Кіріспе

Еврей тілі аудармашысы (1820–1883) Исаак Эдвард Салкинсон (1820 жылғы 5 маусым – 1883 жылғы 5 маусым) – литвалық еврей жазушысы және аудармашы, «Хаскала дәуірінің ең көрнекті аудармашыларының бірі» деп есептеледі. Ол христиан дініне өткен және шіркеу миссионері болған.

Өмірбаян

Салкинсон 1820 жылы Вильнада дін сақтайтын еврей отбасында дүниеге келген. Кейбір мәліметтер бойынша, оның әкесі ақын Соломон Салкинд болған. Дегенмен, Салкинд 1868 жылы қайтыс болды, бұл Салкинсонның әкесі оның бала кезінде қайтыс болғаны туралы айтылған сөздерге қайшы келеді. Оның әкесі кішкентай шағында, ал анасы жеті жыл өткен соң қайтыс болды. Одан кейін ол Америкаға раввиндік семинарияға түсу ниетімен аттанды. Бірақ Лондонға келгенде, Лондон миссионерлік қоғамының өкілдерімен кездесіп, оны яһуди дінінен бас тартуға көндірді. Содан кейін крещение рәсімінен өтіп, 1849 жылы осы қоғамның колледжіне түсіп, төрт жыл бойы білім алды. Оның алғашқы қызметі Эдинбургтегі яһудилерге миссионерлік жұмыс болды, онда ол Дивинити Холлда студент болып оқыды. 1859 жылы Глазгодағы Пресвитериан шіркеуінде пастор болып тағайындалды. Ол өз шіркеуінде миссионер ретінде түрлі қалаларда, соның ішінде Пресбургте қызмет етті және ақырында 1876 жылы Венаға қоныстанды.

Жұмыс

Салкинсонды батыстың классикалық әдебиетін еврей тіліне аударуға К. Д. Гинзбург ынталандырды. Ол "еврей тілін жақсы көретін яһудилер христиандық классикалық еңбектерді оқыса, ал қарапайым христиан діни кітаптарын оқымайды" деп ойлады. Оның көптеген аудармалары миссионерлік мақсаттармен жасалғанымен, кейбіреулері таза көркемдік себептермен жасалды және ол маскил жазушысы Перец Смоленскинмен байланысын сақтады. Оның алғашқы аудармаларының бірі – WD=Q52154702-нің "Құтқару жоспарының философиясы" ("Philosophy of the Plan of Salvation") еңбегі, ол "Сод ха йешуа" ("Sod ha yeshuʻah") деген атпен жарияланды (Алтона, 1858). Ол сондай-ақ Мильтонның "Жоғалған жұмақ" ("Paradise Lost") шығармасын "Ва йегареш эт ха адам" ("Va yegaresh et ha adam") деген атпен (Вена, 1871); Шекспирдің "Отелло" және "Ромео мен Джульетта" пьесаларын "Ити'эль ха Куши" (ib. 1874; Смоленскиннің алды сөзімен) және "Рам ве Я'ел" (ib. 1878) аттарымен; ал Тидгенің "Урания" ("Urania") шығармасын "Бен Ḳохелет" ("Ben Ḳohelet") деген атпен аударды (ib. 1876). Оның Жаңа Ғидат аудармасы Гинзбургтің бақылауымен Венада 1886 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді.