Кіріспе

Азиядағы шағын тектоникалық плита

Охотск микроплитасы – Ресейдегі Камчатка түбегі, Магадан облысы және Сахалин аралын, Жапониядағы Хоккайдо, Канто және Тохоку аймақтарын, Охотск теңізін, сондай-ақ даулы Курил аралдарын қамтитын ұсынылған шағын тектоникалық плита. Жапонияның басты жарық жүйесі – Амурия микроплитасының, Еуразия плитасының шығыс шетінің Охотск микроплитасымен жанасатын аймақ, кейде Солтүстік Америка плитасының батыс шеті деп есептеледі. Солтүстік Хонсю, Охотск және Солтүстік Америка плиталары жеке блоктарды немесе плиталарды құрай ма деген мәселе әлі де даулы. Егер ұсынылған Хонсю және Охотск блоктары Солтүстік Америкадан тәуелсіз болса, деректерге "біршама жақсы сәйкес келеді", сондықтан кейбір зерттеулер осыны талдауларының негізгі шарты ретінде қабылдайды. Шекарасы – сол жаққа қарай жылғалыстағы трансформациялық жарық, Улахан жарығы, ол Черский жотасындағы үштік түйіскен жерден басталады.

Ұсынылған микропластина

1970 жылдары Жапония Еуразиялық плитада орналасқан деп есептелді, ол Солтүстік Америка, Тынық мұхиты және Филиппин плиталарымен төрттік тоғысқан жерде жатыр. Ол кезде Солтүстік Америка плитасының батыс шекарасы Оңтүстік Хоккайдо арқылы жүргізілді. 1980 жылдары Жапон теңізіндегі жер сілкіністеріне байланысты Солтүстік Америка плитасының шекарасы Жапон теңізіне және Итоигава-Шидзуока тектоникалық сызығына (I STL) дейін ұзартылды. 1990 жылдарғы зерттеулер Солтүстік Америка плитасынан тәуелсіз Охотск микроплитасының бар екенін растады. Басқа зерттеушілер неоген дәуірінде Хоккайдо арқылы өткен плита шекарасын ұсынды. Олардың пікірінше, неогенде Солтүстік-шығыс Жапония және Батыс Хоккайдо Еуразиялық плитаның құрамында болған. Жер сілкінісі Нефтегорск қаласын қиратты, ол кейіннен қайта жаратылмады. 1983 жылғы Жапон теңізіндегі және 1993 жылғы Хоккайдодағы сияқты басқа да маңызды ішкі плиталық жер сілкіністері Жапон теңізінде цунами тудырды. Охотск микроплитасы мен Тынық мұхиты плитасының шекарасы субдукция аймағы болып табылады, онда Тынық мұхиты плитасы Охотск плитасының астына еніп (субдукцияланады). Бұл жерде көптеген күшті мегатерст жер сілкіністері болды, олардың кейбіреулері әлемдегі ең ірілеріне жатады, мысалы, 1737 жылғы Камчатка жер сілкінісі (шамамен M9.0~9.3) және 1952 жылғы (M9.0). Мұндай күшті мегатерст жер сілкіністері Курил аралдары маңында да болуы мүмкін, мысалы, 2006 жылғы 15 қарашадағы M8.3 жер сілкінісі, Хоккайдодағы 2003 жылғы 26 қыркүйектегі M8.3 жер сілкінісі және 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі (Хонсю жағалауы). GPS өлшемдері және басқа зерттеулер Охотск микроплитасының сағат тілімен баяу айналып отырғанын көрсетіп тұр. Модельдер оның Сахалиннің солтүстігінде орналасқан осінен 0,2 градус/млн жыл жылдамдықпен айналатынын көрсетеді.

2011 Тохоку мега жер сілкінісі

2011 жылы 9.0–9.1 дәрежелі теңіз асты мегадүрсілдемелі жер сілкінісі Тынық мұхиты плитасының Охотск микроплитасының астына батуынан туындады. Тохоку аймағындағы ең көп зардап шеккен жерлер шамамен алты минутқа дейін дірілдеді. Негізгі сырғу "Солтүстік Америка немесе Охотск плитасында" болды.