Тісқаптар арқылы ұйқыдағы тыныс алу бұзылыстарын емдеу

Кіріспе

Мандибулярлық шина немесе мандибулярлық алға жылжыту шинасы – рецепт бойынша жасалған, ауызға киілетін медициналық құрылғы. Ол ұйқымен байланысты тыныс алу бұзылыстарын емдеу үшін қолданылады, соның ішінде: обструктивті ұйқы апноэсі (OSA), храп және ТМЖ бұзылыстары. Бұл құрылғылар сондай-ақ мандибулярлық алға жылжыту құрылғылары, ұйқы апноэсіне арналған ауыз аппараттары, ауыз тыныс жолдарын кеңейтушілер және ұйқы апноэсіне арналған ауыз қорғағыштар деп те аталады. Американдық Ұйқы Медицинасы Академиясы (AASM) және Американдық Стоматологиялық Ұйқы Медицинасы Академиясы (AADSM) ұйқы дәрігерлеріне ересек пациенттерге, егер оларға біріншілік храпты емдеу қажет болса (обструктивті ұйқы апноэсіз) және емдеусіз қалғаннан гөрі, сондай-ақ обструктивті ұйқы апноэсі бар, бірақ CPAP терапиясына төзбейтін немесе басқаша баламалы терапияны қалайтын пациенттерге ұйқы апноэсіне арналған ауызша аппараттарды тағайындауды ұсынады. Vanderveken және авторлар (2008) рецепт бойынша жасалған шиналарды термопластикалық шиналармен салыстырып зерттеу жүргізді: «Біздің нәтижелеріміз термопластикалық құрылғыны емдеу опциясы ретінде ұсынбауды және оны мандибулярлық алға жылжыту терапиясына жақсы кандидаттарды анықтау үшін скрининг құралы ретінде пайдалануға болмайды» дегенді көрсетеді.

Қолданылуы

Шлинт тыныштандыратын құрал – төменгі жақ сүйегін сәл алға жылжыту арқылы ұрқылауды және ұйқыдағы апноэні емдейді. Бұл жоғарғы тыныс жолдарының жұмсақ тіндері мен бұлшықеттерін нығайтып, ұйықтаған кезде тыныс жолдарының бітелуін қамтамасыз етеді. Құрылғының тудыратын нығайуы сонымен қатар жоғарғы тыныс жолдарының тіндері ауа ағынымен өтетін кезде дірілдеуін болдырмайды – бұл ұрқылаудың ең көп кездесетін себебі. Жақ сүйегін жылжытатын құралдар АҚШ-та кеңінен қолданылады және Ұлыбританияда қолданыла бастады. Американдық ұйқы медицинасы академиясының қазіргі емдеу нұсқауларына сәйкес, ауыздық құралдар ұрқылау немесе жеңіл немесе орташа ауырлықтағы ұйқы апноэсі бар пациенттер үшін, немесе ауыр обструктивті ұйқы апноэсі бар, CPAP-қа балама ретінде қарастырылуы керек. Тиісті жағдайда, олар инвазивті емес, оңай қайтаруға болады, шусыз және науқас тарапынан жақсы қабылданатындықтан жақсы терапиялық таңдау болып саналады. Құралдарды жетілдірудің басты назары – олардың көлемін азайту, жақ сүйегінің еркін қозғалуын қамтамасыз ету (жауынға, сөйлеуге және ішуге мүмкіндік беру) және пайдаланушыға ауыз арқылы тыныс алуға мүмкіндік беру (алғашқы «тіс қаптары» ауызша тыныс алуға кедері келтірді). Ұйқыдағы апноэні емдеуде ауыздық құралдарды қолдануды қолдайтын деректер жинақталуда, ал олардың тиімділігін көрсететін зерттеулер ұйқыдағы апноэнің патофизиологиясында жоғарғы тыныс жолдары анатомиясының маңыздылығын мойындаумен негізделген. Ауыздық құралдар бірнеше салаға қатысты пайдалы әсерге ие екені көрсетілді. Оларға ұйқыдағы апноэнің полисомнографиялық көрсеткіштері, ұйқының субъективті және объективті өлшемдері, қан қысымы, нейропсихологиялық функциялардың кейбір аспектілері және өмір сапасы кіреді. Ауыздық құралдардың әсер ету механизмын анықтау емге жауап беруге ықпал ететін факторларды анықтауға және осы ем түріне пациенттерді таңдауды жақсартуға көмектеседі. Сонымен қатар, мұрынның қарсылығын төмендету әдістері ауыздық құралдармен емдеудің нәтижесін жақсарта алады. Олар, әдетте, жеңіл және орташа ауырлықтағы ұйқы апноэсін емдеуде тиімдірек, тіпті ауыр ұйқы апноэсі кезінде де жақсы нәтижелерге қол жеткізілді. Олар пациенттің апноэ деңгейін айтарлықтай төмендетуі мүмкін, бірақ оны толығымен жоюға жеткіліксіз. 51 рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің мета-талдауы CPAP және ауыздық құралдардың қан қысымына тигізетін әсерін зерттеу кезінде ауыздық құралдар үздіксіз оң қысымды (CPAP) құралдармен салыстырғанда ұйқыдағы апноэсі бар пациенттердің қан қысымын төмендетуде бірдей тиімді екенін көрсетті. Медициналық тіс құралдары (MDSA) ірі және күрделі рандомизацияланған бақыланатын зерттеуде CPAP және MAS-тың AHI 5–30 көрсеткіші бар пациенттерде тыныс алудың бұзылуын емдеуде тиімді екенін клиникалық тұрғыдан дәлелдеді. CPAP тиімдірек деп есептелді, бірақ кездейсоқ бақылау деректері (2013 жылы қарастырылғандай) шлемдер обструктивті ұйқы апноэсінің әртүрлі ауырлық деңгейі бар пациенттерде де тиімді болуы мүмкін екенін көрсетеді. Екі әдіс те симптомдарды жеңілдетуде, күндізгі ұйқыны, өмір сапасын және нейробихевиоралды функциялардың кейбір аспектілерін жақсартуда тиімді болып көрінеді, CPAP-ты қолдану ауыздық құралдарды қолданудан аз. Көптеген зерттеушілер мен олардың отбасы мүшелері CPAP ең тиімді емдеу деп санайды, бірақ ауыздық құралдарды қолдану оңай болды. Түнгі жүйелік гипертензия ауыздық құралдарды қолдану арқылы жақсарғаны, бірақ CPAP-мен емес, бірақ өзгерістері шағын болды.

The splint treats snoring and sleep apnea by moving the lower jaw forward slightly, which tightens the soft tissue and muscles of the upper airway to prevent obstruction of the airway during sleep. The tightening created by the device also prevents the tissues of the upper airway from vibrating as air passes over them—the most common cause of snoring. Mandibular advancement splints are widely used in the United States and are beginning to be used in the UK. According to the current American Academy of Sleep Medicine treatment guidelines, oral appliances should be considered for patients with snoring or minor to moderate sleep apnea, or as an alternative to CPAP in non compliant patients with severe obstructive sleep apnea. Where appropriate, they are considered a good therapy choice as they are non invasive, easily reversible, quiet, and generally well accepted by the patient. The focus of improvement in appliance design is in reducing bulk, permitting free jaw movement (permitting yawning, speaking, and drinking), and allowing the user to breathe through the mouth (early "welded gum shield" type devices prevented oral breathing). Evidence is accumulating to support the use of oral devices in the treatment of OSA, and studies demonstrating their efficacy have been underpinned by increasing recognition of the importance of upper airway anatomy in the pathophysiology of OSA. Oral devices have been shown to have beneficial effects relating to several areas. These include the polysomnographic indexes of OSA, subjective and objective measures of sleepiness, blood pressure, aspects of neuropsychological functioning, and quality of life. Elucidation of the mechanism of action of oral devices has provided insight into the factors that predict treatment response and may improve the selection of patients for this treatment modality. and subsequently methods to lower nasal resistance may improve the outcome of oral device treatment. They are generally more successful at treating mild and moderate sleep apnea and less effective at treating severe sleep apnea, even though good success was measured even in severe sleep apnea. They may bring the level of apnea a patient experiences down significantly but fail to eliminate it. A meta analysis of 51 randomized controlled trials investigating the effects of CPAP and oral devices on blood pressure found that oral devices were equally effective as continuous positive airway pressure (CPAP) devices in lowering the blood pressure of patients with OSA. The medical dental sleep appliance, or MDSA, was clinically proven to conclusively show in a large and complex randomized controlled study that CPAP and MAS are effective in treating sleep disordered breathing in subjects with AHI 5–30. CPAP was thought to be more effective, but randomised control evidence (such as that reviewed in 2013) suggests splints may be as effective in patients with a range of severities of obstructive sleep apnoea. Both methods appear effective in alleviating symptoms, improving daytime sleepiness, quality of life and some aspects of neurobehavioral function, with CPAP usage being less than self reported MAS usage. More test subjects and their domestic partners felt that CPAP was the most effective treatment, although MAS was easier to use. Nocturnal systemic hypertension was shown to improve with MAS but not CPAP, although the changes are small.

Кемшіліктері

Пациенттерге жүргізілген зерттеуде көптеген адамдар ыңғайсыздық, тиімсіздік немесе CPAP-қа ауысу, сондай-ақ ауыздың құрғауы, тіс ауыруы, тіс дискомфорты және жақ ауыруы сияқты жиі кездесетін жағымсыз әсерлерге байланысты қолдануды тоқтатқан. Ұзақ мерзімді қолдану уақытша жақ-бет сүйек бұзылыстарымен байланысты емес, бірақ жоғарғы және төменгі тістердің қалай түйісетініндегі тұрақты өзгерістерге әкелді, ал құрылғыларға жылына шамамен 0,8 рет жөндеу/жаңалау қажет болды. Кейбір пациенттер бұл құрылғыларды біршама ыңғайсыз деп есептейді, бірақ көптеген пациенттер оларды CPAP маскасымен емдеуге қарағанда аз мазасыз деп санайды, сондықтан пациенттер оларды тұрақты түрде киюге және емдеуге ұмтылады. CPAP өндірушілері дұрыс орнатылмаған құрылғылар CPAP сияқты тістердің уақыт өте келе жылғанын тудыруы мүмкін деп мәлімдейді, бірақ бұл талаптарды қолдайтын ешқандай дәлел келтірмейді. Пациенттер осы құрылғыларды алу үшін шамамен 1900 доллар төлеуі мүмкін, ал АҚШ-тағы кейбір денсаулық сақтау жоспарлары бұл шығындарды өтемейді. Рецепт бойынша алынатын құрылғылардың жоғары бағасы арзан, рецептсіз құрылғылардың көбеюіне әкелді, ал кейбір ұйқы мамандары олардың қауіпті болуы мүмкін деп санайды. Ауызға салынатын құрылғыны қолдану, пациенттің тістерге тигізетін әсері, тиімділігіне қатысты күмәндері және ыңғайсыздықпен тығыз байланысты.