PSL қаптамалары ұзын жіптерге бөлініп, олардың ұзындығына параллель бағытталады, содан кейін соңғы пішінге дейін қысылады. LSL да қаптама емес, жіптерден жасалады, бірақ жіптер PSL-ге қарағанда қысқа және аз дәлдікпен тізіледі, сондай-ақ бағытталған жіпті тақтаның қалың түрі сияқты блоктар түрінде жасалады. PSL және LVL блоктары өлшемдерімен ерекшеленсе де, өте ұқсас. PSL блоктарының ені 18 метрге дейін, ал LVL блоктарының ені 1 метрге дейін және ұзындығы 24 метрге дейін жете алады.