Кіріспе

Американдық фотограф және суретші (1843–1942)

Уильям Генри Джексон (4 сәуір 1843 – 30 маусым 1942) – американдық фотограф, Азамат соғысының қатысушысы, суретші және Америка батысының суреттерімен әйгілі болған саяхатшы. Ол Американың ұлттық символы – Сам ағаның негізін қалаушы Сэмюэл Уилсонның шөбересі еді. Ол "Зиппи – Шыналы Бас" комиксінің авторы, карикатурист Билл Гриффиттің арғы атасы.

Ерте өмір

Джексон 1843 жылдың 4 сәуірінде Нью-Йорк штатының Кизвилл қаласында Джордж Халлок Джексон мен Харриет Мария Алленнің жеті баласының ағасы болып дүниеге келді. Харриет, дарынды суретші, Троя әйелдер семинариясын, кейін Эмма Уиллард мектебін бітірген. Сурет салу Уильямның бала кезінен бергі құмарлығы болды. 19 жасқа келгенде ол Америка Азамат соғысына дейінгі кезеңнің шебер, талантты суретшісіне айналды. Орсон Сквайр Фаулер Джексонның «суретші ретінде өте жақсы» екенін жазған. Ол Америка Азамат соғысында тоғыз ай қызмет етті, соның ішінде Геттисбург шайқасы сияқты маңызды шайқасқа қатысты. Джексон саяхатының көп бөлігін гарнизондық қызметте өткізіп, ұрыс кезінде жабдықтау пойызын күзетуге көмектесті. Оның полкі 1863 жылдың 14 шілдесінде таратылды. Бұл Йеллоустоун ұлттық паркін құруға себеп болды. Суретші Томас Моран да экспедицияға қатысты, екеуі де Йеллоустоун аймағын құжаттау үшін тығыз жұмыс істеді. Хейденнің зерттеулері (әдетте АҚШ атты әскерінің шағын тобымен бірге) жыл сайынғы көп салалы экспедициялар болып, көбінесе зерттелмеген Батысты картаға түсіру, флораны (өсімдіктерді), фаунаны (жануарларды) және геологиялық жағдайларды (геологияны) зерттеу, сондай-ақ мүмкін болатын теңіз жолдарын анықтау мақсатын көздеді. Сондықтан, экспедицияның ресми фотографы ретінде Джексон Батыстың тарихи ескерткіштерінің алғашқы фотосуреттерін түсіру мүмкіндігіне ие болды. Осы фотосуреттер 1872 жылы Конгрессті АҚШ-тың алғашқы ұлттық паркі – Йеллоустоунды құруға көндіруде маңызды рөл атқарды. Джексон түрлі өлшемдегі камералар мен пластиналармен, көбінесе өте қиын жағдайларда жұмыс істеді. Ол комиссия үшін 900-ден астам фотосурет түсірді, қазір бұл фотосуреттер Конгресс кітапханасындағы коллекцияның бір бөлігі болып табылады.

Суретші мансабы

Жас кезінде Джексон суретші ретінде талантын ерте көрсетеді, және өмірі бойы Америка батысының көптеген суреттерін жасайды. Джексонның анасы да сурет салуда шебер болған, ол оның суретшілік жолындағы табысына үлкен қолдау көрсеткенін айтады. Оның алғашқы суретшілік жұмысы 1858 жылы басталды. Ол Нью-Йорк штатының Троя қаласындағы фотостудияда ретушер болып жұмысқа орналасып, онда екі жыл жұмыс істеді. 1903 жылы Джексон зауыт директоры болып тағайындалды, осылайша саяхаттауға және фотосуретке түсіруге уақыты азайды. 1905 немесе 1906 жылы компанияның атауы «Детройт фотографиялық компаниясынан» «Детройт баспа компаниясына» өзгертілді. 1910 жылдары баспа компаниясы өзінің тауарынды кеңейтіп, өнер туындыларының фотокөшірмелерін қосты, олар білім беру құралдары ретінде де, үйді арзанға безендіру үшін де танымал болды. Өркендеген кезеңінде «Детройт баспасы» 40 000 негативті пайдаланып, жыл сайын жеті миллион данадан астам сурет сатты. Сатушылар, каталогтар және бірнеше бөлшек сауда дүкендері компанияның өнімдерін белсенді түрде саудалады. Компанияның Детройт, Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Лондон және Цюрих қалаларында филиалдары болды, сонымен қатар олар суреттерін танымал туристік орындарда және пошта арқылы сатты. Компанияның ең табысты кезеңінде қырыққа жуық шеберлер мен оннан астам саяхатшы сатушы жұмыс істеді. Олар әдетте жылына шамамен жеті миллион дана басып шығарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде фотосуреттер мен белекелерге сұраныс азайды, сондай-ақ бәсекелес фирмалар қолданатын жаңа, арзан баспа әдістері енгізілді. Осының салдарынан 1924 жылы «Детройт баспа компаниясы» банкротқа ұшырады, ал 1932 жылы компанияның барлық активтері сатылды. 1936 жылы Эдсел Форд, әкесі Генри Фордтың қолдауымен, Джексонның 40 000 негативін Ливингстонның мұрагерлерінен «Эдисон институты» үшін сатып алды, ол бүгінде Мичиган штатының Дирборн қаласындағы Генри Форд атындағы мұражай болып белгілі. Соңында Джексонның негативтері Колорадо тарихи қоғамына (Миссисипи өзенінен батысқа қарайғы көріністер) және АҚШ Конгресі кітапханасының баспа және фотосуреттер бөліміне (қалған барлық көріністер) бөлінді.

Кейінгі өмірі

Джексон 1924 жылы Вашингтон қаласына көшіп, АҚШ Ішкі істер министрлігінің жаңа ғимаратына Ескі Батыстың қабырға суреттерін салған. Ол сондай-ақ "Желмен бірге кеткендер" фильмінің түсірілімінде техникалық кеңесші ретінде жұмыс істеді. Уильям Генри Джексон 75 жылдық мерекелік іс-шараға және 1938 жылғы шілдеде Геттисбергте өткен ардагерлер кездесуіне қатысты. 1942 жылы Джексон 99 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Ол Америка Батысының 80 000 суреті үшін Explorer's Club клубының құрметті марапатына ие болды. Ол сондай-ақ Нью-Йорктің Adventurers' Club клубының белсенді мүшесі болды. 1945 жылы SS Уильям Х. Джексон пароходы қызметте болды. Азамат соғысының соңғы тірі қатысушыларының бірі ретінде танылған ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Йеллоустоун ұлттық паркіндегі Галлатин жотасындағы Мэдисон өзенінің солтүстігінде орналасқан, 2509 метрлік (8231 фут) Маунт Джексон тауы Джексонның құрметіне аталған. 1982 жылы Джексон Халықаралық Фотографиялық Даңқ залы мен мұражайына енгізілді.