Лука Продан: Аргентиналық рок әлемінің жарқылы жұлдызы

Кіріспе

Италияда туған аргентиналық музыкант Лука Джордж Продан (17 мамыр 1953 – 22 желтоқсан 1987) – итальяндық және шотландтық музыкант және әнші, Аргентинадағы альтернативті рок-тобы Sumo-ның жетекші вокалисі ретінде танылды. Sumo испан тіліндегі рок тарихындағы ең ықпалды топтардың бірі саналады және ол елдің ең маңызды суретшілерінің бірі деп есептеледі. Римде өнер саласындағы бай отбасында дүниеге келген Продан тоғыз жасында Ұлыбританияға, Гордонстаунға оқуға жіберілді. Оқу кезінде Продан гитарада ойнауды үйреніп, онжылдық ішінде пайда болған прогрессивті және психоделикалық рок музыкасының күшті ықпалына түсті. Он жеті жасында, бітіруге бір жыл қалғанда, Продан оқуын тастап Италияға оралды. Кейіннен Продан жұмыс істеу үшін Ұлыбританияға қайта оралды, Брайтон, Манчестер және Лондон қалаларында тұрды; ол көп ұзамай героинге тәуелді болды. 1980 жылы героинге тәуелділіктен құтылу үшін Аргентинаның шеткі аймағына көшіп келгеннен кейін, ол Гордонстаундағы досы Тимми МакКерн мен Алехандро Сокольдің інісі Герман Даффункиомен және Sumo тобын құрды. Проданның өліміне дейін он жыл бойы топ сол кездегі Аргентина рок музыкасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Продан және Sumo тобының қалған мүшелері британдық постпанкты ағылшын тіліндегі әндер арқылы Аргентинаға ғана емес, континентке де таныстырғаны үшін, сондай-ақ сол кезде испан тіліндегі рокқа басымдық берген прогрессивті бағыттарға қарсы күшті дауыс болғаны үшін мақталады. Продан – итальяндық киноактер және композитор Андреа Проданның ағасы болды.

Ерте өмір

Лука Джордж Продан 1953 жылғы 17 мамырда Римде, Австро-Мажарстан империясында туған итальян азаматы Марио Продан мен Шотландиялық ата-аналарының Қытайда, Шанхай мен Бейжің арасында ІІ дүниелік сорысқа дейін жұмыс істегенінен туған Сесилия Поллоктың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі ежелгі қытай керамикасы бойынша сәтті бизнес құрған, бірақ соғыс кезінде жапондықтардың Қытайға басып кіргенінен кейін ол мүмкін болмай қалды. Продан төрт баланың үшіншісі болды: Микела (Михаэла) мен Клаудия ең үлкені, ал Андреа ең кішісі. Микела мен Андреа кино саласында жұмыс істеді, бірақ Андреа жас кезінде Англияның ең танымал хорында солист болған және кейінірек шығармашылық музыкант болған музыкалық өтетініне ие. 1962 жылы, Продан тоғыз жасқа толғанда, ата-анасы оны король Чарльз III оқыған престижді Гордонстон мектебіне Ұлыбританияға жіберді. Аргентинадағы халық арасында Продан бір кезде Чарльз III-ті ұрған деген аңыз бар, бірақ монарх одан бес жас үлкен. Оқу кезінде Продан шотланд-аргентиналық Тимми МакКернмен достық қарым-қатынас орнатты, ол өмірінің соңына дейін оның досы болды. 1970 жылы, он жеті жасында және оқуын аяқтауға бір жыл қалғанда, Продан мектепті тастап, Гордонстоннан қашып кетті. Оның отбасы Интерпол арқылы оны іздеуді сұрағандықтан, Продан Еуропаны жалғыз кезіп Римге қайтып келді. Сапарына қаржы жинау үшін Продан бұрын мылтық сатқан. Соңында оны анасы полиция ұстағанда тауып алды. Лондонда ол өзінің алғашқы тобы The New Clear Heads-ті құрды, ол XTC, The Fall, Joy Division (кейіннен Sumo тобының алғашқы альбомының атауын шабыттандырған: Divididos por la Felicidad) және Wire сияқты заманауи панк-топтармен эстетикалық ұқсастықтарды бөлісті. Проданның музыкалық сезімталдығы британдық бұрынғы отарлық ырғақтардың өркендеген кезеңінен, мысалы, дуб пен реггиден, соңғысы сол кездегі британдық поп-музыкасына әсер етті, сондай-ақ Джо Джексон, Грэм Паркер немесе Элвис Костелло сияқты пост-панк әнші-күйшілердің жеке стилінен де әсер алды, бірақ Иан Дьюри мен The Blockheads-тің ирониясы Проданның Аргентиналық Sumo тобының жетекшісі ретінде дамытқан кейбір әндерінің көңілді және мерекелік стиліне де сілтеме жасайды. Осы кезеңде Продан героин қолдана бастады. 1979 жылы оның әпкесі Клаудия жігітімен бірге көлік ішіндегі көміртегі моноксидін жұтып өзіне қол жұмсады. Бұл жаңалықты естігеннен кейін Продан героиннің артық дозасынан комаға түсті, оны көбінесе қайтыс болған деп есептеді.

Luca George Prodan was born in Rome on 17 May 1953, the son of Mario Prodan, an Italian citizen born in the Austro Hungarian Empire, and Cecilia Pollock, born in China to Scottish parents who worked between Shanghai and Beijing before World War II. His father had set up a prosperous business in ancient Chinese ceramics that became untenable after the Japanese invasion of China during the war. Prodan was the third child of four: Michela (Michaela) and Claudia were the oldest, and Andrea was the youngest. Michela and Andrea worked in the world of cinema, although Andrea has a musical background as a soloist with England's most famous choir in his early youth and as a creative musician in his later years. In 1962, when Prodan was nine years old, his parents sent him to Britain to the prestigious Gordonstoun School, the same school attended by King Charles III. An urban legend in Argentina is that Prodan once hit Charles III, although the monarch is five years older. During his academic studies, Prodan befriended Timmy McKern, a Scottish Argentine, who would be his friend until his death. In 1970, at seventeen years old and just one year shy of completing his studies, Prodan dropped out and fled from Gordonstoun. As his family requested his search through the Interpol, Prodan was travelling across Europe alone back to Rome. Prodan sold a shotgun beforehand in order to fund his trip. He was eventually found by his mother while being arrested by the police. During his time in London, he formed his first band, The New Clear Heads, which shared aesthetics with contemporary punk bands like XTC, The Fall, Joy Division (who later inspired the title of the first Sumo album: Divididos por la Felicidad) and Wire. Prodan's musical sensibilities, influenced by the heyday of British ex colonial rhythms such as dub and reggae, the latter of which influenced British popular music of that time, were impacted by the personal style of post punk singer songwriters such as Joe Jackson, Graham Parker or Elvis Costello, although the irony of Ian Dury & The Blockheads also refers to the jocular and festive style of some of the songs that Prodan would develop as a leader of the Argentine group Sumo. Prodan began to use heroin during this time. In 1979, his sister Claudia committed suicide alongside her boyfriend after locking herself in a car and inhaling carbon monoxide. After knowing this, Prodan fell into a coma from a heroin overdose, for which he was almost presumed dead.

1980 жыл: Аргентинаға келуі

Барлығы осы жерлерден Римге дейін мұхит арқылы келген бір суретпен басталды. Лука Продан өлімнің алдында тұрғанда, ол алған отбасылық хабарламада Тимми МакКерннің Кордобадағы шалбағы көрсетілген, онда өмір мен табиғат гүлденген. Бір ит, екі қыз және Ноно тауларының фондық суретінде күлімдеген жұбай – олар үшін шаттық пен идиллия. Олар Тиммимен Шотландияның солтүстігіндегі мектепте оқыған, онда Уэльс принці Чарльз та оқыған. Олардың шақыруы Лукаға өмірдің бірнеше жылын сыйлаудың соңғы мүмкіндігі болды. Мен тіпті кейін жылдарда оның музыкасы рок тарихымызда жаңа кезеңді бастайтынын елестете алмадым.

Өзінің құмарлығынан – оның әпкесінің өмірін алып, өзінің өмірін де қауіпке тікелей тікелей салған – құтылу жолын іздеп, Продан 1980 жылдың наурыз айында Аргентинаға келді. Ол ел туралы ештеңе білмей, тек МакКерннің Кордова тауларындағы отбасының жіберген суретін армандады және оны жұмақ деп санады. МакКерн Проданға Аргентинада героин жоқ екенін және сол кезде елде бұл зат белгілі емес екенін айтты. Продан Аргентинаға келген күні МакКерн оны Езеизадағы Ministro Pistarini халықаралық әуежайында күтіп алып, Буэнос-Айрестің Хёрлингхэм қаласындағы үйіне қонаққа шақырды. МакКерн Проданға таныстырған туыстарының арасында оның жеңайы Герман Даффункио болды, ол сол кезде 20 жастағы теңізші еді. Сол күні кешкі астан кейін Даффункио гитара тартып, Продан оған қосылып ән айтты; екеуі бірге музыкалық топ құру туралы ойлана бастады. Олар дереу МакКерннің отбасылық шаруашылығына, Валле-де-Трасласьерраға көшіп кетті. Даффункио ақырында өзінің досы Алехандро Соколды таныстырды, осылайша Сумо тобы дүниеге келді, вокалда Продан, гитарада Даффункио және бас-гитарада Сокол болды. Бұл жоба барысында Продан героинге тәуелділігінен қалған жүйкелері мен уайымдарын басудың жолдарын іздеуге мәжбүр болды. Бұл аймақ сол кезде де 1976-1983 жылдар аралығында Аргентинаны басқарған әскери диктатура кезінде ірі қалалардағы қуғын-сүргіннен қашу үшін Валле-де-Трасласьерра сияқты ауылдық аймақтарға көшіп келген суретшілер мен хиппилердің танымал ортасы болды. Осы аймақта Продан марихуанадан, сондай-ақ алкогольден де көмек тапты. Продан джинге ғашық болды және күніне бір бөтелкеден ішетін. Продан Буэнос-Айреске Сумо тобын құру үшін оралғанда, ішуге деген әдетін өзімен бірге алып, Буэнос-Айрес жер асты мәдениетіне қосылды. Бұл әскери диктатураның аяқталуы мен демократияның қайта орнауы арасында дамып келе жатқан мәдени қозғалыс болды, онда есірткі заттар, әсіресе кокаин, маңызды орын алды. Алайда, Продан – Сумо тобының басқа мүшелерінен айырмашылығы – ешқашан бұл заттарға тәуелді болған жоқ.

Searching for a way out of his addiction — which had already ended his sister's life, and almost his own — Prodan settled in Argentina in March 1980. He travelled without knowing practically anything about the country, only dreaming of a bucolic photo that McKern had sent him of his family upon the mountains of Córdoba, and viewed it as a paradise. McKern informed Prodan that there wasn't any heroin in Argentina and was not known in the country then. The same day Prodan arrived in Argentina, McKern went to meet him at the Ministro Pistarini International Airport of Ezezia and let him stay at his house in Hurlingham, Buenos Aires. Among the relatives that McKern introduced to Prodan was his brother in law, Germán Daffunchio, who at that time was a 20 year old sailor. After dinner that day, Daffunchio began to play his guitar. Prodan joined him and began to sing; the two then began to think about forming a band. They immediately moved to McKern's family field in Valle de Traslasierra. Daffunchio eventually introduced his friend, Alejandro Sokol, and thus gave birth to Sumo, with Prodan at vocals, Daffunchio as the guitarist, and Sokol on bass. During this project, Pordan had to find ways to calm the nerves and anxiety that had remained as a result of his heroin addiction. The area was, already at that time, a hotspot of artists and hippies who went to live in rural areas such as Valle de Traslasierra to escape the repression prevailing in the big cities during the military dictatorship that ruled Argentina between 1976 and 1983. In this area, Prodan found relief in marijuana, of which there were numerous artisan producers, as well as in alcohol. Prodan became fond of gin, of which he would drink a bottle a day. When he returned to Buenos Aires to start Sumo, Prodan took his drinking habits with him and thus joined the nascent Buenos Aires underground, a cultural movement that began to develop between the end of the military dictatorship and the return of democracy in which drugs occupied a central place, especially cocaine. However, Prodan — unlike other members of Sumo — would never become addicted to this substance.

1981-1983 жж. Сумоның басталуы және алғашқы альбомының шығарылуы

Джемдердің үміттендіретін дамуын байқағаннан кейін, болашақ менеджер McKern, Prodan-ды McKern-нің гитарисі әрі досы Рикардо Куртетке таныстырды, оған топ құру туралы идея ұсынды. Ол кезде Куртет Мина Клауэро қаласында тұрды. Таныстырылған соң Продан Лондонға оралып, аспаптар сатып ала бастады және достасы Стефани Натталды жаңа тобының барабаншысы болуға көндірді. Наттал Manicured тобының мүшесі болған, бұл топ Манчестердегі Siouxsie And The Banshees және XTC сияқты топтардың ықпалымен құрылған рок тобы еді.

1984-1985: Divididos por la felicidad және топтың жұлдыздылыққа көтерілуі

1984 жылы Сокол топтан кетіп, барабаншылардың жетіспеуіне байланысты Prodan бірнеше концертте электронды барабан ойнады. Одан кейін Prodan Буэнос-Айрестің орталық бөлігіндегі Mítico Café Einstein атты жергілікті кофеханада Oiga Diga тобының репетициясын естіп, олардың барабаншысы Альберто Троглионы Соколдың орнына шақырды. Кейін Диего Арнедо шақырған Рикардо Молло гитарист ретінде қосылды. Продан, Даффункио, Арнедо, Молло, Трольо және Петтинатодан құралған бұл құрам Проданның қазасына және топтың тарауына дейін өзгеріссіз сақталды.

1986-1987 жж.: Аяқтау жұмыстары

1986 жылы Sumo тобы «Llegando los Monos» альбомын шығарды, онда регги, агрессивті рок және пост-панк сияқты әртүрлі музыка жанрлары кездеседі. Олардың кейбір әндері гимнге айналды, мысалы, «Exploding from the Ocean», «El Ojo Blindado» немесе «TV Caliente». Альбомның ең танымал әні – «Los Viejos Vinagres», бұл топтың ең әйгілі әні деп санауға болады. Сол жылы өткен бірқатар сәтті концерттерден кейін топ сол кездегі ең тартымды топтардың бірі ретінде танылды. Мысалы, 1987 жылдың 23 мамырында Продан аргентиналық «Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota» тобының концертін көру үшін «Cemento» түнгі клубына барды. Концерт алдында Продан оларды гримеркада қарсы алды. Оған концертке қатысуды ұсынды, ол да келісті. Продан топтың белгілі әндерінің бірі – «Criminal Mambo» орындалғанда сахнаға шықты, онда ол қараңғы және дауысты ағылшын тілінде импровизацияланған өлеңдер оқыды, ал жетекші әнші Индио Солари итальян тілінде ән айтты. 1987 жылы олар үшінші және соңғы альбомын – «After Chabón» шығарды, ол олардың музыкалық және лирикалық жағынан едәуір жетілгенін көрсетті.

Денсаулық мәселелері мен өлім

After chabón альбомы шыққан жылы Продан алкоголизмге түсіп, ауыр денсаулық мәселелерін туғызды, соның ішінде бауыр циррозының басталуы. Өліміне бірнеше күн қалғанда Продан ағасы Андреамен телефон арқылы сөйлесіп, Аргентинаға келуін өтінді. "Мен жаман сезінемін. Сен келмеуің керек емес," деді Продан ағасына. Продан өмірінің соңына дейін тікелей эфирде өнер көрсетуін жалғастырды, бұл сол кезде топтың негізгі қаржы көзі болатын; топ жиі концерттерде ойнайтын. Соңғы Sumo концерті 1987 жылдың 20 желтоқсанында Эдуардо Галлардон стадионында шамамен 500 адамның қатысуымен өтті. Шоуды Los Violadores ашты; әнші Пил Трафа Проданды "өте арық, өте әлсіз" деп еске алды. "Ол сары түсті еді." Оның бұрынғы әріптестері кейін концертке ішімдікке мас күйде, қолында джин бөтелкесімен келгенін еске алды. Қауіпсіздік қызметкерлері оны танымай, кіруіне кедергі келтірді. Шоу ұйымдастырушыларының араласуынан кейін Продан стадионға кірді, бірақ гримерлік бөлмеде бөтелкелерді сындырып, қатты айқайлады. Продан ақырында өнер көрсетті; "Fuck you" әнін орындағаннан кейін, Продан көпшілікке: "Соңғысы осы. Бітті," деді. Ол бұл сөздермен шоудың соңғы әнін білдірген болуы мүмкін, бірақ кейін болған оқиғалар бұл сөздерге болашақты болжайтын сипат берді. Екі күннен кейін, 1987 жылдың 22 желтоқсанында, Проданды Буэнос-Айрес қаласындағы Сан-Тельмо ауданындағы 451 Alsina көшесіндегі пансионатта жалға алған бөлмесінде өлі күйде тапты. Бөлмені Проданның досы, пианист және аспапты келтіруші Марсело Арбисер басқарды. Оны сол кездегі әйелі Сильвия Сериани тапты. Жылдар өте келе оның өлімінің себептері туралы әртүрлі нұсқалар пайда болды. Баспасөз оның циррозынан туған ауыр ішкі қан кетуден жүрек тоқтауынан зардап шеккенін хабарлады. Көп жылдар өткен соң, аргентиналық жазушы Энрике Симнс басқа нұсқаны таратып берді. Сұхбатында Симнс оның героиннің артық дозасынан қайтыс болғанын айтты. Ол сондай-ақ Проданның бірнеше жыл бойы героин қолданбағанын, себебі сол кезде Аргентинада оны алу мүмкін болмағанын, бірақ 1987 жылы алғашқы дозалар Буэнос-Айрес көшелеріне келгенін және Продан Лондондағыдай тағы бір дозаны енгізуге тырысқанын, бірақ оның денесі енді бұрынғыдай төзімділік танытпағанын, бұл оның өліміне әкелгенін айтты. Продан қайтыс болған пансионаттағы басқа бөлмеде тұрған Сериани оның есірткінің артық дозасынан қайтыс болғанын жоққа шығарды. Петинато Проданның өлімі метамфетаминнен емес, артық дозадан болғанына сенеді. Аутопсия жасалмады. Кейін Маккерн мен Трольо Проданның әріптестері мен достары оның өлімінің себептерін анықтау үшін аутопсия жасаудан қорқыпты деп мойындады. Аргентинаның басқа да танымал суретшілерімен жұмыс істеген заңгер Альбино Стефанолоға билік органдарымен мәселені шешу тапсырылды, нәтижесінде Проданның өлімі табиғи себептерден болды деп белгіленді. Кейінірек Sumo тобының алдындағы екі жазба өлімнен кейін суретшінің "ішкі" көрінісі ретінде жарық көрді. Көбінесе Трасласьерра аймағында жазылған жазбалар оның музыкалық ықпалдары мен шабыттарына куәлік етеді, мысалы Питер Хаммилл, Дэвид Боуи, Джим Моррисон, Ник Дрейк, Лу Рид, Иан Дюри, Joy Division тобынан Иан Кертис және Боб Марли. Оның өлімінен кейін бұрынғы Sumo мүшелері екі топ құрды: Divididos және Las Pelotas. Топтардың нақты аттары Проданның Sumo тобының тарауы туралы қызу жауабынан кейін пайда болды деп есептеледі: "Тарасамыз ба дейсіздер? Қатыгездік!" сондықтан Divididos ("Бөлінгендер" деген мағынада) және Las Pelotas ("Қатыгездік" деген мағынада).

In the same year of the release of After chabón, Prodan had already fallen into alcoholism, which caused him serious health problems, including incipient liver cirrhosis. A few days before he died, Prodan spoke with his brother Andrea via telephone, asking Andrea to visit him in Argentina. "I'm feeling bad. You have to come." Prodan said in his conversation with his brother. Prodan would continue, until the end, doing live performances, which at that time were the band's main source of financial income; the band would play in concerts frequently. The last Sumo recital was held at the Eduardo Gallardón Stadium on 20 December 1987, before an audience of about 500 people. The show was opened up with Los Violadores; the lead singer, Pil Trafa, remembered that he saw Prodan as "very thin, very emaciated. He was yellow." His former colleagues later recalled that he arrived drunk to the concert with a bottle of gin in his hand. Security personnel did not recognize him and tried to prevent him from entering, After the show's intercession, Prodan entered the stadium but made a scene in the dressing room, breaking bottles and shouting a lot. Prodan would eventually perform; after singing Fuck you, Prodan said to the crowd, "There it goes. The last one." Evidently, he meant that it was the last song of the show, but subsequent events gave this phrase a prophetic character. Two days later, on Tuesday, 22 December 1987, Prodan was found dead in the room he rented in the boarding house located at 451 Alsina Street in San Telmo, Buenos Aires. The room was managed by pianist and tuner, Marcelo Arbiser, a friend of Prodan. He was found dead by his then girlfriend, Silvia Ceriani. As the years went by, different versions of his cause of death have emerged. The press reported that he had suffered a cardiac arrest attributed to severe internal bleeding caused by his cirrhosis. Years later, Argentine writer Enrique Symns spread an alternative version. In an interview, Symns said that he died from a heroin overdose. He also said Prodan had gone years without using heroin simply because it was impossible to get it in Argentina at that time, but in 1987, the first doses would have arrived on the streets of Buenos Aires, and Prodan would have tried to inject a dose again, similar to what happened in London, although his body no longer had the same tolerance, which would have caused his death. Ceriani, who rented another room in the same pension where Prodan died, denies it was a drug overdose. Pettinato believes Prodan's death was from an overdose, but rather from methamphetamine. No autopsy was ever performed. McKern and Troglio later acknowledged that Prodan's colleagues and friends were afraid of an autopsy to search the causes of his death. Lawyer Albino Stefanolo, who has worked with other famous Argentine artists, was left in charge of handling the situation with the authorities, ultimately establishing Prodan's death as natural causes. Two posthumous records of pre Sumo recordings were later released as an "insider's" view of the artist. Recorded mostly in the Traslasierra region, the recordings bear testimony to his musical influences and inspiration such as Peter Hammill, David Bowie, Jim Morrison, Nick Drake, Lou Reed, Ian Dury, Ian Curtis of Joy Division and Bob Marley. After his death, two bands were formed by former Sumo members: Divididos and Las Pelotas. It is believed that the actual names came after a heated Prodan's answer referring to an eventual Sumo break up: "Are we breaking up, you say? Bollocks we are! "; hence Divididos (Spanish for "The Divided") and Las Pelotas (Spanish for "Bollocks").