Кіріспе
Шотланд футболшысы және жаттықтырушысы, ағылшын регби одағының ойыншысы. Эндрю Битти (11 тамыз 1913 – 20 қыркүйек 1983) – шотландтық кәсіби футболшы және жаттықтырушы. Ол Шотландия ұлттық құрамасының алғашқы бапкері болды.
the English rugby union player
Andrew Beattie (11 August 1913 – 20 September 1983) was a Scottish professional football player and manager. He was the first manager of the Scotland national team.
Ойын мансабы
Бити Абердинширдің Кинторе қаласында дүниеге келді және жас кезінде Инверри локомотивтер зауытында тас қасушы болып жұмыс істеді. Көп ұзамай ол «Инверри Локо Воркс» футбол клубына қосылды, онда өзін табысты қорғаушы ретінде таныстырды, содан кейін Англияның Бірінші дивизионындағы «Престон Норт-Энд» клубының назарына ілікті. 1935 жылдың наурыз айында олар оған 135 фунт төледі, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оның мансабын өкінішке орай тоқтатты. Ол «Лиливайти» үшін Футбол лигасының 125 матчында бес гол соқты, содан кейін 1947 жылдың наурыз айында жалғыз кәсіби клубынан зейнеткерлікке шықты. Соғыс сондай-ақ, 1937 жылдың сәуірінен 1938 жылдың желтоқсанына дейін жеті Шотландия құрамасына шақырылған, перспективалы халықаралық мансабын да қысқартты. Әскери қызметінің бір бөлігін шетелде өткізгеніне қарамастан, Бити соғыс жылдары Шотландия құрамасы үшін тағы бес рет ресми емес матч өткізіп, бірнеше клубтарда «қонақ» ойыншы ретінде де ойнады. Ең бастысы, ол өз клубы «Престон Норт-Энд» командасының 1940–41 жылдары Солтүстік аймақтық лига чемпионаты мен Соғыс уақытындағы кубокты жеңіп алуына көмектесті, олар финалда «Арсеналды» 1–1 есебімен тең түскеннен кейін 2–1 есебімен жеңіске жетті.
Бароу
Соғыстан кейін, және оның ойыншылық карьерасы аяқталғаннан соң, Бити 1947 жылғы наурызда Престондан кеткеннен кейін «Барроу» клубының хатшы-менеджері лауазымын қабылдады. «Барроу» ұзақ жылдар бойы жақсы нәтижелер көрсетпеген клуб болды және Футбол лигасына қосылғаннан бері 25 жыл ішінде бес рет қайта сайлануға мәжбүр болды, бірақ Битидің келуі бәрін өзгертетін еді. 1946–47 маусымында команда 9-шы орынды иеленді, бірақ Бити жаңа маусым басталар алдында ойыншыларын бір ай бұрын жаттығуға шақырып, жергілікті сенсация туғызды. Ол қалыптастырған жаңа командалық рух жоғары дивидендтер әкелді және Бокс күні «Галифакс Таунды» 2–1 есебімен жеңгеннен кейін «Барроу» командасы алғаш рет турнир кестесінде көшбасшы болды. Битидің «Барроу» («Көкқұстар») командасы соңында лайықты жетінші орынды иеленді және FA кубогында да сәттілікке қол жеткізді. Клубтың рекордтық 14 081 көрермені бірінші турда «Карлайл Юнайтедке» қарсы өткен 3–2 «дерби» жеңісін тамашалады, ал үшінші турда лига емес «Ранкорнға» 1–0 есебімен жеңіліп, «Челсиде» сыртқы ойын өткізуге мүмкіндік алды. «Стэмфорд Бриджге» 44 336 жанкүйер жиналды, олар Битидің командасының 0–5 есебімен жеңіліске ұшырағанын көрді, бірақ бұл көрсеткіш «Барроудың» тарихындағы ең көп көрермен болып табылады. Соңында, үшінші клубтық рекордтық қатылым Ұлы жұма күні тіркелді, онда 11 644 жанкүйер «Врексхэммен» 1–1 тең түскен ойынды тамашалады, бұл үй лигасының ең көп көрермені болды. Бити 1948–49 маусымы басталуға екі апта қалғанда клуб төрағасымен туындаған даудан кейін отставкаға кетті. Басқарма бұл өтінішті қабылдаған жоқ, содан кейін төраға мен тағы бір директор отставкаға кетті, ал Бити жұмысын жалғастырды, бірақ оның командасы турнир кестесінде төмен түсе бастады және көрермендер саны азайды.
Стокпорт округі
1949 жылдың наурыз айының соңында ол қиындыққа толы "Көк құстар" клубын тастап, "Стокпорт Каунти" клубына қосылды, ол да үшінші дивизионның солтүстік тобындағы клуб болатын. Ол оларды орташа командадан 1951-1952 жылдардың соңында жаңаруға үміткерлерге айналдырды. Осы кезде жоғары лигадағы "Хаддерсфилд Таун" клубы Беттиге бас тренер болып келуді ұсынды.
Хаддерсфилд қаласы
Йоркшир клубы Битиге шамамен 2500 фунт стерлинг көлемінде жалақы ұсынды, бірақ клубты құлдыраудан құтқаруға жасаған барлық күш-жігеріне қарамастан, ол кеш қалды. Хаддерсфилд тарихында алғаш рет Екінші дивизионға түсіп қалды, алайда Футбол лигасының ең жас жаттықтырушыларының бірі болған Бити, кеңсесінің қабырғасына екі бақытты аттың ілмегін ілген болатын және ол жаңа жоспарлар жасап жатты. Жаз айларында ол үш маңызды ойыншыны трансферлеуге тиіс еді. Фулл-бек Рон Станифорт және әмбебап ойыншы Томми Кавана оны Стокпорт округінен Пэннин таулары арқылы алып келді, ал шабуылшы Джимми Уотсон Матервеллден шабуылды күшейту үшін келді. Энди Битидің басшылығымен Хаддерсфилд Таун Екінші дивизионда жақсы өнер көрсетті; 1952–53 маусымдарында Таун мен Шеффилд Юнайтедтің екеуі де қарсыластарын артта қалдырды, ақырында Юнайтед Таунды екі ұпаймен озасып, титулді жеңіп алды, нәтижесінде Йоркширдің екі клубы да жоғары дивизионға көтерілді. Сонымен қатар Хаддерсфилд «Эвертонды» 8–2 есебімен, «Барнслиді» 6–0 есебімен, ал «Линкольн Сити» мен «Саутгемптонды» 5–0 есебімен жеңді. Джек Уилер, Рон Станифорт, Лори Келли, Билл МакГарри, Дон МакЭвой және Лен Квестед барлық ойындарда ойнады, сондай-ақ қанат шегіндегі Вик Меткалф та, ал 30 гол соққан үздік гол соққан шабуылшы Джимми Глэзард тек бір ойынды ғана өткізіп алды, нәтижесінде Таун бірден жоғары дивизионға оралды. Бірінші дивизионда Битидің командасы жарақаттарға қарамастан, сәтті өнер көрсетіп, ақырында өте лайықты үшінші орынды иеленді. Олар екінші орын алған «Вест Бромвич Альбионнан» екі ұпайға, ал чемпион «Вулверхэмптон Уондерерстен» алты ұпайға артта қалды. Бұл Хаддерсфилдтің Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі Футбол лигасының ең жоғары жетістігі болып қала береді, бірақ көп ұзамай төмендеу басталады. 1954–55 маусымдарында олар ФА кубогының ширек финалына жеткеніне қарамастан, 12-орынға түсіп қалды, ал Бити тамыз айында отставкаға кетуді ұсынды, бірақ оны қалуға көндірді. Осы кезде Таун Билл Шенклиді Битиге көмекші етіп тағайындады, екеуі де бірнеше жыл бұрын «Престон Норт Эндте» бірге ойнаған бұрынғы командаластар еді, бірақ төмендеу тағы да жақын болды. Хаддерсфилд болашақ Англия құрамасының қорғаушысы Рей Уилсонның қатысуын көрген маусымда құлдыраудан құтылуға тырысты, бірақ олар үш жыл бұрын бірге жоғары дивизионға көтерілген «Шеффилд Юнайтедпен» күтпеген жағдайда төмендеп қалды. Бити 1956 жылдың қараша айында команданы мүмкіндігінше алға жылдырғанын сезініп, қызметінен кетті. Осылайша Билл Шенкли жауапкершілікті өз мойнына алды, ал Бити Престондағы Пенвортэмде почта бөлімінің басшысы ретінде жаңа мансап іздеді, онда ол әйелімен және төрт баласымен көбірек уақыт өткізе алатын еді.
Кейінгі мансап
Алайда, футбол – оның өмірі болғандықтан, 1958 жылғы мамыр айында ол «Карлайл Юнайтед» командасын басқаруға шақырылды, және 1960 жылы жоғары лигадағы «Нотингем Форест» клубына ауысқанға дейін сол команданы басқарды. Одан кейін ол «Плимут Аргайл» клубына келді, онда 1963 жылы менеджер болып тағайындалды. Ол 1963-64 жылдары Екінші дивизионнан құлаудан сақтауға көмектесті, бірақ оның келесі жұмысы апатқа ұшырады. 1964 жылғы қарашада Стэн Каллистің орнына «Волвергемптон Уондерерс» клубының уақытша басқарушысы болып тағайындалды. Олар турнир кестесінде соңғы орында тұрды, бар болғаны үш ұпай жинаған еді. Бити олардың сәтсіздігін тоқтатып бере алмады, нәтижесінде клуб 23 маусымнан кейін Екінші дивизионға түсті. Ол жаңа маусымды да басқарып бастады, бірақ тоғыз ойыннан кейін қызметтен кетіп, 1965 жылғы қыркүйекте «Саутгемптонға» 9:3 есебімен ұтылды. «Брентфорд» клубы үшін скаут ретінде жұмыс істегеннен кейін, Битидің келесі қадамы «Ноттс Каунти» клубы болды, онда ол 1965 жылғы желтоқсанда Питер Доэртидің кеңесшісі болып тағайындалды. 1967 жылғы наурызда «Каунти» оны бас менеджер етіп тағайындады, ол 1967 жылғы қазанда Джон Харриспен бірге «Шеффилд Юнайтедке» көмекші менеджер ретінде қосылғанға дейін қызмет етті. Ол зейнетке шыққанға дейін «Уолсолл» және «Ливерпуль» клубтарында жаттықтырушы немесе скаут лауазымдарын атқарды.
Шотландия менеджері
Бити 1954 жылғы ақпанда Шотландияның тұңғыш бас жаттықтырышы болды, алайда оның қысқа мерзімді қызметі бірқатар қиындықтарға толы болды. 1954 жылы Швейцарияда өткен әлем чемпионатына Шотландияның алғашқы қатысуы барысында, ол 13 ойыншыдан тұратын құрамамен төрт ойын өткізгеннен кейін, өзін қиын жағдайға түсіргендігін айтып, қызметтен кетті. Ұзақ өтпей, олар Уругвайдан 7:0 есебімен жеңіліп, турнирден шығып қалды. 1959 жылғы наурыз айында ол қайтадан Шотландия құрамасының бас жаттықтырышы болып тағайындалды, бірақ 1960 жылғы қарашада «Форст» клубымен байланысты міндеттеріне байланысты қызметінен кетті.
Өлім
Бити 1983 жылдың қыркүйек айында 70 жасында дүние сарды.