Кіріспе
1995 жылдың 5 наурызында Эстонияда парламенттік сайлау өтті. Жаңадан сайланған 8-шы Рийгикогудың 101 мүшесі сайлаудан кейін он күн ішінде Таллин қаласындағы Тумпеа сарайында жиналды. Биліктегі партиялар ауыр жеңіліске ұшырады, тек Эстония Либералды-демократиялық партиясының жалғасы – Реформа партиясы ғана сақталды. Ең үлкен жеңіске "Коалиция" партиясы мен оның ауылдық одақтастарынан құралған сайлау альянсы қол жеткізді, олар үлкен артықшылықпен жеңіске жетті. Альянс 41 орын жеңіп алып, 2023 жылға дейін Эстония парламенттік сайлауындағы ең жақсы нәтижені көрсетті.
Parliamentary elections were held in Estonia on 5 March 1995. The newly elected 101 members of the 8th Riigikogu assembled at Toompea Castle in Tallinn within ten days of the election. The governing parties were heavily defeated, except for the Reform Party, the successor of Estonian Liberal Democratic Party. The biggest winner was election alliance consisting of Coalition Party and its rural allies, which won in a landslide victory. The alliance won 41 seats, achieving the best result in an Estonian parliamentary election so far as of 2023.
Өмірбаян
Сайлаушылардың көпшілігі коалицияның шок терапиясы саясатына және премьер-министр Март Лаардың қызметтен алынуына себеп болған дау-дамағдарларға наразы болды. Лаардың премьер-министрлік кезеңі коалициялық әріптестер арасындағы, сондай-ақ оның өзінің "Отан" партиясындағы түрлі топтар арасындағы ішкі тартыстармен ерекшеленді. Осының салдарынан 1994 жылы бірнеше топ "Отан" партиясынан бөлініп шықты.
Науқан
КМУ "оңшыл саясатты" ұстанатынын мәлімдегенмен, бұрынғы орталық-оң үкіметтерді әділетсіздікке, халықты кедейлендіруге және халық мүлігін сатуға кінәлап, қатты сынға алған популистік науқан жүргізді. "Отан" бағдарламасында риторикалық сұрақ қойды: "Советтік билік тұсында бізді құлдырауға ұйтқытқандарды билікке жібергіміз бе, нан сағаттарын қайта көруді, үлкен шығыс көршісінің қысымшы құшағын қалаумыз ба, жоғары инфляция мен зейнетақы кезектерін қалаумыз ба? Әлде еркін және өркендеген қоғамды құруды жалғастыра беруіміз бе?". КМУ-дың басты ұраны "Кәсібилік, ынтымақтастық, ішкі тыныштық" болды, ал "Отан" "Дұрыс таңдау" және "Ойлы адамның таңдауы" ұрандарымен қатысты.
Нәтижелер
Биліктегі оңшыл партиялардың жеңілісі күтпеген нәрсе емес еді, себебі коалициялық партиялар 1993 жылғы жергілікті сайлауда бұрыннан жеңіліс тапқан болатын. "Отан" ұлттық коалициялық партиясы мен Эстон ұлттық тәуелсіздік партиясы сайлау альянсын құрды, бірақ тек сегіз мандатқа ие болды. "Отан" партиясынан бөлінген "Республикалықтар" және Консервативтер партиясының мүшелерін қамтитын оңшылдар, дауыстардың дәл 5 пайызын алып, сайлау шегінен өтті. Социал-демократтар мен Ауылдық орталық партиясы тағы да біріккен тізімді ұсынды және сайлаудан кейін көп ұзамай "Орталықтар" деп аталған жаңа партия құрды. Сайлауға жаңадан қатысқандардың бірі – "Біздің үйіміз – Эстония!" атты орыс этникалық азшылықтарының тізімі болды. Шегінен өте алмаған тізімдердің арасында Роялистер мен Жасылдардан құрылған "Төртінші билік" деп аталатын картель де болды.
Салдары
Сайлаудан кейін Тиит Вахи басшылығындағы Коалициялық партия және ауылдық партиялар Эстонияның Орталық партиясымен үкіметтік коалиция құрды. Алайда, 1995 жылдың күзінде «Таспа скандалы» деп аталған оқиғадан кейін үкімет құлдырады. Осының нәтижесінде Орталық партия үкіметте Реформа партиясымен ауыстырылды. Ішкі келіспеушіліктерге және еркін нарықтық либералды Реформа партиясы мен орталық-солшыл ауылдық партиялар арасындағы қақтығыстарға ұшыраған бұл коалиция 1996 жылы Реформа партиясы үкіметтен кеткен кезде таратылды. Коалициялық партия және оның ауылдық одақтастары 1999 жылдың наурызындағы келесі сайлауға дейін азшылық үкімет ретінде жұмыс істеді. КМУ үкіметтері «Отан» үкіметтері кезінде басталған еркін нарық реформаларын және Батысқа интеграцияны, шағын өзгерістермен жалғастырды.