Кіріспе

Канадалық саясаткер (1895–1983)

Фредерик Голдвин Гардинер (21 қаңтар 1895 – 21 тамыз 1983) – канадалық саясаткер, заңгер және кәсіпкер. Ол 1953 жылдан 1961 жылға дейін Торонто метрополитен муниципалитетінің басқарушы органы – Торонто метрополитен кеңесінің алғашқы төрағасы болды. «Үлкен әке» деген лақап атымен танылған Гардинер метро төрағасы ретінде өсу мен кеңеюді ынталандырды және көптеген ірі жобаларға жауапкершілік тартты, соның ішінде оның атымен аталған Гардинер экспресс-жолы және Дон алқабындағы тас жолы. Гардинер заң факультетін үздік бітіргеннен кейін танымал қылмыстық адвокатқа айналды. Ол тұтыну несиесі, ағаш өңдеу, өндіріс және кен өндірісі сияқты түрлі салаларға инвестиция жасады. Бір кезде ол Торонто Доминион банкінің ең ірі акционері болды. Гардинер Канаданың Прогрессивті консервативтік партиясының федералды және провинциялық саясатындағы көрнекті мүшесі болды, 1930 және 1940 жылдары съездер ұйымдастырды және саясатты әзірледі. Ол сол кездегі Консервативтік партияны прогрессивті құндылықтарды қабылдау үшін Прогрессивті консервативтік партияға жаңартуда маңызды рөл атқарды. Ол Онтарионың ПК премьер-министрлері Джордж Дрю мен Лесли Фросттың жақын кеңесшісі болды.

Ерте өмір

Фред Гардинер 1895 жылдың 21 қаңтарында Торонтода Дэвид пен Виктория Гардинердің үш баласының бірі ретінде дүниеге келді. Басқа балалары – Мертл мен Самуил. Дэвид Гардинер 1854 жылдың қазанында Ирландияның Монаган графтығында он балалы отбасыда дүниеге келді. 1874 жылы Дэвид Торонтоға көшіп келіп, бастапқыда жұмысшы болып жұмыс істеді, кейін ағаш шеберлігімен айналысты, соңында Торонто психиатриялық ауруханасында қараушы, ал Стречан даңғылындағы Орталық түрмеде ұзақ жылдар бойы күзетші болып қызмет етті. Ауруханада жұмыс істеген кезде ол Онтарионың Порт-Хоуп қаласынан Виктория Робертсонмен танысты. Екеуі 1888 жылдың сәуір айында үйленді. Ұлдары Самуил 1892 жылы, Фред 1895 жылы, ал Мертл 1898 жылы дүниеге келді. Отбасы 1911 жылы 199½ Евклидке көшкенге дейін Торонтоның батыс бөлігінде, Артур көшесінде (қазіргі Дундас көшесінің батысы), Евклид көшесіне жақын жерде тұрды. Бала кезінде Фред, Тед деп аталған, әкесіне көмектесті, ол Артур-Евклид айманындағы бірнеше үйлердің иесі болды. Фред де мерекелер мен демалыс күндері велосипедпен телеграмма жеткізді. Фред 1909 жылға дейін Грейс-стрит мектебінде оқыды (онда төртінші сыныпты қайталауға мәжбүр болды), содан кейін Джеймсон-авенюдегі Паркдейл колледжіне түсті. Паркдейлдегі үшінші курста Гардинер өзінің бәсекеге қабілеттілігін дамыта бастады, бұл қасиетті ол кейінірек өмірінде материалдық және саяси мақсаттарға пайдаланды. 1911 жылы Гардинер саясатқа алғаш рет қатысты. Оның әкесі, Лоял Оранж ложасының мүшесі, сонымен қатар Консервативтік партияның мүшесі болды. Фред бірінші рет білім беру кеңесіне сайлау науқанына көмектесті. 1911 жылдың желтоқсанында ол провинциялық сайлауда Э. В. Дж. Оуэнстің науқанында жұмыс істеді. 1913 жылы Гардинер Торонто университетіне жалпы гуманитарлық бағыт бойынша түсіп, екінші курста саяси ғылымға ауысты. Гардинер оқу ақысын өз жинақтарынан төледі. 1914 жылы Гардинер университет регби командасына қосылды, сол жылы команда ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Оқу орнының командасынан шығуына себеп – оқу ақысын төлеуге жеткілікті қаражаты болмауы және әкесінің төлеуден бас тартуы болды. Гардинер оқуын жақсы оқып, 1916 жылы саяси экономика факультетінің Александр Маккензи медалін жеңіп алды. Үшінші курсты бітірген соң Гардинер 1916 жылдың көктемінде милицияға қатысты. Ол Канада атты әскерінің қойма полкіне тіркелді. Полк 1917 жылы таратылды, бірақ Гардинер Канада экспедициялық корпусының жаяу әскер батальонына ауыстырылды. Ол Рединг университетінде офицерлік курсқа қатысты және Корольдік әуе корпусының офицері болып тағайындалды, содан кейін ұшқыштарды оқытумен айналысты. Гардинер 1918 жылдың қыркүйегінен кейін ғана әрекетке кірісті, ол бірнеше миссияда Хэндли Пейдж түнгі бомбалаушысын басқарды. Армияда қызмет еткен кезінде Гардинер өмір бойы құмар ойындарға қызығушылық танытып, карта және ойынды шебер ойнады. Соғыстан оралғаннан кейін покер ойнап, 1500 долларлық үлесін екі есеге арттырды. Ол шотланд вискиін де жақсы көретін. Соғыстағы қызметі үшін Гардинерге университеттен құрметті диплом берілді және төртінші курсқа қатысу қажеттілігінен босатылды. Гардинер Озгуд Холл заң факультетіне түсті, онда қайтып келген сарбаздар бірінші курсқа қатыспай, екінші курсты бір жазғы семестрде оқи алатын. Жеделдетілген кесте Гардинерге кедергі келтірмеді және ол 1920 жылғы түлектердің арасында бірінші орынды иеленді. Ол Канцлер Ван Кофнет стипендиясын, 400 доллар ақшалай сыйлықты және Заң қоғамының алтын медалін алды. Гардинер алтын медальді қадір тұтып, оны өмірінің соңына дейін үстелінде сақтап тұрды. Гардинер 400 долларлық сыйлығының көп бөлігін теміржол қызметкері, еден жабу компаниясының иесінің қызы Одри Симанға бақилық жүзік сатып алуға жұмсады. Гардинер оны 1913 жылдан бері білетін. Олар 1921 жылдың қазан айында үйленді. Олардың Уильям Уоррен және Энн есімді екі баласы болды. Кейіннен Энн Гардинердің заңгер серігі Дж. Б. Конлинге тұрмысқа шықты.

Ерте мансап

Гардинер өзінің заңгерлік карьерасын Crooks, Roebuck and Parkinson фирмасында бастады. Гардинер фирмамен серіктестікке бас тартты, себебі Артур Роубек (болашақтағы Онтарионың бас прокуроры) Роубек бұл әрекетті жеке ренжіту ретінде қабылдағанымен, тым либералды болды. Гардинер 1921 жылы практиканы тастап, Канаданың Коммерциялық Кредит Компаниясына заң кеңесшісі ретінде қосылды. 1923 жылы Гардинер Гарри Паркинсонмен серіктесіп заңгерлік практикаға қайта оралды. Фирмаға Х. Фред Паркинсон мен Дональд Х. Роуэн қосылып, фирманың атауы Паркинсон, Гардинер және Уиллис болып өзгерді. Гардинер қылмыстық істермен, сот процестерімен айналысты және Коммерциялық Кредитпен заңдық жұмыстарын жалғастырды. Гардинер 1938 жылы Корольдің кеңесшісі атағын алды. 1945 жылға қарай Гардинер провинциядағы ең үздік бес-алты сот адвокатының бірі саналды және ол жоғары гонорар алды. Гардинер келіссөздерде өрескел және кейде тілі тікенді адам ретінде танылды, оған қарсылас ретінде жеңіл-жеңіл қарауға болмайтын еді. Гардинер зерттеу жұмысына көп еңбек сіңіріп, өзіне сенімділікпен егжей-тегжейлі дәлелдерді жинады. Гардинер 1925 жылы инвестиция салуды бастады, бастапқыда 10 000 доллармен өнеркәсіптік және тау-кен акцияларына инвестициялады. 1929 жылы ол құлаудан бұрын акцияларын сатып, тек Noranda Mines акцияларын сақтап қалды. Құлаудан кейін ол барлық капиталын Торонто Банкіне инвестициялады, ол бірігу нәтижесінде бүгінгі Торонто Доминион Банкіне айналды. Гардинер заң қызметі үшін акцияларды төлем ретінде де қабылдады және түрлі компанияларға инвестиция жасады. Ол жылжымайтын мүлік, металл өңдеу, өндіріс, орман өнімдері, алюминий өнімдері және автомобильдерді жалға берумен айналысты. Ол Сэм Стейнбергпен Drayton Motors компаниясында серіктес болды, бұл үлкен қолданылған автомобильдер сату орталығы еді. Ол сондай-ақ Стейнбергпен Sage Enterprises компаниясында серіктес болып, қонақүйлерді басқарды. Гардинер демалыс күндері балық аулау үшін ұшақ жалдап ала бастады. Ол құмар ойындар ойнауды жалғастырып, 1930 жылдардың соңында бір түні 6000 доллар ұтылып қалды. Гардинердің ішімдік ішуі 1940 жылға дейін артты, содан кейін Одри оны одан бас тартуға көндірді. Ол 1949 жылға дейін ішімдік ішпеді, ал қайта ішкенде, бұрынғыдан азырақ ішті. Гардинер құмар ойындарды азайтып, гольф ойнауға көшті. Ол сондай-ақ қызыл раушан өсіруге қызығушылық танытып, бақша өнімдері бойынша жүлделерді жеңіп алды. Ол сонымен қатар пейзаждар мен портреттердің жинағын, сондай-ақ заманауи және көне күміс бұйымдарын жинады.

Саясатта

1934 жылғы провинциялық сайлауда консерваторлар жеңілгеннен кейін Гардинер консервативтік партия саясатына және Торонтоның шағын, әулетті маңындағы Форест-Хилл қаласының саясатына белсендірек араласа бастады. 1934 жылы Консервативті кәсіпкерлер қауымдастығына қосылды. 1935 жылы алғаш рет Форест-Хилл ауылдық кеңесінің вице-ревісіне кандидат болды. Алғашқы науқанында 800 доллар жұмсады, ал кандидаттар әдетте 200 доллар жұмсайтын. Ол үй-үйді аралап дауыс жинады және бұрынғы рев Эндрю Хазлеттің қолдауын алды. Паркдейлде Гардинермен достық қарым-қатынас орнатқан және төбелес кезінде араласып көмектескен Бен Садовски атты еврей автосаудагері Гардинер үшін аймақтағы еврей отбасылары арасында үгіт жүргізді. Гардинер бұл лауазымға өзінің қарсыласынан 1211 дауысқа қарсы 919 дауыспен жеңіп шықты. Гардинер Форест-Хилл ауылының ревісі қызметін он екі жыл атқарды. 1946 жылы, рев қызметінің соңғы жылында Гардинер Йорк округінің күзетшісі де болды, бұл кейбір жағдайларда оның Metropolitan Toronto төрағалығына ұқсас еді. 1936 жылы Гардинер консервативтік саясатқа көбірек араласа бастады. Онтарио консервативтік партиясының лидері ретінде У. Эрл Роуды қолдады. Роу 1937 жылғы сайлауда Митчелл Хепбернге жеңіліп, 1938 жылы лауазымынан бас тартты. Гардинердің сайлаудағы сыртқы рөлі сөз сөйлеу болды. Гардинердің алғашқы сөздерінің бірі 1937 жылғы науқанды ұйымдастырған Сесил Фросттың ағасы Лесли Фростты қолдау жиналысы болды. Сесил Фрост пен Гардинер 1938 жылы партияның президенті және бірінші вице-президенті болып сайланды. 1938 жылы провинциялық саясатқа қатыспауға шешім қабылдаған Гардинер 1939 жылғы федералды сайлауда да федералды саясатқа қатыспауды жөн көрді, бірақ қалаған жағдайда Оңтүстік Йорк округынан үміткер бола алатын. Гардинер консерваторлар оппозицияда қалады деп ойлағандықтан үміткер болмады, және ол «Парламенттің артқы қатарында отырып, басшы маған сөйлеуге қашан рұқсат беретінін күтемін» деді. Гардинердің Консервативтік партиядағы ең маңызды рөлі партия саясатын прогрессивтік бағытта реформалау болды. Гардинер 1942 жылғы Порт-Хоуп саясаты конференциясында еңбек комитетінің талқылауларын жүргізіп, төрағалық етті. Гардинер ұжымдық келісімдерге заңдық кепілдік беруді, жалақы мен еңбек жағдайларына бірыңғай және жалпы стандарттарды, соның ішінде ұжымдық келісімдерде «жабық дүкен» қолдауын жақтады. Порт-Хоуп саясаты 1942 жылдың желтоқсанында Виннипегте өткен ұлттық лидерлік конвенцияда қабылданды, бұл партияға жүйелі түрде жасалған платформа берді. Гардинер еңбек комитетінің төрағасы болды және Резолюция және саясат комитетінің лейтенанты ретінде әлеуметтік қамсыздандыруды реформалауға қолдау көрсетті. Конвенцияда партия Джон Брэккенді лидер етіп сайлады және атын Прогрессивтік консервативтік партия деп өзгертті. Гардинер 1940 жылдардың соңына дейін партия ішінде жұмысын жалғастырды және 1948 жылғы федералды лидерлік конвенциясында Резолюция және саясат комитетінің төрағасы болды. Гардинер провинциялық және федералды сайлауға қатысудан бірнеше рет бас тартты. Гардинер оның орнына өзінің бизнес мансабына назар аударды: «Саясатта кассалық аппаратты қозғайтын ештеңе жасай алмайсыз». Гардинер тіпті 1948 жылы Онтарио прогрессивтік консервативтік партиясының лидерлігіне (осылайша провинциялық премьер-министр) үміткер болуы мүмкін еді, бірақ оның орнына Лесли Фростты қолдады. Гардинер Фросттың ең жақын саяси сенімді серігі және кеңесшісі болды.

Торонто қаласы

1940 жылдары қалалық даму Торонто қаласының шекарасынан тысқары кеңейді. Жоспарлау зерттеулері Торонто төңірегіндегі қалалар мен ауылдар болашақтағы өсімнің ортасы болатынын күткен. Дегенмен, инфрақұрылымдық жобаларды салуға жұмсалатын қаржы, қала маңындағы аудандардың капиталды қарызға алу мүмкіндігінің болмауымен шектелген. Дон Миллс дамуы үшін қажетті магистральдық кәріздер мен сарқырамаларды тазарту станциясын әзірлеуші Э. П. Тейлор қаржыландырды, себебі Солтүстік Йорк қалашығы мұны істей алмады. Торонто және аймақтық жоспарлау кеңесі сияқты жоспарлау органдары бірнеше жобаларды ұсынды, соның ішінде Спадина жолын кеңейтуді, бірақ жергілікті билік оларды қабылдамады. Онтарио үкіметі, Торонто қаласымен және Гардинердің жоспарлау кеңесімен бірлесіп, капиталдық жобаларды салудағы кедергілерді жеңіп, өсуді жеңілдету үшін Онтарио муниципалдық кеңесіне (OMB) біріктірілген қала құру туралы ұсыныс жасады. OMB 1951 жылдан 1953 жылға дейін жоспарды қарастырды, содан кейін «Метрополитен Торонто» деп аталған екі деңгейлі үкімет құруды ұсынды. Фрост үкіметі бұл идеяны мақұлдап, 1953 жылдың сәуірінде қабылдады, Гардинерді қалалық және аймақтық өкілдерден тең құралған Метрополитен кеңесінің алғашқы төрағасы етіп тағайындады. Гардинер сонымен қатар Метро Торонто ұйымының бас әкімшісі болды. Екі деңгейлі жоспар жаңа емес, ол алғаш рет 1934 жылы ұсынылған. Метро Торонто федерациясының міндетіне он үш муниципалитетке метрополитендік сипаттағы қызметтерді ұсыну кірді, ал жергілікті сипаттағы қызметтер он үш муниципалитеттің өз өкілдігінде қалды. Метро әділет әкімшілігі, магістральдық жолдар, метрополитендік саябақтар, қала құрылысы, білім беру, қоғамдық көлік, сарқырамаларды тазарту және сумен жабдықтау, сондай-ақ тұрғын үй және әлеуметтік қызметтерге жауапты болды. Метро Торонто, енді барлық муниципалитеттердің несиелік тарихына ие болғандықтан, облигациялар арқылы капиталдық жобаларды қаржыландыра алды. Гардинер 1953 жылдан 1961 жылдың соңына дейін төраға болды және жұмысына толыққанды берілді. Ол таңғы сағат 9-да үйден шығып, 12 сағаттан кейін қайта оралатын. Гардинер демалыс күндері мен кеште де жұмыс істеді. Төрағалық еткен тоғыз жылда ол екі рет жазғы және төрт рет қысқы демалысқа ғана шықты. Демалыс күндері ол Метро Торонтоның құрылыс жобаларын, жедел көлік құралдарын, қалаларды жаңарту алаңдарын және аймақтық тұрғын үйлерді аралап көрді. Осы қажырлы еңбек оның денсаулығына кері әсер етті. 1958 жылдың наурыз айында Гардинер артрит және ішек қабынуымен ауруханаға түсті. Гардинер заңгерлік тәжірибесінен бас тартып, істерін басқаларға тапсырды және ұзақ жылдар бойы серіктестері болған Гарри Паркинсон мен Гарри Уиллиспен қоштасты. Гардинердің өкілеттігі кезінде Метро Торонтоның халқы 1,6 миллионға жетті және метро үкіметі қарбалас жұмыс істеді. Халықты сумен қамтамасыз ету үшін Метро суды сүзгілеу және сарқырамаларды тазарту станцияларын салып, жүздеген шақырым жер асты құбырларын төседі. Метро 60 миллион доллар инвестиция салды, бұл бүкіл аймаққа су жеткізуді екі есе арттырды. Метро парктер департаменті құрылды. Метроның құрған табиғи парктерінің бірі – Торонто аралдары паркі. Екі маңызды магистраль – Лейкшор экспресс-жолы, кейін Фредерик Г. Гардинер экспресс-жолы және Дон долинасы парк-жолы салынып бастады. Блур-Денфорт және Университет метро желілерінің құрылысы басталды. Метро қарттарға және балалы отбасыларға арналған үйлер салды. Метро Торонто мектептер кеңесін құрып, жаңа мектептерге 230 миллион доллар инвестициялады. Бұл бағдарламаға 10 жыл ішінде жылына 100 миллион доллар есебімен 1 миллиард доллар жұмсалды. Метро төрағасы ретінде Гардинер Метро кеңесінде үстемдік құрды. Гардинерге тең дауыс беру үшін ғана дауыс беруге рұқсат берілсе де, ол дауыс беруден бұрын өзінің пікірін білдіретін. Гардинердің өкілеттігі кезінде 11 539 дауыс бойынша Кеңес Гардинердің ұстанымымен 80%-дан астам жағдайда келісті. Гардинер тек сегіз рет дауыс берді. Гардинер Кеңестің отырыстарын қатаң басқарды. Ол процедуралық мәселелерді қатаң бақылады, бұл оның шешімдеріне қарсы шыққан мүшелерді шағымдануға мәжбүр етті, бірақ олардың ешқайсысы оны оның өкілеттігі кезінде істей алмады. Мүшелер естімейтіндей сөйлегені үшін сөгіс алды. Отырыстар күн тәртібіндегі мәселелерді жылдам қарастырды. Көбінесе ол қарсы дауыстарды сұрауға тоқталмайтын. 1956 жылы Лесли Фрост оның жетістіктерін бағалап, Метроның бүгінгі күнгі табысының «көбінесе сіздің жеке басыңызға байланысты» екенін айтты. Нейтан Филлипс оның стилін сипаттады: «Ол шынымен бір нәрсені қаласа, ол сізден күшпен алатын». Филип Гивенс, бірнеше рет көздерінен жас шығып, Гардинердің қаһары туралы айтты: «Ол сізді қатты қорқытатын. Егер ол сізді қиянат жасаса, ол оны толыққанды істейтін. Ол сізді тірідей кесіп, ішек-қарныңызды еденге шашыратып тастайтын». Гардинер барлық төрт саясат комитетінің дауыс беруге құқылы мүшесі болды. Комитеттер ұсыныстарды пысықтау және кеңеске дайындау жұмысын жүргізетін. Гардинер өзінің еңбекқорлығымен мақтанды, осы стильді оқу орындарында оқыған кезінен бері қолданды: «Мен өзімнің әрекет ету жолынан бас тартпаймын. Бұл бұрынғыдан да қажет. Менің диагнозым – егер мен бір нәрсені ұқтыра алмасам, мен әрбір кеңесшіден де, кеңестің барлық мүшелерінен де бұл мәселе туралы көбірек білуім керек». Гардинер маңызды мәселелер бойынша басқалар сөйлегеннен кейін ғана сөйлейтін. Жақын дауыс күтілген кезде Гардинер кеңес үстелінің айналасын аралап, қарсылықтарды бірінен соң бірі жоққа шығарды. Гардинер мәселелерді қарауды саяси уақыт келгенше ұстап тұрумен де белгілі болды. Блур-Денфорт метросы 1956 жылы қала тарапынан ұсынылды, бірақ Гардинер үш тізбектей зерттеуді бастап, оны 1958 жылға дейін тоқтатты. Кеңеске жеткен кезде Гардинер оған толық қолдау көрсетті және кеңес қолдауын арттыру үшін алдын ала және уақытша кеңес міндеттемелерін пайдаланды: «Егер сіз осы бульдозерлерді жерге кіргізсеңіз, оларды шығару өте қиын». Гардинердің ең қызығушылық танытқан капиталдық жобаларының бірі – Метроның экспресс-жолдар бағдарламасы болды. Гардинер 1953 жылдың шілдесінде Лейкшор экспресс-жолының жоспарларын жасауға рұхсат алды. Орталық бөлімдегі маршрут, әсіресе Форт Йорк маңында даулы болды, оны көшіруді ұсынды, бірақ Гардинер Кеңесті алдымен даусыз шығыс және батыс бөлімдерді мақұлдауға көндіре алды. Екі шеті салынғаннан кейін орталық бөлім сөзсіз болды. Гардинер Дон долинасы парк-жолы жобасын жылдамдату үшін де ұқсас әдістерді қолданды. Инженерлер балама маршруттарды зерттеуге қызығушылық танытты, бірақ Гардинер бұған жол бермеді: «Кеңесшілер тоқтамай, тыңдамай, қарамайтын еді. Жоба дереу басталмаса, қаланың шығыс жағы біздің иығымызға үш тонна кірпіштей ауыр болады». Метро атқару комитеті бір айдан кейін алдын ала жоспарларды мақұлдады. Жоспарлар жоба түрінде болған кезде ол бөлім-бөлімнен мақұлдау алды. Парк-жолы жобасы қабылдаудан бастап мақұлданған саясатқа дейін шамамен екі жылда, 1955 жылдың қаңтарынан 1957 жылдың ақпанына дейін өтті. Лейкшор экспресс-жолы мен Дон долинасы парк-жолының маршруттары көбінесе даулы болған жоқ, бірақ экспресс-жолдар бағдарламасының басқа бөліктері дамыған аудандардан өтіп, дау тудыруға бейім болды. 1954 жылы Гардинер көл бойындағы экспресс-жолын шығысқа қарай ұзартуды кейінге шегерді, ал 1955 жылы қала аралық экспресс-жолы кейінге шегерілді. Спадина экспресс-жолы да 1956 жылы тоқтатылды. Барлық экспресс-жолдар 1959 жылғы ресми көлік жоспарының бөлігі болғанымен, ол 1961 жылы кеңсесінен кеткен кезде тек Спадина экспресс-жолы ғана мақұлданды. Спадина экспресс-жолы Гардинер төрағалық еткен соңғы отырыста ресми түрде мақұлданды, ал қала аралық экспресс-жолы тағы да кейінге шегерілді. Дегенмен, Гардинер қоғамдық көліктің де маңызды екенін түсінді. 1956 жылғы Метро кеңесінің ашылуында Гардинер «экспресс-жолдарға миллиондаған доллар жұмсау – бұл алдау және қателік» деді.

Кейінгі өмірі

Гарднер 1962 жылдың қаңтар айының екінші аптасында қала әкімшілігінен кетіп қалды. Ол заңгерлік тәжірибасын қайта бастады, бірақ көп заңдық істерді қабылдамады. Сонымен қатар, ол Торонто Доминион банкінің директоры болды; оның 100 000 акциясы оны банктің ең ірі акционері етті. Ол тағы он бір корпорацияның директоры болып тағайындалды. Ол бірнеше жер қазба бизнесіне қатысты. Ол бір мемлекеттік лауазымды сақтап қалды: 1965 жылы Торонто Гидро комиссары болды және 1979 жылы зейнетке шықты. Ол Йорк университетінің басқару кеңесінің мүшесі де болды, сондай-ақ университетке 50 000 доллар сыйлық ретінде берді. Ол Канада Ұлттық көрмесінің вице-президенті қызметін атқарды.

Гарднер денсаулығының нашарлауы, әсіресе артрит салдарынан Метро төрағалығынан зейнеткерлікке шықты. 1962 жылы оған осы ауруларына байланысты операция жасалды. 1967 жылы ол инсультқа ұшырады, бұл сөйлеуінің дұрыс шықпауына және есте сақтау қабілетінің нашарлауына әкелді. 1971 жылы оған жасанды жамбас салдарынан операция жасалды, алайда операция сәтті болмады. Гарднерге қозғалыс үшін мүгедектер коляскасы қажет болды. Содан кейін Гарднер бизнеске аз араласты және 1975 жылға қарай директорлық лауазымдары болмады. Ол заңгерлік фирмасынан серіктес ретінде зейнеткерлікке шықты, бірақ құрметті атағы мен кішкентай кеңсесін сақтап қалды. Инсульт пен артритке байланысты 18 айлық аурудан кейін Гарднер 1983 жылдың 21 тамызында қайтыс болды. Гарднер Торонтодағы Маунт Плезант зиратында жерленген. Канада Империя клубының 59-шы жылдық ашылу күні клубтың өмірлік мүшесі және Метро Торонто муниципалитетінің төрағасы қызметінен зейнеткерлікке шыққан Фредерик Г. Гардинердің құрметіне «Фредерик Г. Гардинер күні» деп белгіленді. Гарднердің саясат және азаматтық әл-ауқаттың басқа да салаларындағы қоғамға қызметтері Торонто университетімен мойындалды, оған құрметті заң докторы ғылыми дәрежесі берілді.