Кіріспе
Американдық саясаткер Джордж Хантингтон Хартфорд (5 қыркүйек 1833 – 29 тамыз 1917) 1878 жылдан 1917 жылға дейін Ұлы Атлантика және Тынық мұхиты шай компаниясын (A&P) басқарды. Осы кезеңде A&P дүкендер тізбегінің тұжырымдамасын жасады және елдің ең ірі бөлшек сауда желісіне айналды. Ол 1861 жылы фирмаға кеңсе қызметкері ретінде кіріп, көп ұзамай басқарушылық міндеттерді иеленді. 1878 жылы A&P-ның негізін қалаушы Джордж Гилман зейнеткерлікке шыққанда, Хартфорд серіктестік келісімге келіп, компанияны 1901 жылы негізін қалаушының қайтысына дейін басқарды. Гилманның мүлігін бөлісу кезінде Хартфорд компанияны бақылауға алды және ақыры Гилманның мұрагерлерінің үлесін сатып алды. Хартфорд Мэн штатының Аугуста қаласындағы фермада дүниеге келді және 18 жасында Бостонда саудамен айналыса бастады. 1861 жылы ол Нью-Йорктің Бруклин қаласына көшіп, Мари Жозефина Людлумға (1837–1925) үйленді. Олардың үш ұлы мен екі қызы болды. Жеке өмірін сақтайтын адам ретінде танылған Хартфорд 1878 жылы Нью-Джерси штатының Оранж қаласының мэрі болып сайланды және 12 жыл қызмет етті. Хартфорд 1907 немесе 1908 жылдары бизнестің күнделікті басқаруынан қол үзді және фирманы екі ұлына – Джордж Лудлум Хартфордқа (1864–1957) және Джон Августин Хартфордқа (1872–1951) тапсырды. Ол кеңесші ретінде қызмет етіп, олардың фирманы кеңейтуіне көмектесті, ол 1915 жылға қарай елдегі ең ірі бөлшек сауда желісіне айналды. Хартфорд 1917 жылы 84 жасында қайтыс болды және Нью-Джерси штатының Оранж қаласындағы Розедейл зиратына жерленді. Хартфордтың мүлкі 125 миллион долларға бағаланды. Баспасөз оның жеке өмірін құрметтеді, сондықтан оның өлімі туралы аз ғылымдама жазылды. 1930 жылға қарай A&P шамамен 16 000 дүкенді басқарды және 1 миллиард АҚШ доллары көлемінде жиынтық кіріс тіркеген алғашқы бөлшек сауда желісі болды. Time журналы былай деп жазды: "Таныс қызыл фронтонды A&P дүкені – қоғамның нағыз балқыту ыдысы, оны байлардың әйелдері де, нан пісірушінің қызы да, дін қызметкері де, полицей де бағалайды. Шетелдіктер үшін A&P-ның алып супермаркеттері – замананың кереметтерінің бірі; ал АҚШ-тың орта таптары үшін олар – қаржылық тұрақтылыққа тікелей жолдың бірі. "A&P-ға бару" – бұл американдық тайпалық рәсімге жақын нәрсе". 29 тамыз 2011 жылы шыққан The Wall Street Journal газетінің редакторы былай деп жазды: "Екеуі де орта мектепті бітірмеген ағайындылар 40 жыл бойы әлемдегі ең ірі сауда орталығын құрды".
George Huntington Hartford (September 5, 1833 – August 29, 1917) headed the Great Atlantic and Pacific Tea Company (A&P) from 1878 to 1917. During this period, A&P created the concept of the chain grocery store and expanded into the country's largest retailer. He joined the firm as a clerk in 1861 and quickly assumed managerial responsibilities. When A&P's founder, George Gilman, retired in 1878, Hartford entered into a partnership agreement and ran the company until the founder's death in 1901. In the settlement of Gilman's estate, Hartford acquired control of the company and ultimately purchased the interests of Gilman's heirs. Hartford was born on a farm in Augusta, Maine, and started his retail career at age 18 in Boston. By 1861, he lived in Brooklyn, New York, where he married Marie Josephine Ludlum (1837–1925). They had three sons and two daughters. Although he was known to be a private person, Hartford was elected mayor of Orange, New Jersey, in 1878 and served for 12 years. Hartford retired from the active management of the business about 1907 or 1908 and turned the firm over to two of his sons, George Ludlum Hartford (1864–1957) and John Augustine Hartford (1872–1951). He continued as an advisor while they expanded the firm, which had become the country's largest retailer by 1915. Hartford died in 1917, aged 84, and was interred at Rosedale Cemetery, in Orange, New Jersey. Hartford's estate was worth $125 million. The press respected that he was a private man, and there were few obituaries about him. By 1930, A&P operated approximately 16,000 stores and became the first retailer to report combined revenue of US$1 billion. Time wrote, "the familiar red front A & P store is the real melting pot of the community, patronized by the boss's wife and the baker's daughter, the priest and the policeman. To foreigners A & P's vast supermarkets are among the wonders of the age; to the US middle class, they are one of the direct roads to solvency. 'Going to the A & P' is almost an American tribal rite." The Wall Street Journal, in an editorial on August 29, 2011, wrote, "Together the brothers, neither of whom had finished high school, built what would be, for 40 years, the largest retail outlet in the world."
Өмірбаян
Джордж Хартфордтың отбасы 1700-ші жылдардың соңында Николас Хартфорд Англияның Гертфордшир аймағынан көшіп келген кезде Нью-Гэмпширге қоныстанды. Джорджтың әкесі 1796 жылы Мэн штатының Аугуста қаласына көшіп, ферма құрды, онда олардың ұлы Джошуа Браккет Хартфорд Марта Соренге үйленіп, Джордж және оның інісі Джон есімді екі ұлды дүниеге әкелді. Джошуа мен Марта қазір Аугустадағы өрт сөндіру бөлімшесі орналасқан жерде пансионат пен ат қорасын басқарды. Джордж 18 жасында Бостонға (Массачусетс штаты) кемемен барып, құрғақ тауарлар дүкенінде кызметкер болып жұмыс істеді. Компанияның құрылу мифы бойынша, Джордж Хартфорд пен Джордж Гилман 1859 жылы Нью-Йорк қаласында A&P компаниясын құрған. Дегенмен, 1859 жылғы Сент-Луис, Миссури анықтамалығында Джордж және оның інісі Джон Хартфорд Нью-Йоркте орналасқан, бірақ Сент-Луисте кеңсесі бар Гилманның былғары өңдеу фирмасының қызметкерлері ретінде тіркелген. 1860 жылы Хартфорд ағайындылары Мэн штатының Аугуста қаласына оралды, онда Джон санақта саудагер, ал Джордж қорап жасаушы ретінде тіркелді. Санақтан кейін көп ұзамай Джон Нью-Йоркке көшіп, қала каталогында Джордж Гилманмен бірге шай импорттау бизнесімен айналысып, кейіннен A&P компаниясына айналды. 1861 жылға дейін Нью-Йоркте Джордж Хартфорд туралы ешқандай мәлімет жоқ. Джон Хартфорд фирмадан тез кетіп қалса, Джордж 1861 жылы Гилманға клерк болып орналасты, кейіннен ол бухгалтер, ал 1866 жылы кассир болып тағайындалды. Трастты оның ұлдары Джордж және Джон басқарды, олар компания акцияларын бақылады. Осының нәтижесінде компания басшылығы 1950 жылдары екі ағайынды қайтыс болғанға дейін өзгеріссіз сақталды.
Кәсіпкерлік салымдар
Джордж Хартфорд бөлшек саудада революция жасады. A&P бағаны төмендетіп, ауқымды жарнама мен тағылымдама арқылы пайда тапты. Компания Thea Nectar таңбасымен шай сатуды бастағанда брендтік атауларды қолданған алғашқы сатушылардың бірі болды. Бұл маркетингтік шешім A&P Cream of Wheat өндірушілерімен сотқа тартылғаннан кейін қабылданды, өйткені олар A&P өнімдеріне арзан баға белгілеуге тырысқанына наразы болды. Гилман мен Хартфорд салыстырмалы түрде арзан, зақымдалған шай сатып алып, оны қара шаймен араластырып, көк шайдың дәмі бар шай жасады, ол көпшілік тарапынан арнайы шай деп есептелді. Соның нәтижесінде A&P Thea Nectar шайын бәсекелестің арнайы шайынан арзанға сата алды. Дүкендеріне бара алмайтын клиенттер үшін компания «шай клубтарын» ұсынды, онда адамдар тобы – әлеуметтік қауымдастық немесе бизнес ретінде – A&P-дан шайды бағасының үштен біріне жеткізіп алатын болды. Шай клубтары өте танымал болды, Вермонттан Висконсинге дейін тапсырыстар түсті. Компания клиенттеріне сыйлықтар сияқты ынталандырулар да ұсынды. Сатып алынған өнімнің мөлшеріне қарай клиент A&P-дан сыйлық алды. Ақырында, бұл сыйлықтар әр сатып алу кезінде жиналатын маркаларға негізделді, оларды литографиядан бастап шыны ыдыстарға дейін кез келген затқа айырбастауға болады. 1870 жылдары Хартфорд Нью-Йорк шегінен тыс жерлерде дүкендер ашып, компанияны кеңейтті. Келесі он жылдықта Хартфорд және оның ұлдары өнімдердің тізімін кеңейтіп, алғашқы азық-түлік дүкендерінің желісін құрды. Өлшеміне қарамастан, A&P шағын отбасылық бизнес сияқты басқарылды және тағылымдамалар компания ішінде ғана жүзеге асырылды. Хартфорд сондай-ақ қызметкерлерге зейнеткерлікке шыққаннан кейін сақтап ала алатын компания акцияларына инвестиция салуға мүмкіндік беретін зейнетақы жоспарын енгізді.