Кіріспе

Dundee High School – Шотландияның Данди қаласында орналасқан жеке, аралас білім беретін күндізгі мектеп, ол мыңнан астам оқушыға балабақша, бастауыш және орта білім береді. Оның негізі 1239 жылға дейін салынған, және ол Дандидегі жалғыз жеке мектеп. Мектеп директоры (ректор) мектеп директорларының конференциясына мүше. Мектеп 1897 жылдың шілдесінен бері Шотландияда қайырымдылық қоры ретінде тіркелген.

Грамматикалық мектеп

Мектептің бастауы Дундидің грамматикалық мектебінде, 1220 жылдардың басында Грегори, Бречин епискобы, "Бургтың кез келген жерінде мектептер салу" туралы жарғы бергеннен кейін Линдорес аббаттығының иесі мен монахтары құрған. Олардың құқықтары папа Григорий IX-тың 1239 жылғы 14 ақпандағы папалық бұйрығымен расталды. Осы бұйрықтан мектептің латын тіліндегі "Prestante Domino" ("Құдайдың басшылығымен") деген ұраны алынған. Алғашқы грамматикалық мектеп туралы аз ғана мәлімет сақталған: ол Данди және айналасындағы балаларды латын тілінде оқытқан. 1434 жылы Шебердің оқыту әдістерін Бречин епискобы Джон сынға алды және Лоуренс Лоунанды Шебердің орнына жаңа Шебер етіп тағайындады. Дунди Реформацияның ошағы болды, ал Джон Нокстің айтуынша, Сент-Мэри шіркеуі Шотландиядағы алғашқы шын мәнінде реформацияланған қауым болды. Мектептің өзі елдегі ең алғашқы реформацияланған мектеп болды, ол 1554 жылы жаңа дінді қабылдады, мұнда шебер Томас Макгиббон болды, сонымен қатар (қазір протестанттық) Дунди қалалық кеңесі де көмектесті. Алайда, Линдорес аббаты Джон, өзінің алдыңғылары құрған мектепті басқаруға кірісіп, Макгиббонды Сент-Мэри викариі Джон Ролландпен ауыстырды, оған орынбасарларды тағайындау құқығы берілді; ол осы құқықты пайдаланып, оның орынбасарлары грамматикалық мектепке қарсы мектептер ашты және оның оқушыларын тартып алды. Одан кейін туған дау-жанжалға қалалық кеңес араласты, ол Макгиббонның әдістерін мақұлдады және бәсекелес мектептердің ашылуын болдырмауға тырысты. Басқа ерте шеберлердің арасында Джон Фетти де болды, ол лютерандық ықпалға ұшырап, Шотландиядан Виттенбергке кетіп, кейін 1532 жылы Шотландияға оралды, ол "Шотландияға жаңа саусақпен ойнауды" әкелген алғашқы органшы болды. Алғашқы ғалымдардың арасында Абердин университетінің тарихшысы және бірінші ректоры Гектор Бойс, сондай-ақ "Гуд" және "Годли Баллатис" шығармаларының авторлары Джеймс, Джон және Роберт Уэддерберн болды, бұл Шотландия Реформациясының ең маңызды әдеби еңбектерінің бірі. Реформациядан кейін грамматикалық мектеп Дунди қалалық кеңесінің қамқорлығына көшті. 1562 жылдан кейін грек тілі оқу бағдарламасына қосылды, бұл Мастер Александр Хепберннің басшылығымен жасалды, ол Дундиде "Grammaticae Artis Rudimenta Breviter et Dilucide Explicata" атты латын тілінің бастауыштарын жазды және 1574 жылы Росс епископы болды. Шотландия королевасы Мэри 1563 жылы шіркеу кірістерінен мектепке жыл сайын қаржылай көмек берді. Мектеп 1589 жылы алғашқы тұрақты үйіне көшті, ол 1930 жылдары қала алаңының құрылысы үшін бұзылған Сент-Клемент көшесіндегі ғимарат болды. Бұл жердегі шеберлердің арасында академик және пресвитериан дін қызметкері Эндрю Дункан, сондай-ақ кейіннен Эдинбург епископы болған және Холирудта Карл I-ді таж кигізген Дэвид Линдсей болды. Оқушылар әлі де латын тілінде ғана сөйлеуі керек болды, осы мақсатта олардың сыныптастары "жасырын тұтқындар" рөлінде болды. Балалар сегіз жасында оқуға түсіп, жеті жыл бойы оқыды (басқа шотланд мектептеріне қарағанда екі жыл ұзағырақ: 1773 жылы бұл уақыт әдеттегі бес жылға дейін қысқартылды), содан кейін балалар университетке түсе алатын болды. Баланың осы уақыт ішінде тек екі мұғалімі болған болуы мүмкін: үш көмекшінің әрқайсысы, "дәрігерлер" деп белгілі, үш жыл бойы бір сыныпты оқытты, содан кейін ректор екі жыл оқытты.

Ағылшын мектебі мен Данди академиясы

Ағылшын мектебі 1702 жылы қалалық кеңес тарапынан құрылған және Реформацияға дейінгі "Ән мектебінің" жалғасы болды: ол екі жынысқа арналған қарапайым мектеп қызметін атқарды. Ол қала шіркеулерінің жанында, Мектеп көшесінде, қазіргі Меркат кресті орналасқан жерге жақын тұрды. Грамматикалық мектеп 1789 жылдан бастап осы ғимаратты бөлісті, бірақ екеуі де дербес болды. 1785 жылы Дунди академиясы Недергейтте, Реформациядан бұрын Троицалық монахтар салған аурухана ғимаратында ашылды; бүгін бұл Сент-Эндрюс Рим-католик соборының орны. Бұл жаңа мектеп те кеңес тарапынан құрылды және "жас жігіттерге математикалық білім мен оған байланысты ғылымның түрлі салаларын үйрету" мақсатында болды. Оның алғашқы директоры Джеймс Вейр, "жоғары қабілетті, бірақ көкейкестікке бейім джентльмен" деп сипатталды, мәңгілік қозғалыс мәселесіне қызығушылық танытты. Мектеп 1795 жылы оның екінші ұстазы Джеймс Айвори Корольдік әскери колледжіне профессор болып кеткеннен кейін толығымен жабылды. Академия 1801 жылы Томас Дункан басшылығымен қайта ашылды, ол дарынды математик болды, бірақ 1820 жылы Сент-Эндрюс университетінің математика кафедрасына тағайындалғаннан кейін мектеп қиындыққа тап болды. 1808-1821 жылдары жазушы Роберт Муди де академияда сабақ берді.

Дундидің қоғамдық семинариялары

Бірнеше жылдан бері тез өсіп келе жатқан қаланың білім беру қажеттіліктері үш қалалық мектеппен толыққанды қамтамасыз етілмейтіні анық болды. 1829 жылдың сәуір айында ахуалды қарастыру үшін қоғамдық жиналыс өтті, онда мектептерді бір ғимаратта біріктіру ұсынылды. Дунди қалалық кеңесі де жағдайды қарастырды: кеңесулерден кейін «Магистраттар мен қалалық кеңес, сондай-ақ қоғамның барлық топтары Дундидегі білім беру мүмкіндіктерін кеңейту және жақсарту үшін бірлесіп жұмыс істеуге келіседі» деп шешім қабылданды. Бұрын кеңес басқаруында болған мектептер қайта құрылып, жаңа директорлар алқасына берілуі керек еді, олардың он біреуін кеңес, ал он біреуін жаңа ғимараттарға жазылғандар таңдап алатын еді. Осылайша, үш мектеп 1829 жылы Дунди қалалық семинарияларын құру үшін біріктірілді, ал 1832 жылы қазіргі мектеп, Эдинбург сәулетшісі Джордж Ангустың жобасы бойынша, Дундидегі азаматтық жақсартулардың бір бөлігі ретінде салынған неоклассикалық ғимарат болды. Мектеп 1834 жылдың 1 қазанында ашылды. Ғимарат құны, ойын алаңын және қоршауды қоса алғанда (1837 жылға дейін аяқталмаған) 10 000 фунт стерлингті құрады, оның көп бөлігі халықтан жиналған қаржы есебінен толықтырылды. Бір ғимарат пен бір басқару болғанымен, үш мектеп белгілі бір дәрежеде ерекшеліктерін сақтап қалды; басымдыққа қатысты таластар ректор тағайындалмауына әкелді. Орталық академияға, батыс қанаты Грамматикалық мектепке, ал шығыс қанаты Ағылшын мектебіне берілді; сегіз немесе тоғыз директор дербес жұмыс істеді, бірақ ортақ мәселелерді қарастыратын Цензорлар кеңесіне кезекпен төрағалық етті. Бүгінгі күнге дейін мектептегі жеке бөлімдердің басшылары осы кезеңнің ерекше еске алуы ретінде Директорлар деп аталады. 1840 жылдан бастап директорлардың бірі мектептің басқарушысы немесе қадағалаушы директор ретінде «барлық бұзушылықтар мен тәртіпсіздіктерді жою» өкілеттігімен жұмыс істеді.

Дунди орта мектебі

1859 жылы королева Викторияның жарғысымен мектептің аты Дунди жоғары мектебіне өзгертілді және абоненттердің құқықтары қорғалды. 1877 жылы жаңа оқу бағдарламасы енгізіліп, бірыңғай төлем алынды: осыған дейін оқушылар қалауынша сабақтарға қатысқан. 1872 жылғы «Білім (Шотландия) туралы» заң мектептің тәуелсіздігіне қауіп төндірді, ол білім беруді міндетті етіп, приходтық мектептерді Шотландия шіркеуінен алып берді. Бург және приходтық мектептер енді жергілікті комитеттер басқаратын мектеп кеңестеріне, ал Эдинбург пен Глазгодағы ежелгі мектептер тиісінше қалалық кеңестерге бағынды. Жоғары мектепке жазылғандар бұған қарсылық білдірді. 1878 жылғы ұқсас заң жағдайды нашарлатты және сотқа жүгінуге дайындық жасалып жатқанда, 1881 жылдың ақпанында мектеп түлегі Уильям Харрис Дундидегі жоғары білімді дамыту үшін 30 000 фунт стерлинг көмектесуге уәде берді, бірақ мектепке қойған барлық талаптарынан бас тарту шартымен. Бұл келісім Парламент заңына, «Уильям Харрис қоры және Дунди білім беру туралы заңға» (1882 жыл) енгізілді. Бұл заң Дунди жоғары мектебінің бір ректорын тағайындауға және Харрис академиясын құруға әкелді. Уильям Харристің әпкесі Маргарет Харрис ағасының мүлігіне өмір бойына иелік ету құқығынан бас тартқандықтан, 1886 және 1890 жылдар арасында Евклид Жартыайының ар жағында екі кезеңмен қыздар мектебі салынды. 1922 жылы тағы бір заң қабылданды, ал мектептің қазіргі конституциясы «Дунди жоғары мектебінің ережесі, 1987» құрамында, 1992 жылдың мамырында «Білім беру (Шотландия) туралы» 1980 жылғы заңға сәйкес Сессия сотының бұйрығымен бекітілді. Мектеп шіркеуі – Данди шіркеуі (Ақ Мария), ол XIII ғасырда құрылғаннан бері сақталып келе жатқан дәстүрді жалғастыруда, және шіркеуде үнемі қызметтер мен концерттер өтеді. Мектепте бастауыш және жоғары сыныптарда барлығы 1040 оқушы оқиды. 2021–2022 оқу жылының төлемақысы оқу жылына байланысты 9 618,00 фунт стерлингтен 13 650,00 фунт стерлингке дейін ауыспайды. Данди жоғары мектебі Шотландияның қайырымдылық реттеушісінің кеңсесі салықтан босатылудан туындайтын қоғамдық пайданы зерткен алғашқы шотландтық қайырымдылық ұйымдарының бірі болды және қайырымдылық мақсатын және «жергілікті және ұлттық пайданы» көрсеткені үшін Ұлыбританиядағы алғашқы тәуелсіз мектеп болып танылды. The Times газеті Данди жоғары мектебін 2008 жылдың үздік шотландтық тәуелсіз орта мектебі деп таныды.

Үйлер

Мектепте төрт үй бар, оқушылар оларға кездейсоқ түрде немесе отбасының мектеп тарихына байланысты бөлінеді. Төрт үйдің атаулары – Эйрли, Айстри (Мектепке көмек көрсеткен қайырымдастың үйінің атымен), Линдорес (бастапқыда "Мектеп" деп аталған) және Уоллес (Уильям Уоллес атынан). Кіші мектеп оқушылары сабақ барысында үйлері үшін ұпай жинаса, ал жоғары мектеп оқушылары үйлер арасындағы дебаттар сияқты жарыстар мен спорт жарысының нәтижелері арқылы ұпай алады. Әр оқу жылының соңында барлық ұпайлар есептеліп, жеңімпаз үйге үй тақтасы табыс етіледі.

Қызметкерлердің қысымшылығы

2019 жылы мектеп діни, моральдық және философиялық пәндердің басты мұғалімін негізсіз жұмыстан босату салдарынан 60 000 фунт стерлинг төлеуге міндетті болды. Сот ректордың мұғалімге қатысты әрекеттері "өте қауіпті және жағымсыз" болғанын анықтады. Судья Иан МакФатридж доктор Холлидейдің және оның орынбасары, сондай-ақ ізбасары аталған Лиза Хадсонның куәліктеріне сенуге болмайтынын мәлімдеді: мектеп бұл шешімге қарсылық танытпады.