Кіріспе

Ағынды реттеу құрылғысы

Глобус клапаны, шарлы клапаннан айырмашылығы, құбыржолдағы ағынды реттеуге қолданылатын клапан түрі. Ол жылжымалы тығын немесе диск элементінен және әдетте шар тәрізді корпустағы тұрақты сақиналық отырыстан тұрады. Глобус клапандарының корпусының екі жартысы ішкі бөлеткішпен бөлінген шар тәрізді пішініне байланысты осылай аталады. Бұл клапанды жабу (немесе тоқтату) үшін жылжымалы тығын бұралып бекітілетін отырысқа арналған ашылуы бар. Тығын диск деп те аталады. Глобус клапандарында тығын, қолмен басқарылатын клапандарда қол дөңгелегі арқылы бұрандалы механизммен жұмыс істейтін сабаққа қосылған. Әдетте, автоматтандырылған глобус клапандары бұрандалы емес, тегіс сабақтарды пайдаланады және оларды жетектегіш құрылғы ашады және жабады.

Ақпарат

Бұрынғы шарлы клапандар шар пішіндес корпусымен болған, осыдан аталған, бірақ қазіргі заманғы шарлы клапандардың көпшілігі шар пішіндес емес. Дегенмен, "шарлы клапан" термині әлі де мұндай ішкі механизмге ие клапандарды атау үшін қолданылады. Сантехникада мұндай механизмі бар клапандар көбінесе тоқтату клапандары деп аталады, себебі олардың шар пішіндес корпусы болмайды, бірақ "тоқтату клапаны" термині басқа механизмдері немесе конструкциясы болған жағдайда да ағынды тоқтатуға қолданылатын клапандарға қатысты болуы мүмкін.

Денесі

Клапан корпусы – клапанның негізгі қысымды ұстап тұратын құрылымы және клапанның массасын құрайтындықтан, оны анықтау оңай. Ол клапанмен басқарылатын заттармен жанасатын клапанның барлық ішкі бөліктерін қамтиды. Капот корпуске жалғанады және басқарылатын сұйықтықты, газды немесе суспензияны ұстап тұрады. Глобус клапандары әдетте екі кіреберіс-шығару тесігінен (порт) тұрады, бірақ үш кіреберіс-шығару тесігінен (порт) тұратын клапандар да көбінесе тікелей ағын конфигурациясында жасалады. Порттар – бұл денедегі сұйықтықтың кіруі мен шығуына арналған ашық жерлер. Екі порт бір-біріне тікелей, дененің кез келген жеріне немесе бұрыштап (мысалы, 90°) орналасуы мүмкін. Мұндай бұрышта орналасқан порттары бар глобус клапандары бұрышты глобус клапандары деп аталады. Глобус клапандары негізінен коррозиялық немесе бөлме температурасында қатып қалатын жоғары тұтқыр сұйықтықтар үшін қолданылады. Себебі тік клапандарда шығыс құбыры кіріс құбырымен бір сызықта болады және сұйықтық көлденең құбырлар жағдайында сол жерде қалуы мүмкін. Бұрышты клапандарда шығыс құбыры төмен қарай бағытталған. Бұл сұйықтықтың төмен ағуына мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде клапан компоненттерінің біраз уақыт бойы бітелуіне және/немесе коррозияға ұшуына жол бермейді. Глобус клапанының корпусы "Y" пішіндес болуы мүмкін. Бұл клапанның құрылымын басқа клапандардағы дәстүрлі ыдыс тәрізді құрылымға (төменгі клапан отырғышын орналастыру үшін) қарағанда төменгі жағында тікелей болуына мүмкіндік береді. Бұл сұйықтықтың қиындықсыз өтуін қамтамасыз етеді және ұзақ мерзімді перспективада сұйықтықтың бітелуінен/коррозиядан сақтайды.

Бас киім

Каптал клапан корпусын герметикалық түрде жабады. Сабақтың бұрандалы бөлігі, капоттағы сәйкес келетін бұрандалы тесіктен өтеді. Глобус клапандары бұрандалы, муфталы немесе фланецті капоттармен жасалуы мүмкін. Бұрандалы капот – ең қарапайым конструкция, берік және қысымға төзімді тығыздаманы қамтамасыз етеді. Муфталы капот қолдану үшін қолайлы.

Тіркегіш немесе дискі

Клапанның жабылу мүшесі – тығындар, ағынды реттеу үшін жоғары немесе төмен жылға немесе бұралатын сабаққа қосылады. Тығындар көбінесе теңгерімді немесе теңгерімсіз болады. Теңгерімсіз тығындар қатты денелі болып келеді және кішкентай клапандарда немесе клапан арқылы қысымның төмендеуі аз жағдайларда қолданылады. Артықшылықтары – қарапайым конструкция, орындықтан бір ғана ықтимал ақау жолы және көбінесе төмен құн. Кемшіліктері – өлшемінің шектелуі; үлкен теңгерімсіз тығынмен ағынды орынға орнату және ұстап тұру үшін қажетті күш көбінесе қолдануға қиын болады. Теңгерімді тығындардың ішінде тесіктер болады. Артықшылықтары – тығынның статикалық күшті жеңуіне қажеттілік болмайтындықтан, жабылу оңайлай жүзеге асырылады. Дегенмен, тығын мен қақпақ арасында екінші ақау жолы пайда болады және құны көбінесе жоғары болады.

Сабағы

Сақтық қабылдағыштан клапанның ішкі бөлігіне байланыс құралы ретінде қызмет етеді және осы қозғалыс күшін жібереді. Сақтық қабылдағыштармен басқарылатын клапандар үшін сақтықтар тегіс, ал қолмен басқарылатын клапандар үшін бұрандалы болады. Тегіс сақтықтар клапаннан материалдың ағып кетуін болдырмау үшін тығыздағыш материалмен қоршалған. Бұл тығыздағыш – тозатын материал, оны күтім кезінде ауыстыру қажет. Тегіс сақтықтың ұштары сақтық пен сақтық қабылдағышына қосылуға мүмкіндік беретін бұрандалы жіптермен жабдықталған. Сақтық клапанды жабу кезінде ғана емес, клапанды ашу кезінде де үлкен қысым күшіне төтеп беруі керек, сонымен қатар жоғары созылу күшіне ие болуы тиіс. Бұған қоса, клапанның жақсы жабылуын қамтамасыз ету үшін сақтық өте түзу болуы керек немесе аз ауытқуға ие болуы тиіс. Бұл ең аз ауытқу сонымен қатар тығыздағыштың тозуын азайтады, ол клапан қақпағында орналасқан және ағып кетуден қорғайды. Тығыздағыш гайкасының үстіне қорғағыш қаптама орнатылуы мүмкін, бұл тығыздағыш материалға сыртқы заттардың енуін болдырмай, тозуды жеделдетуге жол бермейді.

Қуысы

Қабық – клапанның тығынын қоршап тұратын және клапан корпусының ішінде орналасқан клапанның бөлігі. Әдетте, қабық клапан ішіндегі ағынның ең маңызды факторы болып табылады. Тығын қозғалғанда қабықтағы тесіктердің көбірек бөлігі ашылады, ағын артады, және керісінше. Тесіктердің дизайны мен орналасуы материалдың ағынына (әртүрлі температуралар мен қысым диапазонындағы әртүрлі материалдардың ағын сипаттамаларына) елеулі әсер етеді. Қабықтар тығынды клапанның орындығына дұрыс жабысуы үшін бағыттауға да қолданылады, бұл ретте клапан қақпағының бағыттау қызметін алмастырады.

Орындық

Орындықтың сақинасы тұрақты, біркелкі және ауыстырылатын тығыздау бетін қамтамасыз етеді. Орындықтар көбінесе бұрандалап немесе тартылып бекітіледі. Бұл қақпақты орындықтың жиегіне итеріп, клапан корпусына берік ұстайды. Орындықты сондай-ақ тікелей корпустың сол аймағындағы тігіске бұрап бекітуге болады. Дегенмен, бұл әдіс жөндеу кезінде орындықтың сақинасын алуды қиын, тіпті мүмкін емес етеді. Орындықтың сақиналары әдетте клапанды жабудың соңғы кезеңдерінде дұрыс бағыттау үшін отыру бетіне еңкейтіліп жасалады. Экономикалық шарлы клапандар немесе сантехникада қолданылатын ұқсас механизмды тоқтату клапандары дискінің төменгі жағында отыру бетіне резеңке шайбамен жабдылған, сондықтан резеңке клапан жабылғанда герметикалық тығыздама жасау үшін орынға қысылады.