Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Борон трифториді – BF3 формуласына ие бейорганикалық қосылыс. Бұл өткір иісті, түссіз және улы газ ылғалды ауада ақ түтін шығарады. Ол пайдалы Льюис қышқылы және басқа бор қосылыстарын құруға арналған әмбебап құраушы элемент болып табылады.
Boron trifluoride is the inorganic compound with the formula |BF3. This pungent, colourless, and toxic gas forms white fumes in moist air. It is a useful Lewis acid and a versatile building block for other boron compounds.
Құрылымы мен жабысуы
BF3 молекуласының геометриясы үшбұрышты жазық түрінде болады. Оның D3h симметриясы VSEPR теориясының болжауымен сәйкес келеді. Молекуланың жоғары симметриясының арқасында дипольдік моменті жоқ. Молекула карбонат анионы CO3(2-) -мен изоэлектронды. BF3 көбінесе "электрон жетіспейтін" деп аталады, бұл сипаттама Льюис негіздерімен экзотермиялық реакцияға түсуімен расталады. Борон тригалогендерінде, BX3, B–X байланысының ұзындығы (1,30 Å) қарапайым байланыстар үшін күтілетіннен қысқа, және бұл қысқалық фтордағы күшті B–X π байланысын көрсетеді. Осыған орай, борон атомындағы p орбиталының, фтор атомдарындағы үш бірдей бағытталған p орбиталдарының фазалық үйлесімділігіне мүмкіндік беретін симметрия қарастырылады.
The geometry of a molecule of |BF3 is trigonal planar. Its D3h symmetry conforms with the prediction of VSEPR theory. The molecule has no dipole moment by virtue of its high symmetry. The molecule is isoelectronic with the carbonate anion, |CO3(2 ). |BF3 is commonly referred to as "electron deficient," a description that is reinforced by its exothermic reactivity toward Lewis bases. In the boron trihalides, |BX3, the length of the B–X bonds (1.30 Å) is shorter than would be expected for single bonds, and this shortness may indicate stronger B–X π bonding in the fluoride. A facile explanation invokes the symmetry allowed overlap of a p orbital on the boron atom with the in phase combination of the three similarly oriented p orbitals on fluorine atoms.
Қасиеттері
Сусыз борон трифторидінің қайнау температурасы −100,3 °C және сын температурасы −12,3 °C болғандықтан, оны тек осы температуралар аралығында салқындатылған сұйықтық түрінде сақтауға болады. Сақтау немесе тасымалдау ыдыстары ішкі қысымға төтеп беруге арналған болуы керек, себебі салқындату жүйесінің істен шығуы қысымды 49,85 бар (4,985 МПа) сын қысымына дейін көтеруі мүмкін. Борон трифториді коррозиялық. Борон трифторидімен жұмыс істейтін жабдықтар үшін қолайлы металдарға тот баспайтын болат, монель және хастеллой жатады. Ылғал болған жағдайда болат, соның ішінде тот баспайтын болат та коррозияға ұшырайды. Ол полиамидтермен реакцияға түседі. Политетрафторэтилен, полихлортрифторэтилен, поливинилиден фториді және полипропилен қанағаттанарлық кедергіні көрсетеді. Жабдықта қолданылатын май фторкөмірсутек негізді болуы тиіс, себебі борон трифториді көмірсутек негізді майлармен реакцияға түседі.
Anhydrous boron trifluoride has a boiling point of −100.3 °C and a critical temperature of −12.3 °C, so that it can be stored as a refrigerated liquid only between those temperatures. Storage or transport vessels should be designed to withstand internal pressure, since a refrigeration system failure could cause pressures to rise to the critical pressure of 49.85 bar (4.985 MPa). Boron trifluoride is corrosive. Suitable metals for equipment handling boron trifluoride include stainless steel, monel, and hastelloy. In presence of moisture it corrodes steel, including stainless steel. It reacts with polyamides. Polytetrafluoroethylene, polychlorotrifluoroethylene, polyvinylidene fluoride, and polypropylene show satisfactory resistance. The grease used in the equipment should be fluorocarbon based, as boron trifluoride reacts with the hydrocarbon based ones.