Кіріспе

Жеке қарым-қатынас орнату
Бауырластық (лат. frater – «бауыр») – адамдар немесе топтар арасындағы тығыз қарым-қатынас құру. Әдетте, этикалық емес, даулы немесе мәселелі саналатын қарым-қатынастарды орнатуға қатысты қолданылады. Көптеген институционалдық контекстерде (мысалы, әскерилер, дипломатиялық корпус, парламенттер, түрмелер, құқық қорғау органдары немесе полиция, мектептер, спорт командалары, бандалар және корпорациялар) бауырластық, әлеуметтік немесе заңмен белгіленген топтар арасындағы белгілі бір әлеуметтік байланыстарға тыйым салатын заңдық, моральдық немесе кәсіби нормаларды бұзады. Бұл термин көбінесе жөнсіздік, кәсібиліксіздік немесе этиканың жоқтығын білдіреді. Мысалы, «душпанмен бауырласу» – жау топтарының мүшелерімен байланыс жасау және қарсыластың мүддесіне деген күшті, терең, жақын немесе романтикалық сезімді білдіреді, бұл – сатқындыққа тең болуы мүмкін. «Азаматтармен бауырласу» әдетте әскери қызметкерлер немесе құқық қорғау органдарының өкілдері мен азаматтар арасындағы қарым-қатынастың бұзылуын білдіреді. «Офицерлердің қатардағы әскерилермен достық қарым-қатынасы» немесе «жоғары лауазымды қызметкерлердің төменгі лауазымды қызметкерлермен достық қарым-қатынасы» (әскери контекстегі әдеттегі мағынасы) – жоғары дәрежедегі қызметкерлердің төменгі дәрежедегі қызметкерлермен жеке қарым-қатынасқа түсуін сипаттайды. Әлемдегі көптеген мекемелер бауырластықтың түрлерін тыйым салатын саясатты жүзеге асырады. Мұның себебі – беделділікті және моральдық жағдайды сақтау, бағыныштыларды қорғау және оларға әділ қарауды қамтамасыз ету, ұйымдық тұтастықты сақтау және операциялық мақсаттарға жету мүмкіндігін қамтамасыз ету, сондай-ақ ақпараттың рұқсатсыз таралуына жол бермеу. Бауырластыққа қарсы саясаттармен тыйым салынған қарым-қатынастар мен іс-әрекеттерге романтикалық және жыныстық қатынастар, құмар ойындар, үздіксіз бизнес байланыстар, бағынбаушылық, сондай-ақ сыйластықтан гөрі таныс болу және лауазымды тұлғаны құрметтемеу жатады. Бауырластыққа қатысты көзқарастар әртүрлі болуы мүмкін және талқыланып жатқан қарым-қатынастар мен топтарға байланысты. Ұйымдар бауырластыққа қатысты ағымдағы ұйымдық көзқарас немесе доктринадағы өзгерістерді бейнелеу үшін шектеулерді жеңілдетуі, өзгертуі немесе күшейтуі мүмкін. Бір топтың ішінде бауырластық достыққа және өзін-өзі дамытуға әкелуі мүмкін.

Әскери

Әскери қызметте офицерлер мен қатардағы әскери қызметшілерге кәсіби міндеттері мен бұйрықтарынан тыс жеке қарым-қатынас жасау әдетте тыйым салынады. Әртүрлі шендегі офицерлер арасындағы тым жақын қарым-қатынастар, әсіресе бірнеше буынды командалық тізбектегі офицерлер арасында, бауырластық деп есептелуі мүмкін. Қазіргі заманғы әскери ұйымдарда бауырластыққа қарсы саясаттың себептері көбінесе тәртіпті сақтау, командалық тізбектің жұмыс істеуін қамтамасыз ету және әскери құпияларды жауларға таратудың алдын алу болып табылады, бұл әскери заң бойынша сатқындық немесе бүлік тудыруға әкелуі мүмкін. Егер жауынгерлік күште офицерлердің кейбір қатардағы әскери қызметшілерді қауіпке тікелей ұшыратуға құлықсыздық танытуы немесе қатардағы әскери қызметшілер өздерінің қауіпті, мүмкін өлімге әкелетін тапсырмаға іріктелуінің себебі тек мұздай бейтарап әскери стратегиялық есептеулермен (күштің жалпы жеңісі үшін кейбір бөлімшелерді құрбан ету) байланысты емес деп санаса, онда олар стратегияны іске асыру үшін қажетті толық бағынуды көрсетпеуі немесе тіпті жоғарыдағы офицерлеріне қарсы шығуы мүмкін. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Рождестволық бітім – бауырластықтың айқын мысалы болды.

Германияның одақтастар тарапынан оккупациясы

Неміс халқына одақтастардың олардан қандай пікірде екенін көрсету үшін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал Дуайт Эйзенхауэр және Соғыс департаменті қатаң қарым-қатынас жасаудан тыйым салатын саясатты ұстанды. Алайда, АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Конгрестің қысымы салдарынан бұл саясат кезең-кезеңмен жеңілдетілді. 1945 жылдың маусым айында неміс балаларымен сөйлесуге қойылған тыйым азайтты. Шілде айында, белгілі бір жағдайларда неміс ересектермен сөйлесуге мүмкіндік туды. Қыркүйекте Австрия мен Германияда бұл саясат тоқтатылды. Оккупацияның алғашқы кезеңдерінде АҚШ әскерлеріне өздері әке болған балаға алимент төлеуге рұқсат берілмеді, себебі мұны "жауға көмектесу" деп есептеді. АҚШ әскерлері мен австриялық әйелдердің некелері 1946 жылдың қаңтарына дейін, ал неміс әйелдерімен 1946 жылдың желтоқсанына дейін рұқсат етілмеді. Британдық әскерлері де одақтастар оккупациясы кезінде өз әскерлері үшін ұқсас тыйым салды. Соғыс кеңсесі Германиядағы әскерлерге таратылған нұсқаулықта неміс әйелдерінің "мүмкіндік болса, сізден ала алатын нәрсе үшін өздерін арзанға сатуға дайын екенін" жариялады. Тыйымға қарамастан, әскерлер жергілікті әйелдермен, әсіресе азаматтық қызметкерлермен байланыс жасауын жалғастырды. Эйзенхауэрдің әріптесі, фельдмаршал Бернард Монтгомери бұл тыйымға қарсы болды және ол 1945 жылдың шілдесінде алынып тасталды.

Білім

Көптеген мектептер мен университеттер мұғалімдердің/оқытушылардың билік құқығын пайдаланып, жақсы көрушілікке, мәжбүрлеуге, жыныстық қорлауға және/немесе жыныстық қылмыстарға жол бермеу үшін мұғалімдер/оқытушылар мен студенттер арасындағы белгілі бір қарым-қатынастарға тыйым салады. Дегенмен, бұл тыйымдар даулы, себебі олар, мысалы, этикалық емес мінез-құлық күдікті болған жағдайда, бірақ оның расталмауы мүмкін болса, қызмет мерзіміне қатысты ережелермен келіспеушілік тудыруы мүмкін.

Жұмыс орны

АҚШ-тың кейбір штаттарындағы сот шешімдері жұмыс берушілерге қызметкерлер арасында белгілі бір қарым-қатынастарды, оның ішінде жеке туыстық емес байланыстарды шектеуге шектеулі заңдық құқық берді. 1990 жылдардан бері АҚШ-та мұндай корпоративтік саясаттар кәсібилікті және жұмыс орнының өнімділігін сақтау, гендерлік теңдік пен әйелдер құқықтарын қолдау, сондай-ақ сексуалдық қорлауға қатысты сот процестерінен аулақ болу және олардың салдарына жол бермеу мақсатында кеңінен қабылданып келеді. Дегенмен, бұл шешімдер мен оларды қорғайтын саясаттар түрлі себептермен сынға ұшырады: жеке адамдардың бірігу еркіндігін шектеу ретінде, компаниялардың кәсіподақтарға қатысуды жазалау құралы ретінде, және шамадан тыс саяси дұрыс көзқарастың көрінісі ретінде. АҚШ-тағы кәсіби және жоғары оқу орны спорт командалары спортшылар мен жанкүйерлер арасындағы қарым-қатынасқа қарсы саясатты енгізді. Американдық футбол командаларының өте азы ғана ойыншылар мен жанкүйерлер арасында бейресми байланысқа рұқсат береді. Мұның себептері: ойынға шоғырлануға кедергі келтіру, команда беделіне зиян келтіру қаупі, жыныстық қылмыс немесе сексуалдық зорлық-зомбылық жасау мүмкіндігі және осыған байланысты заңдық жауапкершілік.