Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Патагонияның солтүстігінде орналасқан Футалеуфу өзені Аргентина мен Чили шекарасын кесіп өтетін екі өзеннің бірі. Оның бастауы Аргентинаның ЮНЕСКО қорғауындағы Лос-Алерсес ұлттық паркіндегі мұздық қардың еруінен пайда болады. Өзеннің шатқалы айналадағы мұздық таулардан төмен түседі. Футалеуфу атауы – бұл мапуче тайпасының "Үлкен өзен" деген мағынаны білдіретін сөзі. Жергілікті тұрғындар осы аймақты "Құдай сурет салған пейзаж" деп атайды.
The Futaleufú River, located in northern Patagonia, is one of two rivers that cross the Argentina–Chile border. Its headwaters can be found in the glacial snow melt of the UNESCO protected Los Alerces National Park in Argentina. The river gorge drops as low as below the surrounding glaciated peaks. The name Futaleufú is an indigenous Mapuche word meaning "Big River". Locals refer to the valley as "un paisaje pintado por Dios" — a landscape painted by God.
География
Футалеуфу өзені Аргентинаның Чубут провинциясындағы Лос-Алерсес ұлттық паркіндегі көлдер тізбегінен бастау алады. Футалеуфу атауы Футалеуфу тоғаны мен Амути Куимей су қоймасынан төмен ағатын өзенге берілген. Су алабы Оңтүстік Анды тауларынан Аргентинадан Чилиге су жинап, Ельчо көліне құяды. Осы нүктеден өзен Рио Ельчо деп аталады және Тынық мұхитқа дейін ағып өтеді. Аргентинадағы бастауынан Чили шекарасына қарай ағып, Лос-Лагос (X) аймағындағы Палена провинциясына кіреді. Көбінесе рафтинг пен каякингпен айналысатындар өзеннің Чили жағын таңдайды. Чили арқылы ағатын барысында Футалеуфу өзенінің үш ірі саласы бар: Рио-Чико, Рио-Эсполон және Рио-Азуль. "Футаның" барлық үш ірі саласын маусым кезінде салмен немесе каякта жүзуге болады, бірақ Эсполонның "Жынның тамағы" деп аталатын шатқалында бұл мүмкін емес. Футалеуфу су алабына Эсполон, Лонконао және Пинилла көлдері сияқты бірнеше көлдер де кіреді.
The Futaleufú River is fed by a chain of lakes in the Los Alerces National Park in Chubut Province, Argentina. The name, Futaleufú, is given to the river below the Futaleufú Dam and Amutui Quimey Reservoir. The watershed drains the Southern Andes Mountains from Argentina into Chile and drains into Yelcho Lake. From this point the river is renamed Rio Yelcho and continues to its mouth at the Pacific Ocean. From its source in Argentina, the river flows to the Chilean border and enters the Palena Province, in Los Lagos (X) Region. Whitewater enthusiasts generally paddle the Chilean side of the river. During its course through Chile, the Futaleufú River has three major tributaries, the Rio Chico, the Rio Espolon, and the Rio Azul. All three major tributaries of the "Futa" can be rafted or kayaked in season, with the exception of a gorge on the Espolon called "The Devil's Throat". The Futaleufú watershed also includes several lakes including Lago Espolon, Lago Lonconao, and Lago Pinilla.
Демалыс
Футалеуфу ("Фу" немесе қысқаша "Фута") мұздықтан келген шөгінділердің нәтижесінде пайда болатын түркіз суларымен әйгілі. Әр жазда Футалеуфу қаласында "Футафест" атты жыл сайынғы өзен фестивалі өтеді. Футалеуфу және оның салалары мен көлдері де жеңілдете құбылмалы балық аулауға танымал орындар. Футалеуфу өзенін алғаш 1985 жылдың қаңтар айында Марк Аллен, Фил ДеРаймер, Ларс Холбек және Эрик Магнесон каякпен басып өтті. Алғашқы салдықпен түсіру әрекеті 1985 жылы Стив Карри басқаратын топ тарапынан жасалды. 1991 жылы Эрик Герц және Крис Спелиус басқаратын топ өзеннің барлық тасымал бөлігін сәтті аяқтады.
The Futaleufú (The 'Fu' or ‘Futa’ for short) is known for its turquoise waters, a phenomenon produced by glacial till. Every summer, the town of Futaleufú stages an annual river festival called "Futafest". The Futaleufú and its tributary streams and lakes are also destinations for fly fishing. The Futaleufú was first kayaked in January 1985 by Mark Allen, Phil DeReimer, Lars Holbek & Eric Magneson. The first raft descent was attempted in 1985 by a group led by Steve Curry. The first successful raft descent was in 1991, when a group led by Eric Hertz and Chris Spelius were able to complete the entire whitewater section of the river.
Сүргіштер
Халықаралық деңгейде танымал бұрқасындар өзеннің Чили жағында орналасқан. Қайықтанушылар Футалеуфуның Чили жағын төрт бөлек бөлімге бөліп көрсетеді: жоғарғы, орта, төменгі, Эль Макаль ақсуы (төменгі) және Эль Макаль жазықсуы. Ағындықтар қиындықтары бойынша Халықаралық өзен қиындықтар шкаласында II сыныптан V+ сыныпқа дейін, ал әрбір бөлім қиындықтардың ерекше таралуын ұсынады. Ең қиын және қауіпті - жоғарғы бөлім, 6 V сыныпты бұрқасын және өте үздіксіз “Wild Mile” IV сыныпты бөлімін қамтиды. Ортаңғы бөлімде көптеген адамдар өзендегі ең ұзақ және ең техникалық бұрқасын деп санайтын “Терминатор” (V+ сынып) және басқа да бірнеше қиын IV сыныпты бұрқасындар бар. Дегенмен, олардың көпшілігін оңай айналып өтуге немесе тасымалдауға болады, сондықтан ортаңғы бөлім жоғарғы бөлімге қарағанда аз талапты. Төменгі бөлім, өте жоғары сапалы, үздіксіз, IV сыныпты үлкен сулы бұрқасындарымен және бірнеше V сыныпты бұрқасындарымен өте танымал. Эль Макал жаңа бастаушылар арасында жоғарғы бөліміндегі III сыныпты бұрқасындары үшін танымал, олар Футалеуфудың үлкен суларымен танысуға қауіпсіз мүмкіндік береді, сондай-ақ төменгі жазық су бөлімі үшін де танымал.
The internationally acclaimed rapids are on the Chilean side of the river. Paddlers describe the Chilean side of the Futaleufú in four distinct sections—the Upper, Middle, Lower, El Macal whitewater (Bottom), and El Macal flatwater. Rapids range in difficulty from Class II to Class V+ on the International Scale of River Difficulty, and each section offers a unique spread of difficulty. The most difficult and dangerous is the upper section, , containing 6 class V rapids and the highly continuous “Wild Mile” class IV section. The middle contains what many consider to be the longest and most technical rapid on the river, Terminator (class V+), along with several other difficult class IV rapids. Because most of these are conducive to avoiding or portaging, however, the middle section less demanding than the upper. The lower section, , is very popular for its high quality, continuous, class IV big water rapids, and a few class Vs. El Macal is popular with beginner paddlers for its class III rapids in the upper section, , which are a safer introduction to the Futaleufú's big water, and for its lower flatwater section, also .
Плотиналар
Қазіргі уақытта Футалеуфу өзені Аргентинадағы бастауының жанында бөгеттелген, ал Чили арқылы еркін ағып өтеді. Аргентинадағы Футалеуфу гидроэлектр кешені, сондай-ақ Амути Куимей бөгеті деп те аталады, 1978 жылы аяқталған, 472 мегаватт қуатты бар биік бөгет. Амути Куимей көлі, бөгеттің артындағы су қоймасы, бұрынғы үш табиғи мұздық көлдің орнында пайда болды. Футалеуфу бөгеттен шыққаннан кейін Ельчо көліне дейін еркін ағып өтеді. Endesa көпұлтты корпорациясы Футалеуфу су алабының Чили жағында кең ауқымды гидроэлектрлік жобаны ұсынды. Endesa ұсынысы бойынша өзеннің еркін ағысын тоқтатып, көптеген тасқынды бірнеше су қоймаларымен жабу үшін үш бөгет салу жоспарланған. Бірнеше чилилік және халықаралық коммерциялық емес ұйымдар бөгет жобасына қарсы күресу және Футалеуфу су алабының табиғи аймақтары мен қауымдастықтарын қорғау үшін бірікті. 2014 жылдың қазан айында Endesa халықаралық қарсылықтарды ескере отырып, Футалеуфуді болашақ жобалар тізімінен шығарды. Чилидің кеңінен жекешелендірілген экономикасы Endesa компаниясына ел бойынша су құқығын сатып алуға мүмкіндік берді, нәтижесінде ол Футалеуфу суының бір бөлігін өз қалауынша пайдалану құқығына ие болды. Сонымен қатар, тау-кен компаниялары Футалеуфудың астында және төңірегіндегі минералдық кен орындарын игеруге талаптар берді. Гидроэлектрлік немесе тау-кен жобалары сияқты мұндай ірі даму жобалары Чили үкіметінің экологиялық салдарын бағалауы мен рұқсат алуы қажет, ол қабылдауға болмайтын зиян немесе тәуекел туындаған жағдайда меншік құқықтарын жоюға құқылы. Бұл құқықтық құрал бұрын басқа жерлердегі жобаларды тоқтату үшін қолданылған, бірақ Футалеуфу су алабындағы экологиялық салдарын бағалау саясатының салдары әлі де белгісіз.
Currently, the Futaleufú is dammed once near its source in Argentina and is free flowing through Chile. The Futaleufú Hydroelectric Complex in Argentina, also known as Dam Amutui Quimey, is a high embankment dam with 472 megawatt generation capacity that was finished in 1978. Amutui Quimey lake, the reservoir behind the dam, is now in place of what used to be three natural glacial lakes. After leaving the dam, the Futaleufú is free flowing for the remainder of its journey until Yelcho Lake. The multinational corporation Endesa proposed a large scale hydroelectric project on the Chilean side of the Futaleufú watershed. The Endesa proposal would have built three dams, quelling the river's free flow and covering many of the rapids with a series of reservoirs. Several Chilean as well as international non profit organizations joined forces to fight the dam project and protect the natural areas and communities of the Futaleufú watershed, regarding the area as an international treasure. In October 2014, citing international opposition, Endesa removed the Futaleufú from its list of future projects. Chile's extensively privatized economy has allowed Endesa to purchase water rights throughout the country—effectively owning a portion of the Futaleufú's water to use at its discretion. In addition, mining companies have filed claims to extract mineral deposits beneath and surrounding the Futaleufú. Any such large scale development project, hydroelectric or mining, is subject to an environmental impact assessment and permitting by the Chilean government, which retains power to override ownership rights in the face of unacceptable impact or risk. This legal tool has been used to halt projects elsewhere in the past, but the policy implications of a would be impact assessment in the Futaleufú watershed remain unclear.
Пайдаланушылық қақтығыстар
Футалеуфу аймағы, Чилидің Палена округінде орналасқан, ағаш, су, құнды металл және табиғи көріністер сияқты табиғи ресурстарға бай. Бұл ресурстарды пайдалануға қатысты әртүрлі мүдделердің арасында бәсекелестік тудырады. Көбінесе ауылдық болып табылатын бұл аймақ негізгі өнеркәсіптері ретінде шағын ауыл шаруашылығы мен балық шаруашылығына сүйенеді және қазіргі уақытта Чилидегі экономикалық көрсеткіштері ең төменгі аймақтардың біріне жатады. Соңғы жылдары шығынмен саяхат және экожүрек туризм өсуге үлес қосып келеді, себебі Чили және шетелден келген туристер аймақтың таулы және тасымал өзендеріне қызығушылық танытады. X аймағы Чилидің басқа ауылдық аймақтарына қарағанда халықаралық туристердің көптеп келуіне куә болады. Дегенмен, осы таулар мен өзендер кен және су электр станциялары үшін маңызды ресурстарды игеруге арналған басты нысандар болып табылады. Су электр станцияларын салу аймақта қолжетімді бағада электр энергиясын қамтамасыз етуге және жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді, ал кен өнеркәсібі де одан әрі жұмыс орындарымен толықтырылуы мүмкін. Алайда, мұндай шаралар Футалеуфу аймағындағы дәстүрлі экономика мен туризмді ығыстырып, жергілікті тұрғындар үшін одан да көп жұмыс орындарын жоюы мүмкін. Су қоймалары, жаңа жолдар, жердің эрозиясы және кен орындары осы жаңа инфрақұрылымдар салынатын аймақтардағы жердің бұрынғы қолданылуымен үйлеспейді. Егер бөгеттер мен оларға қоса салынатын инфрақұрылымдар аяқталса, бұрын қол жеткізбейтін аймақтар кен өндіруіне ашылады, ал кейбір компаниялар осы аймақтарға қатысты талаптарын тіркеген. Бұл экологиялық әділеттілік мәселесін тудырады, себебі жергілікті халықтың көп бөлігі, соның ішінде этникалық топ өкілдері, жерді пайдалану мен экономикалық құрылымның өзгеруінен зардап шегеді. Су электр станцияларынан алынатын энергияның бір бөлігі жергілікті тұрғындар, кен өндіру және басқа да өнеркәсіптер үшін қолданылатын болады, бірақ Endesa компаниясының бұрынғы жоспарлары электр энергиясының көп бөлігі Чилидің ірі қалаларына, әдетте электр тапшылығын сезінетін солтүстікке жөнелтілетінін көрсетеді. Көптеген тұрғындар мен қоғамдық белсенділер туризмнің Палена аймағының тұрақты дамуына және оның қауымдастықтары үшін ұзақ мерзімді перспективада жақсы болатынына сенімді. Су электр станциялары мен кен өндірудің дамуы болмаған жағдайда, туристік сапарлар Футалеуфудың таза сулары мен табиғи көріністеріне тартылып, алдағы жылдары да жалғасады деп күтілуде. Экожүрек туризм аймаққа қаржы ағынын әкелуде және болашақта одан да көп пайда әкеле алады. Алайда, бұл сала қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайту және жергілікті қауымдастықтарды күшейту үшін мұқият басқарылуы керек. Туристік маусымдағы жоғары трафик көлік сұранысы, энергия тұтыну және қалдықтарға байланысты эрозияға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, туристік тартымдылықтар мен инфрақұрылымдар жергілікті тұрғындарға тиесілі болмаса, кіріс аймақтан шығып, онда тұратын адамдарға пайда әкелмейді.
The Futaleufú area of Palena District Chile, is rich in natural resources of timber, water, precious metal, and natural scenery that attract competing interests concerning utilization. This predominantly rural region relies on small scale agriculture and fisheries as its principal industries, and currently ranks among Chile's lowest in economic performance. Adventure travel and ecotourism have been steadily contributing to growth in recent years, as Chilean and international visitors are attracted to the area's rugged mountains and whitewater rivers. X Region is, in fact, visited by international tourists more than any other rural region of Chile. These same mountains and rivers, however, are prime targets for resource development by mining and hydropower companies. Hydropower development promises affordable electricity and creation of new jobs in the region, and mining industry would likely follow with more jobs. However, such activities would exclude much traditional economy and tourism around the Futaleufú, possibly displacing more jobs than they create for local residents. Reservoirs, new roads, land degradation, and mining sites are largely incompatible with previous land uses in areas where this new infrastructure would be established. If completed, dams and their accompanying infrastructure would open previously remote areas to mining activities—for which some companies already have listed claims. This raises issues of environmental justice, as many local people, including some of indigenous heritage, would be disenfranchised by changing land use and economic structure. Some energy from hydropower companies would be used locally by residents, mining operations, and other industry, but Endesa's previous plans suggest that most electricity would be transmitted northward to Chile's metropolitan areas, which commonly experience power shortages. Many residents and community organizers believe that tourism may be the key to a more sustainable path toward development in Palena and be better for its communities in the long run. In the absence of hydropower and extractive development, tourist visitation is expected to continue increasing in coming years, drawn by the Futaleufú's pristine whitewater and unspoiled natural scenery. Ecotourism is already bringing an influx of money to the region and can multiply benefits in the future. However, the industry must be managed carefully to minimize environmental impact and empower local communities. High traffic during the tourism season can cause degradation from transportation demands, energy use, and waste. Additionally, if tourist attractions and infrastructure are not owned and operated locally, revenue may escape the region rather than capturing benefit for the people who live there.
Футалеуфу үшін күресетін коммерциялық емес ұйымдар мен белсенділер
Endesa компаниясы үш ірі су электр стансасын салу жоспарларынан бас тартқанда, компания бұл шешімнің маңызды себебі ретінде кең тараған халықаралық қарсылықты мойындады. Бұл белсенділер үшін үлкен жеңіс болды, бірақ су алабына қауіп төніп тұрғанын ешкім де жоққа шығармайды. Endesa кез келген уақытта жоспарларды қайта қарастыруы немесе даму құқықтарын басқа компанияға сатуы мүмкін. Futaleufú Riverkeeper, Ecosistemas және International Rivers қазіргі уақытта Футалеуфуді қорғауға белсенді түрде араласатын белгілі бірқатар үкіметтік емес ұйымдар. Нью-Йорк қаласында орналасқан Futaleufú Riverkeeper және Футалеуфу (Чили) өзенге қатысты көптеген пікірталастардың алдыңғы қатарында болды. Бұл Футалеуфуға арналған жалғыз қорғау ұйымы. Ұйымның атқарушы директоры Росио Гонсалес – чилилік, ол отбасымен бірге Футалеуфуда тұрады. Ұйымның халықаралық директоры Патрик Дж. Линч – Нью-Йоркте тіркелген қоғамдық мүдделерді қорғайтын заңгер. Футалеуфу ісімен айналысатын тағы бір АҚШ-тың адвокаты – Роберт Ф. Кеннеди, экологиялық құқық саласындағы белгілі тұлға және Waterkeeper Alliance президенті. Чилилік адвокат Хуан Пабло Оррего – чилилік үкіметтік емес ұйым Ecosistemas президенті және бүкіл әлемдегі өзендермен айналысатын АҚШ-тағы үкіметтік емес ұйым International Rivers кеңесінің мүшесі. International Rivers және кеңінен Патагонияны қорғау кеңесі (CDP) коалициясы «Патагония Sin Represas» («Бөгеттерсіз Патагония») науқанын танымал етті. Бұл халықаралық қолдауға ие болған қозғалыс 2014 жылдың маусым айында Чили Министрлер комитеті мақұлдамаған ХидроАйсен су электр стансасы жобасына қарсы күресте маңызды рөл атқарды. Стефани Хейгтің 2013 жылы түсірілген «Футалеуфу үшін күрес» атты деректі фильмі халықаралық кинофестивальдерде көрсетілді. Фильм су электр стансаларының су алабына және онда тұратын адамдарға тигізетін әсерін көрсетеді.
When Endesa retracted its plans for building three large hydroelectric dams, the company acknowledged widespread international opposition as a major reason for the decision. This is a major victory for activists, but no one denies that the watershed is still threatened. Endesa could reopen plans or sell its development rights to another company at any time. Futaleufú Riverkeeper, Ecosistemas, and International Rivers are notable NGOs that currently advocate for the Futaleufú. Futaleufú Riverkeeper based in New York City, USA, and Futaleufú Chile has been outspoken on the front line of much debate surrounding the river. It is the only keeper organization dedicated to the Futaleufú. Executive Director Rocio Gonzalez is a Chilean native and lives in Futaleufú with her family. Patrick J. Lynch, the organization's International Director, is a public interest lawyer licensed in New York. Another U. S. attorney involved with the Futaleufú is Robert F. Kennedy, Jr., well known luminary of environmental law and president of Waterkeeper Alliance. Chilean attorney Juan Pablo Orrego is president of the Chilean NGO Ecosistemas and board member of International Rivers, a US based NGO involved with rivers worldwide. International Rivers and the broader coalition Patagonia Defense Council (CDP) popularized the Patagonia Sin Represas (Patagonia without dams) campaign. This internationally supported movement was influential in opposition to the proposed HidroAysén hydropower project, which was disapproved by Chile's Committee of Ministers in June 2014. Fighting for the Futaleufú, a documentary film by Stephanie Haig, was released in 2013 and has toured international film festivals. The film highlights the effects that hydroelectric dams would have on the watershed and the people living there.