Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Совет футболшысы (1937–1990)
Soviet footballer (1937–1990)
Эдуард Анатольевич Стрельцов (21 шілде 1937 – 22 шілде 1990) – 1950-ші және 1960-шы жылдары "Торпедо" Мәскеу клубы мен КСРО ұлттық құрамасында шабуылшы ретінде ойнаған совет футболшысы. Ол күшті әрі шебер шабуылшы, КСРО үшін ең көп гол соққан футболшылардың төртіншісі және "Ресей тарихындағы ең ұлы футболшы" деп есептеледі.
Eduard Anatolyevich Streltsov (; 21 July 1937 – 22 July 1990) was a Soviet footballer who played as a forward for Torpedo Moscow and the Soviet national team during the 1950s and 1960s. A powerful and skilful attacking player, he scored the fourth highest number of goals for the Soviet Union and has been called "the greatest outfield player Russia has ever produced".
Ерте мансап
16 жасында Стрельцов 1954 жылғы маусымда «Торпедо» сапында дебют жасады, барлық лигалық ойындарда ойнап, төрт гол соқты. Екінші маусымда Стрельцов лиганың ең көп гол соққан ойыншысы атанды, 22 ойында 15 гол соғып, командасын төртінші орынға көтерді. Ол Швеция құрамасымен өткен ойында алғашқы 45 минуттың ішінде хет-трик жасады, нәтижесінде шведиялықтар 6:0 есебімен жеңілді. Екінші ойынында, Үндістанмен өткен достық кездесуде тағы үш гол соқты. Венгрияда өткен тағы бір матчта және Францияға қарсы гол соққаннан кейін 1956 жылдың басына қарай Стрельцов Кеңес Одағы құрамасы сапында төрт матчта жеті гол соқты. 1956 жылғы сәуір айында Данияға қарсы өткен матчта гол соққаннан кейін үш халықаралық матчты өткізіп жіберді, бірақ қыркүйек айында Батыс Германияға қарсы өткен сыртқы ойында 2:1 есебімен жеңіске жеткен кезде үш минуттан кейін гол соқты. Стрельцов 1956 жылғы маусымда «Торпедо» сапында 12 лигалық гол соқты, бірақ 1956 жылғы қарашада Мельбурндағы Олимпиада ойындарына барар алдында кеңестік команда екі рет жеңіліске ұшырады. Кеңес командасы жартылай финалға өту үшін Индонезиямен қайта матч өткізіп, жартылай финалда Болгариямен кездесті. Стрельцов Польшада өткен әлем чемпионатына іріктеу ойынында 2:0 есебімен жеңіске жетіп, бірінші голды соқты, осылайша Кеңес Одағы 1958 жылғы әлем чемпионатына қатысу құқығын алды. 1958 жылғы әлем чемпионатының басталысына қарай оның халықаралық есебі 20 ойында 18 гол құрады. Стрельцов 1958 жылғы Жоғары лиганың алғашқы сегіз матчында бес гол соқты және 1958 жылғы 18 мамырда Мәскеуде Англиямен өткен достық кездесуде 1:1 есебімен тең ойнады. Кеңес Футбол басқармасы ойыншыны да, оның клубын да рәсімнің уақыты бойынша сынға алды. Қарақановтың дачасында өткен шараға Стрельцов бұрын таныс емес 20 жасар Марина Лебедева да қатысты. Келесі күні Стрельцов, Огонков және Татушин тұтқындалып, оны зорлағаны үшін айыпталды. Журналист Кевин О'Флиннның сөзіне сүйенсек, тойда көп ішімдік ішілгендіктен, Стрельцовқа қарсы дәлелдер «дұрыс емес және қайшылы» болды, тіпті Лебедеваның өзінен де. Стрельцовтың өзінен басқа, сотта оның командаластары Огонков пен Татушин куәгер ретінде қатысты. Ол өмір бойына КСРО құрамасына қатысудан шеттетілді. Түрмеде отырған кезде Стрельцов жас қылмыскердің зорлық-зомбылығына ұшырады, ол оған соншалықты көп зиян келтірді, нәтижесінде ол түрме ауруханасында төрт ай жатты, «темір құбыр немесе аяқ киімнің өкшесінен» келген жарақаттардан зардап шекті. Кеңес командасы жартылай финалға өтіп, үй иесі Швецияға 2:0 есебімен жеңіліп қалды, ал 1955 жылы Стрельцовтың дебюті кезінде кеңестік команда шведиялықтарды 6:0 есебімен жеңген еді.
Aged 16, Streltsov made his debut for Torpedo during the 1954 season, appeared in every league game and scored four goals. In his second season Streltsov was the league's most prolific goalscorer, scoring 15 goals in 22 games as his side rose to fourth place. when he scored a hat trick within the first 45 minutes as the Swedish team was defeated 6–0. On his second appearance, a friendly home game against India, he scored three goals again. A further game in Hungary and a goal against France meant that by the start of 1956, Streltsov had scored seven goals for the Soviet Union in four matches. After scoring in a match against Denmark in April 1956, he missed three international matches before returning in September with a goal after three minutes in a 2–1 away victory over West Germany. Streltsov continued to score regularly for Torpedo, managing 12 league goals during the 1956 season, but appeared in two successive defeats for the Soviets before they travelled in November 1956 to the Olympic Games in Melbourne. The Soviets required a replay to overcome Indonesia in the quarter finals and met Bulgaria in the semi final. Streltsov scored the first goal in a 2–0 win in a World Cup qualifying play off match in Poland which meant the Soviet Union qualified for the 1958 World Cup. by the start of the World Cup year, 1958, his international record stood at 18 goals in 20 games. Streltsov scored five goals in the first eight league matches of the 1958 Top League season, and appeared in a 1–1 friendly draw with England in Moscow on 18 May 1958. halfway through preparations for the Soviet season. The Department of Soviet Football criticised both the player and his club over the timing of the ceremony. Held at Karakhanov's dacha, it was also attended by a 20 year old woman named Marina Lebedeva, whom Streltsov had never met. The following morning, Streltsov, Ogonkov and Tatushin were all arrested and charged with raping her. Journalist Kevin O'Flynn writes that since heavy drinking had taken place at the party, the evidence against Streltsov was "confused and contradictory", even from Lebedeva herself. Apart from Streltsov himself, the only members of the team present at his trial were Ogonkov and Tatushin, who appeared as witnesses. and barred from representing the USSR for life. In the camp where he was incarcerated, Streltsov was initially victimised by a young criminal who inflicted so much physical harm on him that he spent four months in the prison hospital, suffering from injuries caused by blows from either an "iron bar or a shoe heel". The Soviets reached the quarter finals, losing 2–0 to hosts Sweden, a team defeated 6–0 by the Soviet Union during Streltsov's 1955 debut.
Әуесқойлық ойын
Стрельцов 1963 жылдың 4 ақпанында босатылды, 12 жылдық мерзімінен бес жыл өткен соң. Кәсіби футболға тыйым салынғандықтан, ол уақытын ZiL зауытындағы жұмыспен және зауытқа қарасты техникалық колледжде автомобиль құрылысын оқумен бөлісе бастады. Алламен келіспеушіліктерін түзетуге келмей, 1963 жылдың қыркүйегінде Раиса Михайловнаға үйленді. Ол әуесқой зауыт командасында ойнай бастады, бұл үйде де, сыртта да көп көрерменді тартты. 1964 жылғы маусымның соңында ZiL командасы Горькийге сыртқы матчқа барғанда, команданың жаттықтырушысы жоғары жақтан Стрельцовты ойнатпау туралы бұйрық алды, бұл көрермендер ойын басталғанда бірден байқады. Бірінші таймда олар көтеріліс жасап, Стрельцовтың есімін айқайлап, стадионды өртеп жіберумен қорқытты. Ашулы көрермендер бұл қадамға баратынынан қорқыған Горький зауытының басшысы ZiL жаттықтырушысына екінші таймда Стрельцовты алаңға шығаруға бұйрық берді. Алғаш рет алаңға басқанда, бұрынғы ГУЛАГ тұтқыны тұрған күйде қарсы алынды. Стрельцов командада болғанда, ZiL барлық 11 матчты жеңіп, зауыт лигасында көшбасшы болды. "Торпедо" командасында ойнауына рұқсат берілмесе де, Стрельцов маусым бойы бұрынғы клубының матчтарына қатысты.
Streltsov was released on 4 February 1963, five years into his twelve year sentence, and owing to the ban from professional play began to split his time between work at the ZiL factory and the study of automotive engineering at the attached technical college. After failing to patch up his differences with Alla, he married Raisa Mikhailovna in September 1963. He started to play for the amateur factory team, which caused it to attract large crowds, both at home and away. When the ZiL side travelled to Gorky for an away match late in the 1964 season, the team's coach received orders from above not to play Streltsov, something which spectators noticed immediately when the match started; during the first half, they began to riot and threatened to burn down the stadium, chanting Streltsov's name. Worried that the angry crowd might go through with this, the Gorky factory chief ordered the ZiL coach to send Streltsov out for the second half. On stepping onto the field, the former Gulag prisoner received a standing ovation. With Streltsov in the team, ZiL topped the factory league after winning all 11 matches. Although he was not allowed to play for Torpedo, Streltsov attended matches at his old club throughout the season.
Кәсіпкерлікке қайта оралу
Стрельцовты жанкүйерлер ынтамен қарсы алды. Ол қайта оралғаннан кейін бір апта өткен соң Шығыс Германиямен 2:2 есебімен тең түскен кезде халықаралық аренадағы алғашқы голын соқты. Екі аптадан кейін Италияға қарсы өткен ойында 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады. 1967 жылы лигада салыстырмалы түрде аз – алты гол соқты, бұл 1954 жылы дебют жасағаннан бергі бір маусымдағы ең төмен көрсеткіші болды. Стрельцов біліктілік алғаннан кейін «Торпедо» клубына жастар командасының басшысы ретінде оралды; 1982 жылы жастар командасына қайта оралғанға дейін ол бірінші команданы қысқа мерзімге басқарды. Сонымен қатар, ол бұрынғы ойыншылардың қатысуымен өткен матчтарда да ойнады және 1990 жылы жұтқыншақ рагынан қайтыс болды. Жеті жыл өткен соң, Стрельцов зорлағанын мойындаған әйел Марина Лебедева, оның қайтыс болған күнінен кейінгі күні Мәскеудегі қабіріне гүлдер қойғаны көрінді. Карьерасының басындағы техникалық қабілеті, айтарлықтай жылдамдық және физикалық күші оны күшті, жан-жақты шабуылшыға айналдырды. Кейінгі жылдары физикалық қабілеті төмендеген кезде, ол өзінің шеберлігі мен алаңдағы зиялылығына баса назар аударды, осылайша көбірек ойыншыны дамытушыға айналды, алдыңғы қатарда ойнамай, шабуылдық әрекеттерді ұйымдастырып, командаластарына көмектесті. Шындығында, соңғы екі маусымда Стрельцов шабуылдық жартылай қорғаушы рөлінде ойнады. Совет құрамасының құрамындағы екі кезең арасында сегіз жылдық үзіліс болғанына қарамастан, Стрельцов, «Ресейлік Пеле» деген лақап атымен танымал болды. Бір жылдан кейін Ресей футбол одағы Стрелец атындағы жүлделерді Ресей футболындағы ең бағалы жеке награда ретінде таныстырды. Бұл жүлде жыл сайын Ресей лигасындағы үздік бас жаттықтырушыға және әр позициядағы үздік ойыншыларға берілді, бірақ 2003 жылы тоқтатылды. 1998 жылы Стрельцовтың ескерткіші Мәскеудегі Лужники Олимпиада кешеніне орнатылды, ал келесі жылы оның атымен аталған стадионның сыртында «Торпедо» клубы тағы бір ескерткіш орнатты. 2001 жылы құрылған Стрельцов комитетінің мақсаты – Стрельцовтың зорлау бойынша сот шешімін қайта қарауға тырысу болды. Бұл науқанның жетекшісі, шахматтан әлем чемпионы Анатолий Карпов 2001 жылы сот шешімі Стрельцовтың әлемдегі ең үздік ойыншы болуына кедергі келтірді деп мәлімдеді.
Streltsov was enthusiastically welcomed back by supporters. and scored the first international goal of his comeback a week later in a 2–2 draw with East Germany. An appearance in a 1–0 away defeat against Italy followed two weeks later. although he scored a relatively low six league goals during 1967, his lowest for a full season since his debut year of 1954. Streltsov returned to Torpedo in the capacity of youth team manager following his qualification; he also spent a brief spell as manager of the first team before returning to the youth team in 1982. He also took part in matches contested by former players before dying in 1990 from throat cancer, Seven years later, Marina Lebedeva, the woman Streltsov had confessed to raping, was seen laying flowers at his grave in Moscow on the day after the anniversary of his death. During his early career, this technical ability combined with considerable speed and physical presence to create a formidable all round forward player. In his later years, with his physical attributes reduced, he emphasised his skill and on field intelligence to become more of a playmaker, playing further back and setting up attacking moves for team mates rather than leading them himself. Indeed, for his final two seasons, Streltsov played in an attacking midfield role rather than up front. Despite the eight year gap between his two spells as a member of the Soviet national team, Streltsov, nicknamed "The Russian Pelé", A year later, the Russian Football Union introduced the Strelyets prizes as the most prestigious individual honours in Russian football, awarded annually to the best manager in the Russian league and the best players in each position until discontinued in 2003. A statue of Streltsov was constructed within Moscow's Luzhniki Olympic Complex in 1998, and another was erected by Torpedo outside the stadium bearing his name during the following year. The Streltsov Committee, formed in 2001, was founded to attempt to have Streltsov's conviction of rape posthumously overturned. The campaign's leader, chess champion Anatoly Karpov, claimed in 2001 that the conviction had prevented Streltsov from becoming the world's best player.