Кіріспе

Аризона штатындағы латын католиктерінің юрисдикциясы, АҚШ

Финикс епархиясы (Dioecesis Phoenicensis; lang es) – Америка Құрама Штаттарының батыс және орталық Аризонасындағы латын шіркеуінің діни аумағы, яки епархиясы. Бұл Санта-Фе архиепископиясының діни провинциясына бағынатын епархия. Финикс епархиясы 1969 жылдың 2 желтоқсанында құрылды. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Финикс епископы – Джон П. Долан.

Аумағы

Феникс диоцезі Марикопа, Мохаве, Явапай және Коконино округтерін, сондай-ақ Пинал округіндегі Гила өзені үнді резервациясын қамтиды. Оған Навахо ұлтының аумағы кірмейді.

Ерте тарих

Иезуит діни қызметкерлері 1610 жылдары қазіргі Мексиканың солтүстігінде, жағалауға жақын жазықтарда жұмыс істей бастады. Бастапқыда, бұл миссионерлер Яки өзені аңғарындағы халықпен бейбіт келісімге келді, бұл елуден астам миссионерлік елді мекендердің құрылуына мүмкіндік берді. Бұл келісім иезуиттер жергілікті шамандық діни дәстүрге қарсы шыққанда бұзылды. Опата халқы миссионерлерді жақсы қабылдап, олармен одақтасты. Осыдан кейін иезуиттер қазіргі Аризонадағы Пима және Тохоно О’одхам аумақтарына көшуді бастады. Испан зерттеулері мен миссионерлік жұмысы осы аумақты Жаңа Испанияның бір бөлігі деп санауға жеткілікті болды. 1637 жылы генерал Педро де Переа мен Жаңа Испанияның вице-королі арасындағы келісім нәтижесінде Нуэва-Наварра провинциясы құрылды. 1648 жылы ол Сонора провинциясы болып қайта аталды. Қазіргі Американың оңтүстік-батысындағы ең танымал миссионер – Еусебио Кино. Ол 1687 жылы Нуэва-Наварраға келді және қазіргі Американың оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстігінде орналасқан Пимерия-Альта аймағында миссионерлік жұмысын бастады. Ол өзінің алғашқы миссионерлік бекетін қазіргі Сонорадағы Кукурпеде ашты, содан кейін Лос-Ремедиос, Имурис, Магдалена, Кокоспера, Сан-Игнасио, Тубутама және Каборка сияқты басқа да ауылдарда шіркеулер мен миссионерлік бекеттер құрды. Кино әкесі, жергілікті халықтың экономикасын дамыту үшін оларға еуропалық егіс шаруашылығы техникаларын үйретті. Финикстегі алғашқы католик шіркеуі – Ырысқа толы Марияның таза ұғымы шіркеуі 1881 жылы салтанатты түрде ашылды. 1924 жылға дейін ол қаладағы жалғыз приход болып қала берді. Сондай-ақ 1881 жылы Темпеде алғашқы католик шіркеуі салынды, ол 1903 жылы Ескі Сент-Мария шіркеуімен ауыстырылды. Флагстаффтағы алғашқы католик шіркеуі, Бірінші туған күн, 1888 жылы қасиеттіленді. Прескотттағы Қасиетті Жүрек шіркеуі 1894 жылы құрылысын аяқтады.

20 ғасыр

Біздің Мәңгілік Көмек Әйелі (OLPH), Ескі Адоб Миссиясы ретінде танылған, 1910 жылдары мексикалық католиктермен салынған; бұл Скоттсдейлдегі ең көне католик шіркеуі. Папа Павел VI 1969 жылы Феникс діни округін құрды, оның аумағын Тусон және Галлап діни округтерінен алды. Рим папасы Феникстің алғашқы епископы ретінде Цинциннати архиепископтығының көмекші епископы Эдвард А. Маккартиді тағайындады. 1976 жылы Маккарти Майами архиепископтығының коадъютор архиепископы болды. Феникстің екінші епископы – Сент-Клауд діни округінен келген көмекші епископ Джеймс Рауш, ол 1977 жылы Павел VI-мен тағайындалды. Кейде ол қалаға барудан қорқатын құжаттары жоқ көшіп келушілерді қабылдау үшін апельсин бақтарында мисса өткізетін. Рауш 1981 жылы қайтыс болды. Рауштың орнына папа Иоанн Павел II 1981 жылы Тусоннан монсеньор Томас Дж. О'Брайенді тағайындады. Өзінің қызметінің кезеңінде О'Брайен табысты қайырымдылық жинаушы, мектептер салушы және кедейлердің қорғаушысы ретінде танылды. Ол сондай-ақ Иоанн Павел II мен Ана Терезаны 1980-ші жылдардың соңында Феникске келуге ықпал етті. 2003 жылы, О'Брайен жол апатында жаяу жүргішті қағып өлтіргеннен кейін бір аптадан соң, ол Феникс епископы лауазымынан кетті. Феникстің келесі епископы – Линкольн діни округінің епископы Томас Олмстед, ол 2003 жылы Иоанн Павел II-мен тағайындалды.

21 ғасыр

2009 жылы епархия «Мейнде некеге қолдау» ұйымының сәтті науқанына 50 000 доллар үлестірді, бұл Мейнде бір жынысты некелерді заңдастыруға бағытталған әрекеттерді тоқтатуға көмектесті. 2014 жылы Финикстегі «Матер Мисерикордия» миссиясында ұрлық кезінде екі дін қызметкеріне шабуыл жасалды. Кеннет Уокер әйгілі дін қызметкері қаза тапты, ал Джозеф Терра әйгілі дін қызметкері жараланды. 2017 жылы епархия Португалиядағы Фатима кереметінің 100 жылдығын тойлады. 2021 жылдың шілдесінде Папа Францисктің дәстүрлі латын миссасын (TLM) шектеуге бағытталған «Traditionis Custodes» Motu Proprio жарлығына жауап ретінде Олмстед епархияда ТЛМ-ды өз рұхсатымен жалғастыруға мүмкіндік беретін жарлық шығарды. 2022 жылдың басында Финикстегі Сент-Грегори приходының дін қызметкері Андрес Аранго мыңдаған крещение рәсімін өткізу кезінде дұрыс емес сөздер қолданғанын білген соң пасторлық қызметтен кетті. Олмстед бұл қателік, тіпті ең кішкентай болса да, адамдардың қайтадан крещениеден өтуін қажет етеді деп мәлімдеді. Олмстед 2022 жылы зейнетке шықты. Сан-Диего епархиясының көмекші епискобы Джон П. Долан 2022 жылы Папа Франциск тарапынан Феникс епархиясының келесі епискобы болып тағайындалды. 2023 жылғы қазіргі уақытқа дейін ол епархияның ағымдағы епискобы болып табылады.

Жыныстық қатынаспен байланысты жанжалдар

Феникс епархиясы 2006 жылы Тусон епархиясының банкроттық келісім жоспарына 200 000 доллар көмектесуге келісті. Бұл үлес, зорлық-зомбылыққа қатысты кейбір айыптаулар Феникс қаласында, Тусон епархиясының құрамында болған кезде туындағанын мойындады. 2016 жылы Тусон тұрғыны епископ О'Брайенге қарсы сотқа шағымданып, О'Брайеннің 1977 жылдан 1982 жылға дейін Феникс және Гудйердегі шіркеулерде оны бірнеше рет жыныстық тұрғыдан зорлағанын мәлімдеді. О'Брайен бұл айыптауларды жоққа шығарды, ал епархия О'Брайеннің сотта аталған шіркеулерде қызмет етпегенін хабарлады. 2017 жылы сот шағымдағы бірнеше айыптауды қарастырмады. О'Брайен 2018 жылы қайтыс болды. 2019 жылдың маусым айында бұрынғы епархиялық діни қызметкер Джозеф Дж. Хенн 1978 жылдан 1982 жылға дейін Фениксте үш баланы зорлаған деген айыппен Италиядан Аризонаға экстрадицияланды. Хенн 2003 жылы Аризонада айыпталып, кейін Италияға қашып кеткен. Ол 2006 жылы Сальваториан орденінен шеттетілді. 2020 жылдың қаңтар айында Феникс және Месада қызмет еткен епархиялық діни қызметкер Томас "Джек" Сполдингке кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас жасағандығы үшін алты қылмыстық іс және бір баланы зорлау бойынша айып тағылды. Бұл қылмыстар 2003-2007 жылдар аралығында екі баланы қамтыды. 2019 жылы бір құрбан Сполдингті айыптағаннан кейін, епархия оны қызметтен шеттетіп, полицияға хабарлама берді. Сполдинг 2020 жылдың ақпан айында сотқа үлкермей қайтыс болды. 2020 жылдың желтоқсан айында Феникс епархиясына қарсы жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процесі басталды. Бұл істегі айыптаулардың бірі – Феникс епархиясының күдікпен қаралатын діни қызметкерлерін Аризона штатынан үнемі шығарып жіберу.

Радио қызметі

"Радио Отбасылық Розарий" – 1983 жылы құрылған Финикс епархиясының радио миссиясы. Станция әр күн сайын розарийді оқумен басталады. Розарийден кейін станция нақты бір әулиенің өміріне немесе катехизистің нақты бір тақырыбына тоқталады. Станцияны Дороти Уэстфолл артриттен зардап шеккен Финикс қауымдасының ұсынысымен құрды. Олмстед жиі радио байланысын пайдаланып, "епископ сағаты" туралы ақпараттары бар веб-сайты болған. Бұл "Асыл Жүрек" радиосында болған. Епархия 2012 жылы испан тілінде сөйлейтін тыңдаушыларға жету үшін En Familia радиосын қаржылық тұрғыдан қолдау көрсетуді бастады.

Газет

Католик Күн - Финикс диоцезінің ресми газеті. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, газет диоцездегі 115 000-нан астам үйге таратылды.

Теледидар

KAZT телеарнасы әр жексенбі күні Симон мен Иуда Әулиелер соборынан миссаны тікелей эфирде көрсетеді, содан кейін "Католиктер маңызды" деген бағдарлама көрсетіледі. Бұрын мисса KUTP телеарнасында көрсетілген.

Әлеуметтік желілер

Епархия YouTube, Flickr, Facebook және Twitter желілерінде белсенді түрде өкілдік етеді.

Пинал округі

Гила өзені үнді қауымдастығының миссиялары – Пинал округі. Бенедиктин университеті мен Мэри университеті Финикс епархиясы шегінде білім беру бағдарламаларын ұсынады, ал епархия төрт мемлекеттік университетке қарасты Ньюман орталықтарында кампусқа арналған діни қызмет бағдарламаларын жүзеге асырады.

Қауымдар

2020 жылға қарай Финикс епархиясында діни өмірді ұстанатын жиырма сегіз ер адамдар қауымы және он бес әйелдер қауымы қызмет етеді. Епархиялық Бағышталған өмір жөніндегі кеңсе діни қауым мүшелеріне және оның түрлі формаларында бағышталған өмірге қызығушылық танытқан адамдарға кеңесші ретінде көмектеседі.